2025. urteko datuak

Egindako azken Barometroak oinarri sendoa, arduradunen esperientzia zabala eta hamarkada askotako ibilbidea duten saltokien presentzia handia duen sektorea marrazten du, eta horrek egonkortasuna, merkatuaren ezagutza eta lurralde-sustraitzea eskatzen ditu. Batez besteko antzinatasuna 23 urtekoa da, eta establezimendu gehienak txikiak dira; zehazki, saltokien % 45,4k 40 m² baino gutxiago dituzte salmenta-aretoetan, eta % 26,6k 30 m² baino gutxiago.

MikroETEetan oinarritutako sektore atomizatua da; merkataritzaren % 94,9k 10 langile baino gutxiago ditu. Datu hori egonkor mantendu da barometroaren azken olatuetan. Zehazki, euskal denden % 33,8k pertsona bati ematen dio lana, eta % 34,1ek bi pertsonari. Beraz, EAEko txikizkako merkataritzaren % 67,9k pertsona bat eta bi artean enplegatzen du.

Egin klik irudian infografia osoa ikusteko

Euskal merkataritzaren % 39,9 sortu berri diren negozioei dagokie; % 29,7, aldiz, familia-ondorengotzako prozesuetan sortu dira, eta % 16,2 eskualdaketa bidez sartu dira. Bestalde, % 11,9 enpresa-kate edo -taldeen parte da.

Barometroaren aurreko edizioarekin alderatuta, negozioaren jarraitutasun-formulen presentzia handiagoa ikusten da, bai familia-ondorengotzaren kasuan, bai eskualdatzearen kasuan, igoera txikiak izan baitituzte aurreko urtearekin alderatuta.

Datuek adierazten dutenez, emakumeen presentziak argi eta garbi markatutako enpleguaren egitura da euskal txikizkako merkataritzako lanaren euskarri nagusia. Sektoreko enpleguaren % 68,4 emakumeek betetzen dute, eta gizonek, berriz, % 31,6.

Egin klik irudian infografia osoa ikusteko

EAEko txikizkako merkataritza-establezimenduen % 15,7k dio online saltzen duela, eta ehuneko 2,7 puntu igo da barometroaren aurreko olatuarekin alderatuta. Online salmentarako erabilitako euskarriaren analisiak erakusten du berezko kanalak nagusitzen direla, berezko web edo App-arekin, online saltzen duten saltokien % 75,6k erabiltzen baitute, eta horrek agerian uzten du zuzeneko salmentako ereduen aldeko apustu handia egiten dutela gehienek. Urrunago, social commerce (% 12,7) edo e ‑ Commerce plataforma generalistak (Amazon, eBay edo Privalia).

Online kanalaren bidezko salmentak, batez beste, e-Commerce aukeratu duen merkataritzaren salmenta guztien % 18,4 dira, eta bultzada bat izan dute merkataritzaren barometroaren aurreko datuekin alderatuta. Baina hazkundea gorabehera, oraindik gehiengoa da, % 58,5, online kanalaren bidezko salmentak guztizkoaren % 5,0tik beherakoak direla.

Euskal merkataritza-sarearen erdiak baino gehiagok (% 55,9) bere merkataritza-lokalaren errentamendu-kontratu baten pean jarduten du. Lokala alokairuan duten saltokien % 36,3k hilean 800 €baino gutxiagoko errenta ordaintzen du gaur egun. % 18,6k 800 eta 1.200 €artean kokatzen du prezioa, eta % 39,2k, 1.200 €baino gehiago hilean. Sektorean gehien aipatzen den balioa – Modaren estatistikoaren emaitza – 800 €-koa izan da aurten.

Saltokiaren % 70ek jendaurreko ordutegian irekitzen ditu ateak. Establezimenduaren tamaina da merkataritza-ordutegiaren eredua baldintzatzen duen faktore nagusia. Ordutegi jarraitua hartzea nagusi bihurtzen da 6 enplegatuetatik aurrera.

Euskararen erabilera eta iraunkortasuna

EAEko txikizkako merkataritzaren gehiengoak, % 56,3k, dio gai dela bezeroak euskaraz artatzeko, eta, bestalde, % 1,6k jendaurreko arretaren pertsonarekin eta unearekin baldintzatzen du.

Aurrekoetan bezala, lurralde historiko bakoitzeko hizkuntza-errealitateak agertoki desberdinak planteatzen ditu. Gipuzkoan, euskaraz atenditzeko gaitasuna duten establezimenduen tasa sektoreko % 78,4ra iristen da, distantzia handian: % 38,0 Araban eta % 45,7 Bizkaian.

Gainera, sektorea iraunkortasunarekin eta ingurumenaren zaintzarekin konprometituta dagoela esan daiteke. Establezimenduen % 70,6k adierazi du iraunkortasun-ekintzak egiten dituela, eta ekintza operatiboei lotutakoak eta salmenta-puntuan zuzenean aplikatzekoak nagusitzen direla. Bereziki azpimarratzekoak dira enbalajeak birziklatzea (% 51,2), plastikozko poltsak kentzea (% 46,7) eta kontsumo baxuko energia erabiltzea (% 33,5). Horrek esan nahi du, oro har, berehalako inpaktua eta konplexutasun-maila erlatiboki baxua duten neurriak hartzen direla, nagusiki.

Egin klik irudian infografia osoa ikusteko

Digitalizazioa

Digitalizazioa presente dago konektagarritasunean, kudeaketa-programetan, ordainbide elektronikoen erabilera orokorrean, nabarmen hazten diren sare sozialetan eta jarduerari laguntzeko tresna jakin batzuetan.

Saltokien % 76k kudeaketa-softwarea du, nahiz eta oro har bertan egon, eta oraindik ere zenbait jarduera-sektoretan konponbide horien ezarpenean hobetzeko tarte handiagoa ikusten da. Elikadura-taldearen kasuan, % 33,2k ez du horrelako kudeaketa-tresnarik, eta Osasuna eta Edertasuna adarrean, aldiz, kudeaketa-softwarearen erabilera orokorra da.

Komunikazio digitaleko tresnak, eta bereziki sare sozialak, kanal garrantzitsu gisa finkatu dira merkataritzaren eta bezeroen arteko harremanean, sustapenerako zein zuzeneko interakziorako. Oro har, establezimenduen % 61,7k adierazi du sare sozialak erabiltzen dituela komunikazio- edo salmenta-tresna gisa; % 38,3k, berriz, ez ditu erabiltzen kanal horiek. Barometroaren aurreko olatuari dagokionez, RRSSen erabilera ehuneko 6,7 puntu igo da.

Egin klik irudian infografia osoa ikusteko

Establezimendu gehienek jarduera ixtea aurreikusten ez duten arren, azpimarratzekoa da erabaki ezaren ehuneko handia (% 24,2), sektorearen etorkizuneko bilakaerari buruzko ziurgabetasun-elementu garrantzitsu bat dakarrena.

Ixteko asmoa edo aurreikuspena batez ere negozio txikietan kontzentratzen da, % 19,3 pertsona bat edo bi enplegatzen dituzten saltokietan, eta % 1,5 10 langile baino gehiagokoetan. Horrek indartu egiten du belaunaldi-erreleboa eta negozio-ereduaren iraunkortasuna funtsezko erronkak direla segmentu horretan.

Oro har, datozen hiru urteetan negozioa ixtea aurreikusten duten establezimenduen artean, adierazitako arrazoi nagusia errentagarritasunik eza da (% 54,7), eta horren atzetik dago erretiroa (% 32,8). Beste arrazoi batzuek intzidentzia nabarmen txikiagoa dute, hala nola beste jarduera baterako aldaketa (% 6,0) edo osasun-gaiak (% 1,0).

Oro har, datozen hiru urteetan negozioa ixtea aurreikusten duten establezimenduen artean, adierazitako arrazoi nagusia errentagarritasunik eza da (% 54,7), eta horren atzetik dago erretiroa (% 32,8). Beste arrazoi batzuek intzidentzia nabarmen txikiagoa dute, hala nola beste jarduera baterako aldaketa (% 6,0) edo osasun-gaiak (% 1,0).

Bestalde, turismoak euskal txikizkako merkataritzan duen inpaktuak presentzia moderatua du, eta bereziki, ez homogeneoa sektorean. Establezimenduen % 41,0k uste du turismoak pisu handia duela bere negozioan; % 35,7k, berriz, turistek eta txangozaleek ez dutela inolako eraginik adierazten du, eta % 23,3k, aldiz, ez du argi identifikatzen zer eragin duen. Oro har, establezimenduen % 41,0ren inguruan.

Azken batean, euskal txikizkako merkataritzak oinarri sendoa eta bilakaera positiboa du, testuinguruaren aldaketetara pixkanaka egokitzen dena, dinamika ekonomiko eta sozial berrietara egokitzeko gaitasunarekin, baina bi abiaduratan. Datozen urteetarako erronka ez da aldaketak hastea, baizik eta jada abian jarritakoak sendotzea eta sakontzea, negozioen bideragarritasun ekonomikoa indartuz, kudeaketaren profesionalizazioa bultzatuz, integrazio digitalean aurrera eginez eta belaunaldien arteko erreleboa eta merkataritza-sarearen pixkanakako berrikuntza sustatuz.