Osasun Saila

Birusari buruz

(COVID-19) Koronabirus berriaren inguruko galdera eta erantzunak

Animaliei eragin ohi dieten birusen familia zabala dira koronabirusak.Batzuek animaliengandik pertsonengana transmititzeko gaitasuna dute.Koadro klinikoak sorrarazten dituzte, hotzeria arruntetik hasi eta gaixotasun larriagoetara iritsi arte.

SARS-CoV-2 koronabirus mota berri bat da, pertsonengan eragina izan dezakeena, eta 2019ko abenduan detektatu zuten lehen aldiz, Txinako Hubei probintziako Wuhan hirian.

Konplikazioak izateko arrisku handiena adineko pertsonek dute, baita gaixotasun kronikoak dituztenek ere, hala nola gaixotasun kardiobaskularrak, diabetesa, arnas gaixotasun kronikoa edo immunoeskasiak.Une honetan, gure ingurunean, COVID-19k kutsatutako pertsonen heriotza-tasa % 4 da.

Infekzioa, batez ere, 5 mikratik gorako arnas tanten bidez eta infektatutako pertsonen jariakinekiko zuzeneko kontaktuaren bidez transmititzen da, pertsonatik pertsonara. Hala ere, ez dirudi metro bat eta bi arteko distantzietatik gora transmiti daitekeenik.

Kontaktua zuzenekoa izan daiteke, edota eskuetan edo beste objektu batzuetan (adibidez, teklatuak, saguak, barandak, txanponak...) egon daitezkeen material kutsatuaren bidezkoa.  Horregatik, erabat garrantzitsua da eskuak sarritan garbitzea.

Sintomarik ez duten pertsonekin kutsatzeko arriskua oso txikia da.Egia da pertsona batzuek oso sintoma arinak dituztela. Hortaz, gerta daiteke horiek gaixo ez sentitzea, baina bai kutsatzeko gaitasuna izatea.

  • Eskuak sarritan garbitu.
  • Eztul edo doministiku egitean, estali ahoa eta sudurra ukondoarekin edo erabili eta botatzeko zapi batekin.Bota zapia berehala eta garbitu eskuak alkohol-oinarria duen eskuetako desinfektatzaile batekin edo ur eta xaboiarekin.
  • Mantendu metro bateko tartea, gutxienez, eztul edo doministiku egiten duten edo sukarra duten pertsonengandik.
  • Ez ukitu begiak, sudurra eta ahoa.
  • Etxean eta leku publikoetan eskuekin ukitzen diren gainazalen garbiketa areagotu.

Sintoma ohikoenak sukarra, eztula eta aire-faltaren sentsazioa dira.Kasu larrienetan, infekzioak pneumonia eragin dezake, arnasa hartzeko zailtasun handia, giltzurrun-hutsegitea eta are heriotza ere.Oro har, konplikazio horiek adineko pertsonengan edo beste gaixotasunen bat duten pertsonengan gertatzen dira, hala nola bihotzeko edo biriketako gaixotasun bat edo immunitate-arazoak dituztenengan.

Inkubazio-aldia da infekzioaren eta gaixotasunaren sintoma klinikoak agertzearen arteko denbora tartea.Gaur egungo kalkuluen arabera, inkubazio-aldia 1 eta 14 egun bitartekoa da (batez beste, 5-6 egunetan zenbatetsi da).

Txinan, immunodeprimitutako pertsonen berrinfekzio batzuk aditzera eman dira.Hala ere, oraindik ez dago biztanleriari, oro har, buruzko informaziorik.Uste da, beste gaixotasun batzuetan gertatzen den bezala, infekzioa igaro ondoren gorputzak immunitatea sortzen duela, eta, beraz, zaila izango litzatekeela berrinfektatzea.

Ez dakigu ziur zenbat irauten duen COVID-19a sorrarazten duen birusak gainazal batean, baina badirudi beste koronabirus batzuek bezala jokatzen duela.Egindako azterlanetan adierazten denez (COVID-19 birusari buruz eskuragarri dagoen aurretiazko informazioa barne), koronabirusak gainazal batean ordu gutxi batzuetatik egun batzuetara bitartean iraun dezake.Denbora baldintzen arabera alda daiteke (adibidez, gainazal mota, tenperatura edo ingurunearen hezetasuna).

Gainazal bat kutsatuta egon daitekeela uste baduzu, garbitu hura birusa ezabatzeko desinfektatzaile arrunt batekin. Horrela, zeure burua eta besteak babesteak babestuko dituzu.Garbitu eskuak urarekin eta xaboiarekin edo alkohol-oinarria duen desinfektatzaile batekin.Ez ukitu begiak, ahoa edo sudurra.

Azken aldaketako data: