2025a urte zorrotza izan zen Euskadirentzat. Gure ekonomiak ziurgabetasun geopolitikoak, protekzionismoaren gorakadak, Europako industriaren ahuleziak eta familientzat zein enpresentzat oraindik ere agerikoak ziren prezioen tentsio iraunkorrak markatutako nazioarteko testuinguru batean moldatu behar izan zuen. Ez zen, beraz, urte erraza izan. Nazioarteko merkataritzaren arauak gero eta zalantzazkoago bihurtu ziren, Europako merkatu nagusiek bilakaera ahula izan zuten eta euskal industriak kanpo ingurune ez oso lagungarri bati aurre egin behar izan zion. Hala ere, euskal ekonomiak berriro ere erakutsi zuen erresistentziarako, egokitzeko eta aurrera egiteko gaitasuna.

BPGa %2,3 hazi zen 2025ean, eta enpleguak maila historikoak lortu zituen; horrek berretsi zuen Euskadik hazkunde bide egonkorra mantendu zuela testuinguru konplexu batean. Bilakaera positibo hori ez zen inertziaren emaitza izan, oinarri ekonomiko sendo baten eta enpresen, langileen, erakundeen eta euskal gizarte osoaren ahaleginean oinarritutako erantzun kolektibo baten ondorio baizik. Barne eskariak eutsi egin zion hazkundeari, etxeen kontsumoak, inbertsioaren susperraldiak eta finantza baldintzen pixkanakako hobekuntzak bultzatuta. Zerbitzuek eta eraikuntzak ekarpen erabakigarria egin zioten jardueraren hazkundeari, eta industriak, aldi baterako ahultasuna izan arren, gure eredu ekonomikoaren funtsezko elementua izaten jarraitu zuen, eta, aldi berean, lehiakortasunaren, berrikuntzaren eta produktibitatearen erronka nagusiak biltzen dituen eremuetako bat ere izan zen.

Lan merkatua 2025eko aktibo nagusietako bat izan zen. Euskadik enplegua sortzen jarraitu zuen, eta, BJAren arabera, lehen aldiz milioi bat pertsona landunen langa gainditu zuen; gainera, langabezia tasa %6,4ra jaitsi zen, euroguneko mailetatik oso gertu. Eustaten kontu ekonomikoek ere lanaldi osoko enplegu baliokidea serie historikoko mailarik altuenean kokatu zuten. Datu horiek aukerak sortzeko gai den ekonomia baten isla dira, baina enpleguaren erronka ere aldatzen ari dela gogorarazten digute: kontua ez da soilik lanpostu gehiago sortzea, baizik eta Euskadik datozen urteetan beharko duen talentua prestatzea, prestakuntzaren eta enpresen beharren arteko egokitzapena hobetzea, belaunaldi erreleboa erraztea eta enpleguaren kalitatea indartzea.

Txostenak erakusten du, halaber, hazkundea beti kohesioaren ikuspegitik aztertu behar dela. Inflazioa moteldu egin zen, baina etxeen gaineko presio guztiak ez ziren desagertu, bereziki energiaren, landu gabeko elikagaien eta zenbait zerbitzuren arloan. Aldi berean, gizarte adierazleek gogorarazten dute Euskadik pobreziaren eta desberdintasunaren arloan egoera aldekoa duela beste lurralde batzuekin alderatuta, baina kalteberatasun oso zehatz batzuek bere horretan jarraitzen dutela adingabeak dituzten etxeetan, guraso bakarreko familietan eta atzerritar jatorriko biztanleriaren artean. Horregatik, hazkunde ekonomikoa guztiz gogobetegarria da bakarrik kalitatezko enplegua, aukera hobeak, kalteberatasunaren aurreko babesa eta herritar guztiek aurrera egiteko benetako gaitasuna ekartzen dituenean.

Datozen urteei begira, aurreikuspenek hazkunde moderatuagoko aldi bat iragartzen dute. BPGa %1,9 haziko litzateke 2026an, eta, ondoren, urteko %1,6-%1,7 inguruko tasetan kokatuko litzateke 2030era arte. Agertoki horrek epe ertaineko ikuspegiz jardutera behartzen du. Euskadik inbertsioari eutsi beharko dio, produktibitatea indartu, industriaren lehiakortasuna hobetu, berrikuntza eta teknologia hobeto baliatu, eta erronka demografikoari prestakuntzaren, kualifikazioaren eta lan integrazioaren bidez erantzun. Lanbideren eraldaketa, talentuaren aldeko orientazioa eta pertsonen eta enpresen arteko lotura funtsezko osagaiak izango dira belaunaldi erreleboak eta produkzio premia berriek pisu erabakigarria izango duten hamarkada bati aurre egiteko.

2025eko balantzea, beraz, positiboa da, baina baita zorrotza ere. Euskadi hazi egin zen, enplegua sortu zuen, posizio fiskal sendoa mantendu zuen eta kontrako ingurune bati erantzuteko gaitasuna erakusten jarraitu zuen. Baina txostenak argi uzten ditu aurrean ditugun erronkak: gehiago eta hobeto haztea, produktibitatea handitzea, gure industria indartzea, kalitatezko enplegua sendotzea eta aurrerapen ekonomikoa gizarte osora iristea bermatzea. Horixe da Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailaren jarduna gidatzen duen konpromisoa: Euskadin errotutako ekonomia lehiakor eta inklusiboa bultzatzea, ziurgabetasunari aurre egiteko gai dena, kohesioari eta ongizateari uko egin gabe.

Munduko ekonomiak hedapen kutsua izan zuen 2025ean, baina aurreko urteetakoa baino ingurune zalantzagarriagoan. Hazkunde globalak egonkor jarraitu zuen %3,4an, eskariaren erresistentzian, finantza baldintzen hobekuntza mailakatuan eta teknologiari lotutako jarduera batzuen dinamismoan oinarrituta. Hala ere, aurrerapen horrekin batera, merkataritza ziurgabetasuna nabarmen handitu zen, batez ere Estatu Batuen muga zergen biraketaren ondorioz, enpresa askoren ekoizpen, merkataritza eta inbertsioari buruzko erabakiak aldatu baitzituen. Izan ere, munduko merkataritzaren hazkundearen zati batek muga zerga berriak indarrean sartu aurretik esportazioak aurreratu izanari erantzun zion, eta, beraz, trukeen berreskurapena tentuz interpretatu behar da. Salgaien munduko esportazioak %4,7 hazi ziren eta inportazioak %4,4, baina bilakaera oso desberdina izan zuten arloka: Asia eta Ekialde Ertaina izan ziren eremurik dinamikoenak; Europak, berriz, bilakaera askoz ere ahulagoa izan zuen, batez ere industriaren esparruan.

Bloke handien arabera, garapen bidean dauden ekonomiek ekonomia aurreratuek baino erritmo azkarragoan hazten jarraitu zuten; Txinak hazkunde handia izan zuen, nahiz eta oraindik kanpo arloan oso babestuta egon, eta India ekonomia dinamikoenetako bat izan zen. Ekonomia aurreratuen artean, Estatu Batuak Europaren gainetik hazi ziren berriro, nahiz eta aurreko urtean baino dezelerazio apur bat handiagoa izan. Euroaren eremua, berriz, pixka bat hobetu zen, hauskortasun egoera alde batera utzi gabe. Espainia berriro nabarmendu zen Europan, eremuaren batez bestekoa baino hazkunde nabarmen handiagoarekin, barne eskarian, enpleguan eta inbertsioan oinarrituta. Oro har, 2025 hazkunde iraunkorreko urtea izan zen, baina Europako industria ahuleziak, merkataritza tentsioek eta ziurgabetasun geopolitikoak baldintzatuta, eta horrek ziklo ekonomikoaren ikusgarritasuna mugatzen jarraitu zuen.

Testuinguru horretan, euskal ekonomiak ibilbide positiboa izan zuen. BPG erreala %2,3 hazi zen, 2024an baino hamarren bat gehiago, eta horrek aurrerapen fase moderatu baina egonkor bat berresten du, pandemiaren ondorengo susperraldiari lotutako ezohiko bultzada agortu ondoren. Ikuspegi ziklikotik, hazkunde efektiboa hazkunde potentzialetik oso hurbil egon zen, %2,3an ere zenbatetsita, eta, beraz, produkzio arrakala ia egonkor eta eremu positiboan mantendu zen. Termino nominaletan, BPGa 103.156,6 milioi eurora iritsi zen, 2024an baino %5,0 gehiago, azken lau urteetako hazkunderik txikiena, inflazio tentsio handieneko ekitaldiekin alderatuta prezioen moderazio handieneko testuinguru batean.

Eskaintzaren ikuspegitik, jarduera ekonomikoaren hazkundea zerbitzuetan oinarritu zen batez ere, eta industriak portaera ahula izan zuen. Zerbitzuen sektoreak %2,8 gehitu zuen balio erantsi erreala, 2024an baino hamarren bat gutxiago, eta jardueraren eta enpleguaren eragile nagusia izan zen berriro. Sektorearen barruan, merkataritza, ostalaritza eta garraioa nabarmendu ziren, %3,3ko hazkundearekin, eta gainerako zerbitzuak, %2,9ko hazkundearekin; aldiz, administrazio publikoari, hezkuntzari, osasunari eta gizarte zerbitzuei lotutako jarduerek profil neurritsuagoa izan zuten. Eraikuntzak ere portaera ona izan zuen, balio erantsia %3,7 igo baitzen, jarduera suspertzen eta produktibitatea hobetzen lagunduta, baina bizitegi eskaintzak mugak erakusten jarraitu zuen, eta jaitsierak izan ziren bai hasitako etxebizitzetan bai amaitutakoetan.

Industria, aldiz, %0,4 baino ez zen hazi termino errealetan, Europako merkatu nagusien ahuleziak, merkataritza oztopoen gorakadak eta AEBetako muga zergen politikari lotutako ziurgabetasunak baldintzatutako ingurunean. Sektorea pandemiaren aurreko jarduera mailaren gainetik jarri zen arren, enpleguak 2019ko erregistroen azpitik jarraitu zuen, eta produktibitateak %0,1 baino ez zuen egin aurrera. Industri ekoizpenak profil heterogeneoa erakutsi zuen: inbertsioari gehien lotutako adarrek hobeto eutsi zioten, metalurgia, metalezko produktuak, kimika edo fintzea bezalako jarduera garrantzitsuek jaitsierak izan zituzten bitartean. Portaera horrek berretsi egiten du euskal industria 2025ean oraindik egoera konplexu batean zegoela, Europako industria atoniak eta kanpo eskariaren ahuleziak oso baldintzatuta.

Eskariaren aldetik, barne eskaria izan zen berriro hazkundearen euskarri nagusia, eta kanpo sektorearen ekarpen negatiboa konpentsatu zuen. Kontsumo pribatuak %2,7 egin zuen gora, 2024ko erregistroa baino pixka bat gorago, enplegua sortzeak, soldata errentak handitzeak, inflazioa pixkanaka moderatzeak eta interes tasak jaisteak lagunduta. Kontsumo publikoaren erritmoa, aldiz, %1,7raino moteldu zen, aurreko urteetako ezohiko bultzada pixkanaka kendu zela islatuz. Kapitaleraketa gordinak %4,0raino azeleratu zuen, ekipamenduko ondasunetan egindako inbertsioaren aurrerapen handixeagoarekin (%4,3 hazi zen) eta gainerako inbertsioaren bilakaera positiboarekin (%3,8 hazi zen). Inbertsioaren hobekuntza hori finantza testuinguru ez hain murriztailean gertatu zen, Berreskuratze eta Erresilientzia Mekanismoari lotutako proiektuen laguntzarekin.

Kanpo eskariak, aldiz, sei hamarren kendu zizkion BPGaren hazkundeari. Emaitza horrek erakusten du barne eskariaren dinamismoak esportazioek baino intentsitate handiagoz bultzatu zituela inportazioak, euskal ekonomiak bere kanpo merkatu nagusien, bereziki europarren, ahultasuna salatzen jarraitu zuen testuinguruan. Kanpo merkataritzaren bilakaera, gainera, nazioarteko merkataritza fluxuen berrantolaketak eta industria merkatu batzuetako lehia handiagoak baldintzatu zuten. Beraz, kanpoko saldoak portaera neutralagoa izan zuen beste ekitaldi batzuetan ez bezala, 2025ean hazkundearen galga partzial gisa jardun zuen berriro, baina euskal ekonomiaren hedapen tonu orokorra aldatu gabe.

Jardueraren hazkundea lan merkatura itzuli zen, baina aurreko ekitaldietan baino intentsitate apalxeagoarekin. Eustaten kontu ekonomikoak erreferentziatzat hartuta, enplegu osoa %1,4 hazi zen 2025ean, eta lanaldi osoko 998.931 lanpostu baliokidera iritsi zen, serieko erregistrorik handiena. Gainera, laugarren hiruhilekoan lanaldi osoko milioi bat lanpostu baliokide gainditu ziren lehen aldiz. Sektoreka, zerbitzuetan kontzentratzen jarraitu zen aurrerapen gehiena, enplegua %1,7 hazi baitzen; eraikuntzak, berriz, dinamismoa berreskuratu zuen eta %1,9 hazi zen. Industriak, aldiz, portaera askoz ere neurritsuagoa erakutsi zuen, %0,3ko igoera eskasarekin, bere jardueraren ahultasunarekin koherentea. Azkenik, lehen sektoreak enplegua murriztu zuen berriro, nahz eta modu apalago batean. Eustaten BJAk lan merkatuaren bilakaera positibo hori berresten du: okupazioa %1,3 hazi zen eta lehen aldiz milioi bat landun baino gehiago izan zituen; langabezia tasa, berriz, %6,4ra jaitsi zen, eta jaitsierak izan ziren gizonen eta emakumeen artean.

Prezioei dagokienez, 2025ak BPGaren deflatorearen moderazioa berretsi zuen, 2024an %2,8 izatetik %2,6 izatera igaro baitzen. Dezelerazioa, batez ere, zerbitzuetan eta eraikuntzan prezioek izandako gorakada txikiagoagatik gertatu zen; izan ere, horien deflatoreak %2,3ra eta %2,4ra jaitsi ziren, hurrenez hurren. Aldiz, industriak deflatorearen gorakada izan zuen %1,7raino, prezio energetiko eta ertain batzuen igoerarekin bat etorriz. Urteko batez besteko KPIa %3,0koa izan zen, ia aurreko urteko %3,1aren antzera, baina oraindik ere %2,0ko helburuaren gainetik. Azpiko inflazioak bilakaera hobea izan zuen, %2,6ra jaitsi baitzen, industria ondasunen eta elikagai landuen moderazioari esker, nahiz eta zerbitzuek oraindik tasa altuak izan. Hondar-inflazioa, berriz, %5,2ra igo zen, energia eta elikagai ez landuen eraginez.

Testuinguru horretan, lan faktorearen itxurazko produktibitateak hobera egin zuen berriro, modu mugatuan bada ere. BPGa enpleguaren gainetik hazi zen, eta horrek 2024an erregistratutakoa baino produktibitate irabazi handiagoa ahalbidetu zuen, baina oraindik ere industriaren ahultasunak baldintzatuta. Sektoreen arteko kontrastea esanguratsua izan zen: eraikuntzak produktibitatearen %1,8ko hobekuntza izan zuen eta zerbitzuek %1,0koa; industriak, berriz, %0,1 baino ez zuen egin gora. Bilakaera horrek agerian uzten du euskal ekonomiak jarduera eta enplegua sortzeko gaitasuna duela, baina produktibitatearen hobekuntza industriaren susperraldiaren eta nazioarteko ingurune lehiakorrago eta zalantzazkoago batera egokitzearen mende dagoela neurri handi batean.

Datozen urteetarako aurreikuspenen arabera, euskal ekonomiaren hazkundea moteldu egingo da pixkanaka, inguruko ekonomientzat aurreikusitako egoerarekin bat etorriz. 2025ean gora egin ondoren, BPG erreala %1,9 haziko litzateke 2026an, eta %1,7 inguruko tasetan kokatuko litzateke 2027an eta 2028an, eta %1,6ra hurbilduko litzateke proiekzio horizontearen amaieran. Dinamismo txikiago hori enplegu sorreraren testuinguru sakonago batean gertatuko da, 2026ko %1,1etik %0,8ra pasako bailirateke aldiko azken urteetan. Langabezia tasa %6tik gora mantenduko litzateke zerumugaren zati handi batean, baina %5,7ra jaitsiko litzateke 2030ean, eta lanaren itxurazko produktibitateak erritmo moderatuetan egingo luke aurrera, urteko %0,8-0,9tik hurbil.

Eskariaren ikuspegitik, hazkundeak funtsean barne eskarian oinarrituko da. Kontsumo pribatuak jarraituko du izaten BPGari ekarpen handiena egiten dion osagaia; kontsumo publikoak, berriz, ekarpen egonkorragoa egingo du, eta kapital eraketa gordinak nahiko ekarpen handia egingo du, BPGaren %24,5 ingurukoa, batez ere taldeko inbertsioak bultzatuta. Aldiz, kanpoko eskariak ekarpen negatiboari eutsiko lioke aurreikuspenaren horizontean zehar, eta ekarpen hori baldintzatuta egongo litzateke merkataritza truke fluxu baxuengatik, bereziki ondasunetan, eta europear merkatuetan galdutako merkataritza kuotagatik. Hala ere, aldiaren amaiera aldera, lehiakortasun irabazi batzuk berreskura litezke munduko gainerako herrialdeekiko saldoan, nahiz eta Estatuko gainerako herrialdeekiko saldoak ekarpen negatiboa erakusten jarraituko lukeen.

Euskal ekonomiak hazkunde ibilbide sendoa izan zuen 2025ean, nahiz eta Europako industriaren ahultasunak, merkataritza tentsioek eta ziurgabetasun geopolitiko handiak baldintzatutako nazioarteko ingurunean egon. Zailtasun horiek gorabehera, jarduerak aurrera egin zuen barne eskariaren dinamismoari esker, etxeetako kontsumoaren sendotasunak eta inbertsioaren susperraldiak bultzatuta, finantza baldintzak pixkanaka normalizatzen ari ziren testuinguru batean. Lan merkatuaren dinamismoak eta interes tasen jaitsierak familien gastu ahalmenari eusten lagundu zuten, eta, horri esker, euskal ekonomiako kanpoko testuinguru ez oso egoki batean hazi zen. Sektoreen ikuspegitik, zerbitzuak izan ziren berriz ere hazkunderako eta enplegurako motor nagusiak; eraikuntzak, berriz, susperraldia sendotu zuen, enpleguaren hazkundeak eta produktibitatearen hobekuntzak lagunduta. Aitzitik, industriak portaera ahulagoa erakutsi zuen, Europako merkatu nagusien atoniak eta merkataritza testuinguru ez hain mesedegarriak eraginda.

2025ean, lehen sektorearen jarduerak bilakaera negatiboa izan zuen, %0,6ko jaitsiera termino errealetan. Aldi berean, nekazaritzako balio erantsiaren deflatoreak hazkunde bideari heldu zion berriro, aurreko urtean izandako doikuntzaren ondoren. Horrela, sektoreak dinamismo mugatua erakusten jarraitu zuen, euskal ekonomiaren barruan pisu erlatiboaren galera progresiboa ezaugarri zuen epe luzeko joeraren ildotik, baina manufaktura industriaren adar jakin batzuetarako ekarpen garrantzitsua mantenduz. Enpleguari dagokionez, berriro murriztu zen lanpostuen kopurua, baina neurrian (-%0,5), eta oraingo honetan ez zen produktibitate hobekuntzarik izan, aurreko ekitaldietan gertatu zen bezala.

Euskal industriak, bestalde, hazkunde apala izan zuen 2025ean, balio erantsi errealak %0,4 egin baitzuen gora. Mugatua bada ere, hazkunde horrek pandemiaren aurreko jarduera maila zertxobait gainditzea ahalbidetu zuen, nahiz eta industriako enpleguak 2019an lortutako erregistroen azpitik jarraitzen duen. Europako industriak bizi duen testuinguru konplexuak eta Estatu Batuen muga zergen politika berriaren ondoriozko tentsioek sektorearen bilakaera negatiboki baldintzatu dute eta portaera dinamikoagoa eragotzi dute.

Alemaniaren egoera Europako zailtasun horien adierazgarri da bereziki. 2025ean, haren industria ekoizpena 2019an erregistratutakoa baino %12,1 txikiagoa izan zen, eta, berez, 2017koa da, eta pandemiaren aurreko egiturazko faktoreei erantzuten die, eta ez Ukrainaren inbasio errusiarraren ondoriozko energia krisiari, nahiz eta, zalantzarik gabe, ibilbide kaltegarria areagotzen lagundu duen.

Industria produkzioaren bilakaera ondasunen helburu ekonomikoaren arabera aztertuz gero, ekipamendu eta kontsumo ondasunen joeraren arteko kontrastea ikus daiteke. Izan ere, 2023tik bilakaera ia laua izan duten arren, horien ekoizpen maila 2019koa baino %10 handiagoa da. Aitzitik, tarteko ondasunen produkzioaren bilakaerak, geldialdiaren zantzu nabariak baditu ere, 2019koa baino beheragoko mailan egin du, eta 2025ean beherakada bat ere izan du: -%2,1 bitarteko ondasunetan eta %3,2 energian.

Industriako adarren portaera heterogeneoa izan zen. Inbertsioari lotutako jarduerek erresistentzia ahalmen handiagoa erakutsi zuten Europako industria testuinguruaren ahuleziaren eraginpean zeudenek baino, indize orokorraren joera negatiboa nagusi izan zen arren. Jaitsierarik handienak petrolioa fintzeak (-%12,6), produktu informatiko, elektroniko eta optikoek (-%7,9) eta erauzketa-industriek (-%6,0) izan zituzten. EAEko industrian garrantzi handia duten jardueretan jaitsierak izan ziren, hala nola metalurgia eta metalezko produktuak (-%2,5), zura, papera eta arte grafikoak (-%2,2) edo industria kimikoa (-%1,5). Horren aurrean, zenbait adarrek aldeko bilakaera izan zuten. Altzarien eta beste manufaktura industria batzuen fabrikazioa %3,6 hazi zen, material eta ekipo elektrikoaren fabrikazioa %2,7 eta garraio materialarena %2,1. Makineriaren eta ekipoaren produkzioak, berriz, hazkunde neurritsuagoa izan zuen (%0,8). Farmazia industriak, aurreko urteetan izandako aurrerapen handien ondoren, ia egonkortu egin zuen bere jarduera (%0,4).

Koiuntura industrialari buruzko inkestaren arabera, pandemiaren osteko eskariaren ahuleziak eragindako arazoen zati bat moteldu den arren, euskal industria enpresen %35ek oraindik ere bere ekoizpenerako faktore mugatzaile gisa adierazten du. Ekonomiak berriro ireki ondoren hornidura kateetan izan ziren arazoak, ekipamendu edo lehengai arazoak eragin zituztenak, bai, 2025ean bidali ziren. Eskulanaren gabeziak ez du oraindik postu nabarmenik euskal industriaren arazo nagusien artean, nahiz eta goranzko joera erakusten duen, batez ere kontsumo ondasunak ekoizten dituzten enpresen artean.

Ildo horretan, eta euskal industriaren urte txarraren isla gisa, enpleguak, lanaldi osoko lanpostu baliokideetan neurtuta, %0,3 baino ez zuen gora egin, eta, beraz, enplegu mailak ia 4.000 postutik behera jarraitzen du, 2019an 206.000 baino gehiago lortu baitziren. Produktibitateak ere, %0,1eko hazkunde txikia izanik, ez zuen balio erantsiaren hazkunde handiagoa ahalbidetu, eta dinamika positiboa hautsi zuen.

Eraikuntzaren sektorearen jarduerak 2019ko maila berreskuratzea lortu zuen 2025ean, balio erantsiaren %3,7ko hazkunde errealarekin. Deflatorearen hazkundeak moteldu egin zuen hazkundea (%2,4), lan eskuaren prezioek eta lehengaien prezioek izandako eusteari esker; hala, murriztu egin zen pandemiaren ondorengo urteetan ikusitako eskaintzaren inflazio presioa.

Etxebizitzen salerosketek aurrerapen nabarmena izan zuten berriz ere (%14,9), eta 2024an izandako gorakada handia luzatu egin zen, dirua gogortzearen ondoriozko zuzenketaren ondoren. Hala ere, bizitegi eskaintzak ahulezia zantzuak erakusten jarraitu zuen. Hasitako etxebizitzen kopurua %18,2 murriztu zen, eta bi urtez jarraian behera egin zuten; amaitutako etxebizitzen kopuruak ere behera egin zuen, %9,0. Hala, sustapen jarduerak ez dio erabat erantzuten eskariaren dinamismoari, eta horrek datozen urteetan etxebizitzaren prezioen gaineko tentsioei eusten lagun dezake. Izan ere, etxebizitzen prezioen indizeak (IPV) %12,2raino bizkortu zuen bere hazkundea, baita 2024an erregistratutako %8,5eko igoeraren gainetik ere. Hazkunde erritmo hori bizkorragoa da etxebizitza berrien kasuan, eta 2019az geroztik izandako hazkundeak nabarmen gainditzen du eraikuntza kostuen igoera.

Enpleguari dagokionez, eraikuntzak lanpostu baliokideak %1,9 gehiago sortu zituen, aurreko urteko portaera ahula hobetuz. Enpleguaren hazkunde horrekin batera, produktibitatea %1,8 hobetu zen. Datu hori azken urteetan teknologia berriak eta eraikuntza prozesuen industrializazioa sartu behar diren jarduera batean izandako bilakaera bereziki positiboaren isla da, sektorearen produkzio ahalmena handitzeko giltzarri gisa.

Zerbitzuen sektoreak hazkunde handia izan zuen berriro, balio erantsiaren %2,8ko hazkunde errealarekin. Zifra hori 2024an erregistratutakoa baino hamarren bat txikiagoa izan bazen ere, zerbitzuak EAEko produkzio sarearen osagairik dinamikoena dira. Bestalde, balio erantsiaren deflatoreak moteldu egin zuen hazkundea, %2,3raino, eta horrek erakusten du azken urteetan ikusitako inflazio presioak desagertu egin direla pixkanaka. Sektoreko enpleguak ere %1,7 egin zuen gora, 12.000 lanpostu baliokide berri inguru sortzea ahalbidetuz eta euskal ekonomiaren enplegu sortzaile nagusi gisa mantenduz. Testuinguru horretan, produktibitateak %1 egin zuen aurrera, eta emaitza hori bereziki azpimarragarria da produktibitate irabaziak lortzea zailagoa den jarduera batean.

Zerbitzuen eremu zabalaren barruan, hazkundea merkataritzak, ostalaritzak eta garraioak gidatu zuten, haien balio erantsia %3,3 handitu baitzen. Era berean, gainontzeko zerbitzuak izeneko taldeak ere, jarduera profesionalak, zientifikoak eta teknikoak, besteak beste, biltzen dituenak, %2,9ko aurrerapena izan zuen. Aitzitik, administrazio publikoaren, hezkuntzaren, osasunaren eta gizarte zerbitzuen jarduerek bilakaera neurritsuagoa erakutsi zuten.

Kontu ekonomikoak argitaratzeke dauden arren, Merkatuko beste zerbitzuen batzuen indizeak (MZI) aukera ematen du 2025ean dinamikoenak izan ziren jarduera adarrak hurbiltzeko. Garraioak %8,5eko hazkundea izan zuen, baina biltegiratze jarduerak aurrerapen askoz ere mugatuagoa izan zuen: %0,8. Ostalaritzak ere bere hedapen erritmoa %1,9raino moteldu zuen, pandemiaren ondorengo susperraldiarekin lotutako hazkunde handiko hainbat urteren ondoren.

Merkataritzaren eremuan, Merkataritza Indizeak ere bilakaera handiagoa izan du, nahiz eta txikizkako merkataritzak dinamismo nabarmenari eutsi dion, %3,5eko hazkundearekin. Bestalde, gainerako zerbitzuen agregatuaren barruan, jarduera profesional, zientifiko eta teknikoek egin zioten ekarpenik handiena hazkundeari, MZIren arabera.

Pandemiari lotutako murrizketak kendu zirenetik ikusitako joerari jarraituz, turismoaren susperraldiak euskal ekonomiaren dinamismoari laguntzen jarraitu zuen. Bidaiariek igarotako gauek %3,6 egin dute gora berriro, eta hotelen okupazio mailak (%58,3) eta batez besteko egonaldiak (1,98 egun) 2019an erregistratutako mailak gainditu dituzte, turismo jardueraren erabateko normalizazioa sendotuz.

Familien finantza osasunari dagokionez, 2025ean joera aldatu zen aurreko ekitaldiarekin alderatuta. 2024an, Espainiako familien aurrezki tasa errenta erabilgarriaren %12,7ra iritsi zenean, aurrezki tasa asko indartu zen, eta, 2025ean, etxekoen unitateen aurrezki tasa %12,0ra jaitsi zen, zazpi hamarren gutxiago. Zuzenketaren arrazoia ez zen izan errentak behera egin izana, gora egiten jarraitu baitzuen, gastuaren dinamismo handiagoaren ondorioz baizik; errenta erabilgarria %5,3 igo zen, eta kontsumoko gastuak, berriz, %6,2 egin zuen gora. Ondorioz, aurrezki gordina 128.126 milioi eurokoa izan zen, 2024ko erregistrotik zertxobait beherago.

Moderazio hori gorabehera, 2025ean sortutako aurrezkiak nahikoa izaten jarraitu zuen familien inbertsioa finantzatzeko, baina finantzatzeko gaitasuna murriztu egin zen 2024tik. Beraz, datu horrek adierazten du finantza egoera oraindik sendoa dela, termino agregatuetan, baina aurreko ekitaldian baino lasaiera txikiagoarekin, kontsumoak errenta erabilgarriaren zati handiago bat xurgatu zuen neurrian.

Intentsitate galera hori luzatu egin zen 2026ko abiaraztean. Lehen hiruhilekoan, etxekoen unitateen aurrezki tasa errenta erabilgarriaren %11,3 izan zen, aurreko hiruhilekoan baino sei hamarren gutxiago, eta mailarik txikiena 2023. urtearen hasieratik. Errenta erabilgarriak hazten jarraitu zuen, urte arteko %5,1eko aurrerapenarekin, baina kontsumoko gastua erritmo biziagoan handitu zen berriro, %6,1. Horrek familiek sortutako aurrezkia murriztu zuen eta finantzaketa beharra areagotu zuen.

Hala eta guztiz ere, aurrezpen agregatua handia da oraindik ere, baina asaldura berrien aurrean koltxoi gisa jarduteko gaitasuna pandemiaren ondorengo urteetan baino txikiagoa da, eta, gainera, oso desberdina etxeen artean. BBVA Researchen kalkuluen arabera, aurrezki tasak azken 25 urteetako batez besteko historikoaren gainetik jarraitzen du (errenta erabilgarriaren %9,7), nahiz eta inflazioaren shock berri bat xurgatzeko marjina 2022an baino mugatuagoa izan. Ahalmen hori, gainera, errenta handieneko etxekoen unitateetan metatzen da, diru sarreren %50 inguru aurreztu baitezakete; etxekoen unitate ahulenek, berriz, aurrezki tasa negatiboak dituzte.

Euskadin, familien gastuaren analisiak norabide berean adierazten du: familiek nabarmen egin zuten gora kontsumoa 2025ean. Euskadin, etxeko batez besteko gastua %6,9 hazi zen 2025ean, 38.835 euroraino, serieko maximo berri bat. Etxebizitza izan zen familia aurrekontuaren partida nagusia, guztizkoaren %34,5; ondoren elikadura, %15,0. Garraioak izan zuen hazkunderik handiena, %30,6ko aurrerapenarekin, etxeetako kontsumoaren dinamismo handieneko testuinguru batean.

Kontsumoaren dinamismo handiagoak ez zuen eragotzi euskal finantza-aurrezkiak hazten jarraitzea. Euskadiko gordailuak, guztira, 102.342 milioi eurokoak izan ziren 2025ean; aurreko urtean, berriz, 100.326 milioi eurokoak. Hazkundea 2024an baino apalagoa izan zen, baina maximo historiko berri bat finkatzea ahalbidetu zuen. Gordailu pribatuak 91.694 milioi izan ziren, 2024an baino %2,1 gehiago; gordailu publikoak, berriz, 10.648 milioi, %1,6 gehiago.

Bilakaera hori bat dator euskal aurrezkiak pandemiaz geroztik oso hazkunde esanguratsua metatu duen testuinguruarekin. Espainiako Bankutik, Invercotik eta Euskadiko BGAEen Federaziotik bildutako datuen arabera, euskaldunen finantza ondarea 173.582 milioi eurora iritsi da 2025aren amaieran, euskal BPGaren ia %60. Aurrerapen hori enpleguaren sendotasunean, errenta erabilgarriaren igoeran, produktu kontserbadoreen ordainsari handiagoan eta inbertsio funtsen eta BGAEen hazkunde handian oinarritu zen.

Kredituaren aldetik, 2025ek aldaketa bat markatu zuen aurreko urteetako despalanka-efektuaren ibilbidearekiko. Euskadiko banku sistemak emandako kreditu bolumen osoa %3,4 igo zen, 67.526 milioi eurora arte, 2024an baino 2.191 milioi euro gehiago. 2007az geroztik egindako urteko aurrerapen handiena da, eta 2023an eta 2024an izandako beherakadekin kontrastatzen du. Kreditu pribatua izan zen aldaketa horren eragile nagusia, %3,4ko hazkundearekin, 58.833 milioi euroraino; kreditu publikoa, berriz, %3,1 hazi zen, 8.693 milioiraino.

Gorakada hori gorabehera, EAEko zorpetzeak finantza krisiaren aurreko hedapen-etapan lortutako mailetatik urrun jarraitzen du. 2025ean, kreditu osoa EAEko BPGaren %65,5 izan zen, 2024ko %66,5etik behera, eta 2007-2011 aldian erregistratutako %120tik gorako maximoetatik oso urrun. Sektore pribatuaren kasuan, banku-zorra BPGaren %57,9 zen, eta 2024an, berriz, %61,8. Beraz, nahiz eta kredituaren saldo bizia berriro hazi zen, zorrak ekonomian zuen pisu erlatiboak murrizten jarraitu zuen BPG nominalaren aurrerapenari esker.

Kredituen eta gordailuen arteko konparazioak kaudimen irakurketa hori indartzen du. Gordailuak, guztira, EAEko BPGaren %99,2 ziren 2025ean, eta %102,1, berriz, 2024an; kredituak, berriz, %65,5 ziren. Bi tresnen arteko aldea oso handia izan zen, 34.816 milioi euro ingurukoa, aurreko urteko maximoaren oso azpitik. Horrela, Euskadik finantza-posizio erabat soberakina du bankuei dagokienez, eta gordailuen bolumena kredituena baino askoz handiagoa da.

Kreditu pribatuaren gorakada azaltzen duen faktore nagusia hipoteka-merkatuaren susperraldia izan zen. 2025ean, Euskadin etxebizitzen gaineko 25.505 hipoteka eratu ziren, 2024an baino %22,5 gehiago, aurreko urtean izandako hazkundearen bikoitza baino gehiago. Mailegatutako kapitala 4.348 milioi eurokoa izan zen, %30,7ko hazkundearekin, eta hipoteka bakoitzeko batez besteko zenbatekoa 170.506 eurokoa izan zen, 2024an baino %6,7 gehiago eta Estatuko batez bestekoaren gainetik. Aurrerapen horrek faktore konbinazio bati erantzun zion: aurreko ekitaldikoak baino finantza baldintza hobeak, lan-merkatuaren sendotasuna, etxebizitza eskari metatua eta etxekoen unitateak prest egotea eragiketak formalizatzeko 2022ko eta 2023ko tasen igoerak eragindako doikuntzaren ondoren. Eragiketa berrien osaeran, tasa finkoak pisua hartu zuen berriro, hau da, eratutako hipoteken %65,0, aurreko urteko %58,8aren aldean.

Euriborrak susperraldi horren zati handi bat lagundu zuen. Adierazleak %2,27an itxi zuen 2025a, 2024ko abenduan izandako %2,44aren azpitik, eta horrek hipoteka aldakor askoren kuotak merkatzen jarraitu zuen, urteko berrikuspenarekin, eta finantza irisgarritasunaren pertzepzioa hobetu zuen. Hala ere, urteak aurrera egin ahala, hobekuntza horrek indarra galdu zuen. Uztailean urteko minimoa lortu ondoren, Euriborrak bost hilabetez jarraian egin zuen gora abendura arte, eta testuinguru horretan merkatua beherantz berrikusten hasi zen Europako Banku Zentralak tasen murrizketa berriak egiteko zuen itxaropena.

2026an, finantza ingurunea gogortu egin zen berriro. Egonkortasun erlatiboko zenbait hilabeteren ondoren, euriborrak joera aldatu zuen martxotik aurrera, eta otsailean %2,22 inguruko balioak izatetik maiatzean eta ekainean %2,80 inguru izatera igaro zen, hiru hilabete eskasetan puntu erditik gorako hazkundea metatuz. Gorakada horrek eragiketa berrien finantzaketa kostua handitu zuen, nahiz eta azken datuen arabera indizea %2,8 inguruko mailetan egonkortu den.

Testuinguru horretan, EAEko hipoteka merkatuak tonu ahulagoarekin ekin zion urteari. Urtarriletik martxora bitartean urtebete lehenago baino hipoteka gutxiago sinatu ziren, %7,5eko jaitsiera metatuarekin eta hiru hilabetez jarraian behera eginda urte artean. Doikuntza oso hedakorra izan zen 2025aren ondoren, eta finantza baldintzen garestitzearekin batera gertatu zen. Beraz, aurreko aurrerapen handiaren osteko etenaldi gisa interpreta daiteke, joeraren itzulera oso gisa baino gehiago. Apiriletik aurrera, jarduerak gora egin zuen berriro, 1.799 hipoteka eratu baitziren eta %6,5eko igoera izan baitzen aurreko urteko hilabete beraren aldean; eragiketa berrien batez besteko interes-tasa, berriz, %2,9 ingurukoa izan zen.

Euskal ekonomiak hazkunde apalagoko etapa bati ekingo dio datozen bost urteetan, pandemiaren osteko susperraldian eta Atzeraldi Handiaren ondoko urteetan erregistratutakoa baino motelagoa; izan ere, aldi haietan BPGaren batez besteko hazkundea urteko %2tik gorakoa izan zen. Orduan langabezia nabarmen murriztea ahalbidetu zuen enplegu sorrera handia gaur egun zailagoa da errepikatzen, langabezia tasa %6tik zertxobait gora dagoen eta hamarkada amaitu aurretik atalase horren azpitik jaistea aurreikusten den testuinguruan. Lan merkatuaren hobekuntza marjina txikiago hori gero eta handiagoak diren migrazio fluxuek konpentsatu dute. Fluxu horiek joan den hamarkadako susperraldi ekonomikoan hasi ziren, eta dagoeneko dinamismo demografiko eta ekonomikoaren iturri nagusietako bat dira; aurreikuspenen arabera, gainera, datozen urteetan ere eginkizun horri eutsiko diote.

