Eragile sinatzaileok uste dugu ezinbestekoa dela baliabide gehiago mobilizatzea, etxebizitza izateko eskubidea eskubide eraginkor gisa azkarrago eratzeko eta eskubide horri atxikitako jomugak lortzeko.

Uste dugu baliabide-esleipen hori ezinbesteko inbertsioa dela sozialki, eragin ekonomiko eta ingurumen-inpaktu handia duena, eta ezinbestekoa dela behar diren baliabide guztiez hornitzea —publikoak, pribatuak eta sozialak—, ikuspegi berritzaile eta sustatzaile batetik.

Jarduketa-ildo horretan sartzen da, halaber, etxebizitza libreen eskaintza, zeinak erantzuna eman beharko baitie euskal gizartea jasaten ari den aldaketa soziodemografikoei (piramide demografiko berria, mugikortasun profesional handiagoa, familia-eredu berriak…).

1. Etxebizitzako gastu publikoa progresiboki handitzea, harik eta BPGaren % 1,5 ingurukoa izatera heldu arte, Europako herrialde aurreratuenen pare.
2. Birgaitze-inbertsio pribatua progresiboki handitzea, harik eta BPGaren % 5 ingurukoa izatera heldu arte, Europako herrialde aurreratuenen pare.
3. Zerga-eredu pizgarri berri bat definitzea eta ezartzea, zehaztutako lehentasun estrategikoekin guztiz bat datorrena: alokairu babestuko etxebizitzara bideratutako baliabide pribatuak eta sozialak mobilizatzea, deskarbonizazioa, irisgarritasuna...
4. Eragile pribatu eta sozial berriak mobilizatzea, arrazoizko alokairuan eta birgaitzean oinarritutako etxebizitza-jarduketak finantzatzeko.
5. Etxebizitza babestuetarako lurzoru publikoaren erreserba estrategiko bat sortzea, arrazoizko alokairuaren eskaintza publikoa handitzeko xedea eraginkor bihurtzea ahalbidetzeko. Lurzoru-erreserba estrategiko hori zentzu zabalean ulertu beharko da, eta —etxebizitza-politikan jasangarritasunaren aldeko apustua eginez— dagoeneko urbanizatuta dagoen lurzorua erabiltzea lehenetsi, barne hartuta birgaitu beharreko eraikinak, lehenago etxebizitza-erabilera zuten orubeak —horietan eraikuntza berriak egitea planteatuta—...

Eragile sinatzaileok uste dugu etxebizitzaren arloko euskal politikak helburu soziala izan behar duela, batez ere. Etxebizitza pertsona ororen oinarrizko eskubidea da, eta funtsezko elementua da gazteak, beren erantzukizun eta eskubideekin, gure gizartean erabat sar daitezen lortzeko.

Horren harira, uste dugu ezinbestekoa dela etxebizitza eskuragarria izateko eskubidea eskubide subjektibo gisa garatzen jarraitzea eta eskubide hori gauzatzeko beharrezko mekanismoak perfekzionatzea.

1. Talde zaurgarrienen etxebizitza-beharrei dagokienez, harreman jarraitua eta entzute aktibo etengabea izatea, eta talde horiekin lan egiten duten gizarte-erakundeekiko lankidetza indartzea. Gazteekin harremana eta entzute aktibo espezifikoa izatea.
2. Dagoen etxebizitzaren kalitatea hobetzeko beharrezko araudia eta laguntza-neurriak garatzea, bizigarritasunari, irisgarritasun unibertsalari, energia-eraginkortasunari eta segurtasunari dagokienez.
3. Etxebizitza-politika gainerako gizarte-politikekin gehiago integratzea lortzea (gizarte-zerbitzuak, gazteria, adinekoak, desgaitasuna, berdintasuna, enplegua...), erantzun integralagoak emango dituzten zerbitzuak eta programak abian jarriz. Zehazki, etxegabetasuna, familia ugariak eta gisa horretako errealitateei ematen zaien erantzuna hobetzea.
4. Gazteek etxebizitza eskuratzea bermatzeko neurriak indartzea, Erronka Demografikorako 2030eko Euskal Estrategian ezarritako herrialde-helburuaren ildotik, hau da, 2024an 29 urtera eta 2030ean 28 urtera jaistea emantzipatzeko batez besteko adina.
5. Etxebizitza izateko eskubidea eskubide subjektibo gisa konfiguratzen aurrera egiteko aldizkako ebaluazioak bizkortzea, egon daitezkeen oztopoak identifikatzeko eta irtenbide berriak martxan jartzeko.

Eragile sinatzaileok uste dugu etxebizitza-politikak, eraginkorra izan dadin, zalantzarik gabe lurraldearekiko hurbilketa izan behar duela, eskualde, udalerri eta auzo bakoitzaren egoera zehatzari erantzuteko, bai etxebizitza arrazoizko prezioan eskuratzeari dagokionez, bai gure herri eta hirien birgaitzeari dagokionez.

Egia da esperientzia arrakastatsuak izan direla udaletan, batez ere hirigintzako birgaitze-elkarteek egindako birgaitze- eta berroneratze-arloan. Hala ere, egiaztatu dugu etxebizitza ez dagoela oraindik erabat sartuta gizarte-politika eta lurralde-garapen jasangarriko politika gisa EAEko toki-erakunde batzuen agenda estrategikoan. Horren harira, Itun honek izan behar du Etxebizitza Sailburuordetzaren eta Euskal Udalen arteko komunikazioa eta lankidetza sendotzeko bidea eta Itunean adostutako helburuak lortzen eta beren udalerriak giza garapen iraunkorraren ikuspegitik hobetzen lagunduko duten etxebizitza-planak izatea orokortzeko bidea.

1. Kolektibo zaurgarrienei eta baliabide gutxien dituztenei etxebizitza eskuragarria izateko aukera erraztera eta birgaitze-jarduerak sustatzera bideratutako tokiko etxebizitza-planak prestatzeko laguntza-ildo bat abian jartzea, arreta berezia jarrita energia-eraginkortasunean eta irisgarritasunean.
2. Etxebizitzan eragiten duten gaiekin (hiri-plangintza eta -kudeaketa, gizarte-zerbitzuak, garapen sozioekonomikoa...) lotura duten udal-taldeei prestakuntza eta praktika onenetarako sarbidea ematea.
3. Bultzatu 2050 Euskadiko Hiri Agendaren eta udal eta eskualde mailan ezartzen diren hiri-agenden arteko sinergiak garatzea.
4. Berariaz lankidetzan aritzea etxebizitzaren arloan lurraldearen adimenarekin zerikusia duen orotan, administrazio guztiek eskura duten informazioa partekatuz, etxebizitzari lotutako politikak, programak eta zerbitzuak definitu, garatu eta ebaluatzeko, lurraldeari eta bertan bizi direnei ahalik eta balio handiena emate aldera.

Eragile sinatzaileok uste dugu etxebizitzaren sektoreak gure BPGan eta okupazio-mailan pisu nabarmena izan duela tradizionalki eta duela egun ere, eta, beraz, enplegua eta aberastasuna sortzen dituen esparrua dela.

2008ko krisiak galera handia eragin zuen sektoreko enpresa-sarean eta giza kapitalean, zeina apenas errekuperatu ahal izan baita azken hamarkadan. Etxebizitzaren arloko behar berriak, eta, berezi-bereziki, birgaitzearen arlokoak, sektore horrentzako aukera-iturri izango dira. Aukera horiek baliatzeko, sektoreak berrikuntzarako eta sektorea osatzen duten pertsonak erronka berri horietara etengabe egokitzeko joera handiagoa izan beharko du, eta sektorearen garapenarekiko konpromiso instituzional handiagoa beharko da. Ildo beretik, uste dugu garrantzitsua dela, halaber, sektorearen balioa nabarmentzea, gizarteari bere ekarpen sozial eta ekonomikoa helarazita eta erakargarriago bihurtuta garapen profesionalerako bide gisa.

1. Sektorean berrikuntza sustatzea eta babestea, batez ere enpresa txikietan, berrikuntza zentzurik zabalenean ulertuta produktu eta zerbitzuei, prozesuei, merkaturatzeari eta kudeaketari dagokienez. Horrek dakar lankidetza areagotu beharra unibertsitate-mailako eta lanbide-heziketako zentro teknologikoekin eta hezkuntza-sistemarekin, eta eraikuntzaren klusterra baliatu beharra topagune izateko eta enpresen arteko lankidetza-dinamikak bultzatzeko. Berariaz eragitea sektorearen industrializazioan.
2. Talentuaren gaikuntza eta garapena sustatzea eta babestea sektorean, bai sektorean sartzeko hasierako gaikuntzari dagokionez, bai lanbide-esperientzia duten pertsonen birkualifikazioari dagokionez, eraikuntza-, antolaketa- eta kudeaketa-teknika modernoenetara sarbidea izan dezaten.
3. Sektorea erakargarriagoa egiten laguntzea, laneratzeko eta garapen profesionalerako bide gisa, batez ere emakumeen kasuan, sektore berdinzaleagoa eratzea lortzeko.

Eragile sinatzaileok uste dugu politika publikoek, eraginkorragoak izateko eta balio handiagoa emateko, inteligentzia-mekanismo berriak behar dituztela.

Kontua ez da soilik datu gehiago izatea, baizik eta datu horiek informazio erabilgarri bihurtzea eta erabakiak hartzeko ezinbesteko tresna bihurtzea, aintzat hartuta, gainera, datu horiek gizarte osoarenak direla eta, beraz, datu irekitzat hartu behar direla.

Gainera, datu horiek ezinbesteko input gisa erabili behar dira politikak, programak eta zerbitzuak ebaluatzeko, eta ebaluazio horrek parte-hartzearen ondoriozko elementu kualitatibo berriak ere jaso behar ditu.

1. Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren zeregina indartzea eta instituzionalizatzea, gai horrekin lotutako eragileei eta gizarte osoari are gehiago irekita, eta baliozko informazioa zabaltzeko eta gizarteratzeko tresna gisa duen ahalmena baliatuta. Etorkizunean, eragileen parte-hartzea eta lantalde egonkorrak eratzea sendotu ahal izango da.
2. Batetik, datuetan oinarritutako informazioa lortzeari eta kudeatzeari lotutako, eta, bestetik, datu horiek —guztiek erabili ahal izan ditzaten—irekitzeari eta federatzeari lotutako lankidetza areagotzea, eta "datu irekien" kontzeptua erabat garatzea. Horrekin guztiarekin adimen integral eta irekiko sistema bat osatzea, ekosistemako eragile guztiek informazio fidagarrian oinarritutako plangintzak egin eta erabakiak hartu ahal izan ditzaten.
3. Tradizioz Etxebizitzaren Euskal Behatokiak garatu duen ebaluazio-lan zabalarekin jarraitzea, ebaluazio horretan txertatuta gaian adituak diren eragileen parte-hartzetik abiatutako dimentsio kualitatiboago bat, bai eta ebaluazio-txostenak erraz irakurtzeko irizpideak barne hartzeko mekanismoak ere, herritar orok ulertzeko eta behar bezala sozializatzeko modukoak, herritarrek gardentasunez ezagutu ahal izan ditzaten etxebizitzan inbertitutako baliabide publikoak eta lortutako emaitzak.

Eragile sinatzaileok uste dugu Itunean ezarritako helburuak lortzeko ezinbestekoa dela eragile guztien —izan eremu publikokoak nahiz izan pribatu eta sozialekoak— inplikazioa eta lankidetza. Denok gara beharrezkoak, nor bere misiotik eta ezagutza metatutik.

Dagoeneko lankidetza-ibilbide luze eta emankorra dugu, eta eragile askoren konpromisoa, baina beharrezkoa da beste urrats bat ematea eta lankidetza egituratuagoa garatzea.

1. Etxebizitzaren Foroa abian jartzea eta dinamizatzea, Itunaren bidez konprometitutako eragileen parte-hartze eta lankidetzarako gune egonkor gisa.
2. Gainerako erakundeekiko lankidetza eta koordinazioa indartzea. Zehazki, mekanismo fiskal berriak aztertu, ebaluatu eta foru-aldundiei lankidetzan proposatzea. Era berean, eta 3. jarduketa-ildoan ezartzen den bezala, udal gehiago inplikatzea Itunak ezartzen dituen erronketan, lankidetzarako, koordinaziorako eta laguntzarako beharrezko mekanismoak ezarrita.
3. Eremu pribatu eta sozialetik Itunaren helburuak lortzen lagundu nahi duten eragile berriak sartzea progresiboki. Entitate pribatuen kasuan, inbertsio jasangarrien gizarte-erantzukizun korporatiboaren printzipioa eta «inbertsio eragingarria»ren printzipioa sustatzea, eta beharrezko mekanismoak definitzea eta abian jartzea, etxebizitza-politikaren dimentsio sozialarekin bateraezina den espekulazio-jarduerarik gerta ez dadin. Gizarte-entitateen kasuan, lankidetzarako, koordinaziorako eta laguntzarako beharrezko mekanismoak indartzea, haien jarduketen eragina maximizatzeko.
4. Herritarrek parte hartzeko mekanismoak indartzea, etxebizitza-politikaren lehentasunezko kolektiboen beharrak eta espektatibak etengabe identifikatzeko. Etxebizitzaren aldeko apustua egiten jarraitzea, parte-hartzea bideratzeko eta haren emaitzak modu ireki eta gardenean erakusteko gune gisa. Deliberatzeko mekanismo parte hartzaile berriak sartzea, parte-hartze kualitatiboagoa eta sakonagoa eta balio handiagokoa ekarriko dutenak. Sare sozialak indartzea, euskal gizartearekin elkarrizketa, komunikazio eta entzute aktiboa izateko etxebizitzaren arloan.