Argitalpen honek jarraipena ematen dio 2017ko Azaldu eta ulertu (2006- 2017). Kulturaren Euskal Behatokiaren hamarkada bat argitalpenarekin hasitako lanari, Observatorio Vasco de la Cultura - Kulturaren Euskal Behatokiaren ibilbideari (KEB, aurrerantzean) begirada panoramikoa eskaintzen zitzaion, 2006an sortu zenetik. Orain, ia hamarkada bat geroago, Aldaketa ulertzea, begiradari eusteak ez du eduki hura erreproduzitzen, luzatu baizik, bai modu autonomoan bai aurreko obrarekin elkarrizketan irakur daitekeen pieza osagarri gisa planteatuz.
Aurreko argitalpenaren egitura narratibo eta kronologiko paraleloa hartzeko erabakia analisiaren jarraitutasunari eusteko nahiari zor zaio, azpimarratuz nola KEBek bere sorrerako asmoari eutsi dion –ezagutza fidagarria, sistematikoa eta erabilgarria ematea Euskadiren garapen kulturalerako– eraldaketa sakoneko testuinguru batean. COVID-19aren pandemiatik, larrialdi klimatikora, digitalizazio bizkorrera, erronka geopolitikoetara edo adimen artifizialaren agerpenera (AA) arte, KEBek ezagutza ekoizten jarraitu du, bere metodoak eta lehentasunak egokituz, lan-ildoa eta sektore kulturalarekiko konpromisoa galdu gabe.
Alde horretatik, denboraren ikuspegiak aukera ematen du argi eta garbi bistaratzeko bai iraunkortasun-elementuak bai aldaketa-elementuak. Argitalpena egituratzeko, lehenik eta behin, 2016 eta 2025 arteko zubi hori esplizitatuko da, 2021-2025 zikloa artikulatzen duen estatistikaesparruaren berrikuspena barne. Ondoren, aurreko obran hasitako ibilbidea eguneratzen da, 2016az geroztik egindako lan estatistiko eta kualitatibo garrantzitsuenekin. Era horretara, KEBek egindako estatistikaeragiketa nagusiak sartu dira, eta horien bilakaera metodologikoa eta tematikoa nabarmendu da, oraingo erronken ildotik, baita beste estatistika-azterlan batzuk – propioak edo lankidetzan egindakoak –eta azterlan kualitatibo nagusietako batzuk ere.
Argitalpen honek ez du KEBen jarduera guztien zenbaketa zehatza izan nahi – urteroko memorien bidez erregularki dokumentatzen dira –, baizik eta irakurketa eta hausnarketarako tresna bat izatea, Behatokiak ia 20 urteko ibilbide honetan izan duen bilakaera, inguruneko aldaketetara egokitzeko duen gaitasuna eta Euskadiko kultura-ezagutzari etengabe egiten dion ekarpen iraunkorra ulertu ahal izateko.