Ildo horretan, EAEko ekonomia ez dago ekonomia aurreratu askoren dinamika komunetik kanpo, eta, zehazki, Europakoena. BPGaren hazkundea BPG biztanlekorena baino handiagoa izango da populazioaren hazkundearen ondorioz, batez ere migrazio saldo positiboek bultzatuta, zahartzeak biztanleria ez aktiboaren garrantzi erlatiboa handitzen duen eta bizi itxaropenak gora egiten jarraitzen duen testuinguru batean. Eredu hori ekonomia garatu askok partekatzen duten arren, alde nabarmenak daude BPG biztanleko bilakaeran, produktibitatearen aurrerapenak direla eta.

Aurreko hamarkadan, geldialdi sekularrari buruzko eztabaida berpiztu zen, eta eztabaida hori eragin zuten faktoreetako asko oraindik ere presente dauden arren, duela gutxiko bilakaerak eta Estatu Batuetarako aurreikusitakoak iradokitzen dute oraindik badagoela tarte bat produktibitatearen hazkundea bizkortzeko, baita muga teknologikoan kokatutako ekonomietan ere. Europarentzat, ordea, Draghi Txostenak irekitako gaia dago: zenbateraino erreproduzitu daitezkeen aurrerapen horiek berezko gaitasunarekin, edo produktibitatearen hazkundearen zati batek bere mugetatik kanpo garatutako berrikuntzen hedapenaren mende jarraituko duen.

Europako ekonomia nagusiek dituzten zailtasunek isla dute Alemanian eta Frantzian. BPGaren eta per capita errentaren hazkunde aurreikuspenen arteko aldeek erakusten dutenez, bi ekonomien dezelerazioak produktibitatearen aurrerapen eskasari ez ezik, baldintzatzaile demografiko gero eta garrantzitsuagoei ere erantzuten die.

Bestalde, 2019. urtea erreferentziatzat hartuta, Espainiako ekonomiak EAEkoak baino hazkunde handixeagoa izan du, batez ere egoera demografiko mesedegarriagoa eta turismoari lotutako zerbitzuen dinamismo sendoagatik, eta horri gehitu behar zaio euskal industriak 2025ean izan duen portaera ahula. Alde hori aurreikuspenen arabera 2030era arte mantenduko da proiekzio horizontean. Hala ere, BPG biztanlekori dagokionez, bilakaerak Euskadirentzat mesedegarriagoa izaten jarraituko du, azken urteetan gertatu den bezala. Egindako aurreikuspenen arabera, hurrengo bosturtekoan EAEko BPG biztanleko Estatuko gainerako lurraldeetakoa baino ehuneko bi puntu gehiago haziko da, gutxi gorabehera. Edonola ere, aurrerapen tasa txikiak izango dira ikuspegi historikoan, urteko %1,5etik beherakoak.

2030era arteko euskal ekonomiarako aurreikuspenen agertokiak moteldu egiten du BPG errealaren hazkunde erritmoa, aurreko garaietan izandakoarekin alderatuta, inguruko ekonomietarako aurreikusitako ibilbideekin bat etorriz. Urteko batez besteko hazkundea %1,7 ingurukoa izatea espero da hamarkadaren bigarren erdian, baina horizontearen amaierarako %1,6tik gertuago egongo da. Esan bezala, erritmo horrek, hazkunde demografikoaren balaztarekin batera (hazkunde hori gero eta txikiagoa izatea espero da, nahiz eta oraindik positiboa izan), biztanleko BPGa urtean %1,3 inguru haziko dela aurreikusten du horizontean zehar, aurreko hamarkadan baino nabarmen txikiagoa.

Lanaren itxurazko produktibitateak moteltzeko joera izango du, bai zerbitzuetan, bai industrian, eta urteko batez besteko %0,8ko hazkundea izango du. Enplegu eskariaren pixkanakako ahultzeak enpleguaren hazkundea geldiaraziko du horizontearen amaieran, %0,8 ingurura iritsi arte. Horrela, langabezia tasa batez beste %6tik zertxobait gora kokatuko da datozen urteetan, enpleguaren hazkundeari eustearen eta biztanleriaren jarduera tasaren balaztaren isla, aurreikuspenaren horizontearen azken urteetan jaisten hastea espero baita.

Kapitalaren eraketa gordinak maila handi samarrean jarraituko du, BPGaren %24,5en inguruan, bereziki talde inbertsioaren bidez (publikoa zein pribatua) eta, neurri txikiagoan, eraikuntza inbertsioaren bidez. Kontsumo pribatuak jarraituko du izaten BPGaren hazkundeari ekarpen handiena egiten dion eskariaren osagaia, eta kontsumo publikoak bere ekarpenean egonkor jarraituko du, egiturazko baldintza demografikoek eta produktibitatearen moderazioak eraginda.

Oro har, barne eskariak eutsiko dio hazkundeari; izan ere, kanpo eskariaren ekarpena negatiboa izatea espero da iragarpenaren horizonte osoan, merkataritza fluxu global batzuen ondorioz, batez ere ondasunena, eta esportazio merkatuetan Europak kuota galtzearen ondorioz. Hala ere, Estatuko gainerako herrialdeekiko merkataritza saldoaren eta 2030era arteko munduko gainerako herrialdeekiko saldoaren arteko kanpo saldoaren deskonposizioaren arabera, horizontearen amaieran kanpo lehiakortasunean irabaziak berreskuratu eta munduko gainerako herrialdeekiko saldoaren ekarpen positiboak berreskuratu ahal izango lirateke. Estatuko gainerakoekiko saldoaren ekarpena, bestalde, negatiboa izango dela aurreikusten da, serie historiko osoan zehar bezala.