Osasun Saila

Monkeypoxentzako argibideak

Zer da mokeypox?

Tximinoaren baztanga edo monkeypox, baztangaren familiako birus batek eragindako infekzioa da. Sintomak zehaztugabeak izan daitezke, eta birusaren eraginpean egon eta 5-21 egunera ager daitezke.

Gaixotasuna arina izaten da eta berez desagertzen da. Pertsona gehienak zenbait astetan sendatzen dira. Hala ere, kasu batzuetan, gaixotasun larriagoa gerta daiteke, batez ere haurrengan, haurdunengan eta pertsona immunokonpromezudunengan.

Nola transmititzen da pertsonen artean?

Pertsonatik pertsonara transmititzen da besikulekin kontaktu zuzena izanez edo arnas jariakinekin kontaktu luze eta hurbila izanez.

Gainera, kutsatutako pertsona baten gorputz-jariakinekin kutsatutako objektuekin kontaktu zuzena izanez transmiti daiteke, hala nola arropa, oheko arropa, eskuoihalak. Egungo egoeran, sexu-harremanak dira kutsatzeko arriskurik handiena, larruazalaren eta mukosen arteko kontaktu zuzena baitago.

Indikazioak. Kutsatu bazara:

  • Beste bizikide batzuengandik bereizitako gela edo eremu batean isolatuta egongo da lesio guztiak desagertu arte. Ez irtetea, jarraipeneko arreta medikoa behar duzunean izan ezik. Kasu horretan, beti maskara eramatea eta garraio publikoa ez erabiltzea.
  • Zauriak estali.
  • Saihestu kontaktu fisikoa eta sexu-harremanak lesioak desagertu arte. Erabili preserbatiboa isolamendua amaitu ondorengo lehen 12 asteetan.
  • Maskara kirurgikoa erabili.
  • Erabili etxeko tresnak, hala nola arropa, izarak, eskuoihalak, mahai-tresnak, edalontziak, platerak, etab.
  • Sarritan garbitu eskuak urarekin eta xaboiarekin.
  • Ez ukitu etxeko animaliarik.
  • Bizi zaren herritik kanpo bazaude, ez egin bidaiarik isolamendu-aldia amaitu arte.
  • Isolamendu-aldia amaitu ondoren, erabili preserbatiboa lehenengo 12 asteetan sexu-harreman guztietan.

Kutsatutako pertsona baten kontaktu estua bazara:

Definizioa:

Kontaktu estua da sintomak agertu zirenetik tximinoaren baztanga kasu batekin kontaktu hurbilean egon den pertsona. Egungo egoeran, sintomak dituen pertsona batekin izandako sexu-harremanetan harreman estua izan dutenak izaten ari dira kontaktu nabarmenenak.

Zaindu gaixotasunarekin bateragarriak diren sintomak agertzen diren, eta hartu tenperatura egunero 21 egunez, kasuarekin kontaktua izan zenuen azken alditik aurrera.

Zer sintoma zaindu behar dira?

  • Sukarra, buruko min handia, giharretako eta artikulazioetako mina
  • Gongoil handituak
  • Erupzioa eta lesioak larruazalean

21 egun hauetan arreta handiz jokatu behar da, interakzio sozialak gutxitu egiten dira eta sexu-harremanak saihesten dira (batez ere, testuinguru anonimoetan, sexu-bikote ugari eta ugariekin).

Zer egin sintomak agertzen badira?

Isolatu, etxean geratu, gainerako bizikideengandik bereizitako gela batean, eta telefonoz jakinarazi zure erreferentziazko osasun-langileei.

Monkeypox txertaketa

Ba al dago tximinoaren baztangaren aurkako txertorik?

  • Bai, badago gaixotasuna sortu ezin duen eta beste pertsona batzuei transmititu ezin dien birus aldatua duen txerto berri bat.
  • Tximinoaren baztangak eragindako infekzioa prebenitzeko Europako Batzordeak baimendutako txertoa IMVANEX da (IMVAMUNE edo JYNNEOS ere deitzen zaio).
  • Hornidura mugatuta dago gaur egun, baina datozen hilabeteetan gehiago edukitzea espero da. Hasieran txertoaren dosi 1 emango da. Pauta osatuko da nahikoa txerto eskura daudenean.

Nola jaso daiteke txertoa?

Txertoen eskuragarritasuna mugatua den bitartean, Osakidetzatik hauta daitezkeen pertsonekin jarriko gara harremanetan txertaketa-kanpainan parte hartzera gonbidatzeko, osasun publikoko batzordeak onartutako irizpideei jarraituz.

Hasieran txertoaren dosi 1 emango da eta txerto gehiago eskura daudenean pauta osatuko da.         

Zein dira erabiltzeko irizpideak?

  • Esposizio-aurrekoa, 18 eta 45 urte bitarteko pertsonentzat, honako irizpide hauek betetzen badituzte:
    • Arrisku handiko sexu-praktikak izatea.
    • Gaixotasuna aldez aurretik eduki ez izana
    • Aurretik baztangaren aurkako txertorik jaso ez izana.
  • Esposizio-ostekoa (kontaktua izan eta ondorengo lehen 14 egunetan), gaixotasun larria izateko arrisku handia duen baieztatutako kasu baten kontaktu estuetara zuzendua:
    • Haurdun dauden emakumeak.
    • Haurrak.
    • Pertsona immunodeprimituak.

Zer ondorio ditu txertoak?

Txertoa segurua da. Izan ditzakeen kontrako erreakzioak beste txerto batzuekin ematen direnen antzekoak dira: mina, gorritasuna injekzio-puntuan, buruko mina, giharretako mina. Arinak eta iraupen laburrekoak dira.

Oraindik ez dago daturik txerto horrek oraingo agerraldian duen eraginkortasunari buruz.

Txerto horiek oraingo agerraldian dituzten onurak hobeto ulertzeko, gerta daitezkeen kontrako gertaerei buruzko segurtasun-datuak eta txertoak eskaintzen duen babes-maila ezagutzeko eraginkortasunari buruzko datuak bilduko dira.

Azken aldaketako data: