Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Saila 

Barnahus Euskadi


Nerea Melgosa Vega

Euskadi gizarte-eraldaketa sakonen garaia bizitzen ari da, eta horrek erakunde publiko guztiok interpelatzen gaitu. Haurrak eta nerabeak babestea, eta bereziki indarkeria-egoerak pairatu dituztenak artatzea, erantzukizun kolektiboa da, gero eta erantzun eraginkorragoak, koordinatuagoak eta pertsonengan zentratuak eskatzen dituena. 

Haurren eta nerabeen aurkako sexu-indarkeria errealitate konplexua da, eta esku-hartze sentikorra, espezializatua eta haien eskubideekiko errespetuzkoa behar du. Ez da nahikoa arreta ematea; ezinbestekoa da arreta egokia ematea: biktimizazio berria saihestuz, haien ongizate emozionala bermatuz eta prozesu osoan zehar laguntza integrala eskainiz, betiere adingabearen interes gorenaren printzipioa errespetatuz. 

Barnahus ereduak, hain zuzen ere, paradigma-aldaketa hori adierazten du. Erantzun instituzionala antolatzeko modu berri bat da, non inplikatutako sistema guztiek —gizarte-, osasun-, hezkuntza-, justizia- eta polizia-sistemek— modu koordinatuan jarduten duten, haur eta nerabeei egokitutako ingurune bakarrean. Eredu horrek haurrak eta nerabeak jartzen ditu erdigunean, haien babesa, suspertzea eta duintasuna lehenetsiz. 

Barnahus Euskadin abian jartzea haurtzaroarekin konprometitutako erakunde eta profesionalen ahalegin bateratuaren emaitza da. Era berean, gizarte bidezkoago, babesleago eta bere haur eta nerabeak zaintzearen garrantziaz kontzienteago baten aldeko apustu irmoa ere bada. 

Gune honen bidez, eredua herritarrengana eta profesionalengana hurbildu nahi dugu, ezagutza partekatu eta babes aktiboaren kultura sustatzeko. Izan ere, haurtzaro segurua bermatzea Euskadiren etorkizuna eraikitzea da. 

Nerea Melgosa Vega

Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburua

Barnahus sexu-indarkeriaren biktima izan diren haur eta nerabeei zuzendutako arreta integral eta espezializatuko eredua da. 

Eredu horrek haurrei egokitutako ingurune seguru bat eskaintzen du, non inplikatutako sistema guztiak —gizarte-, osasun-, hezkuntza-, justizia- eta polizia-sistemak— elkartzen diren, erantzun koordinatua bermatuz eta adingabeak baliabide anitzetara joan behar izatea saihestuz. 

Barnahus arreta-gune fisiko espezifiko batean gauzatzen da; haurtzaroari arreta emateko diseinatutako espazioa da, eta bertan prozesuko jarduera guztiak modu koordinatuan garatzen dira. 

Barnahusen helburu nagusia haur eta nerabeen ongizatean oinarritutako arreta bermatzea da, biktimizazio berria saihestuz, esku-hartze denborak murriztuz eta erantzun errespetuzkoa, espezializatua eta eraginkorra eskainiz, adingabearen interes gorenaren printzipioarekin bat etorriz. 

Euskadin, Barnahus berrikuntzako eredu gisa sustatzen da, Europako esperientziekin lerrokatuta eta Euskal Autonomia Erkidegoko errealitate instituzionalera egokituta. 

Barnahus, halaber, sexu-indarkeriaren biktima diren haur eta nerabeentzako arreta eskaintzeko bereziki diseinatutako espazio fisikoa da. 

Ingurune segurua, atsegina eta haurrei egokitua da, eta bertan garatzen dira ereduko jarduera guztiak, beharrezkoak ez diren joan-etorriak saihestuz eta prozesuarekin lotutako eragin emozionala murriztuz. 

Espazio honetan sistema guztien esku-hartzeak integratzen dira, eta horri esker arreta soziala, osasun-arreta eta jardun judiziala modu koordinatuan eta adingabearentzat baldintza egokietan garatzen dira. 

Espazioaren diseinuak babes-, konfidentzialtasun- eta ongizate-irizpideei erantzuten die, konfiantza sortzen duen eta antsietatea murrizten duen ingurunea sustatuz, betiere adingabearen interes gorenaren printzipioarekin bat etorriz. 

Espazioaren ezaugarriak
    • Ingurune atsegina eta ez-instituzionalizatua
    • Adingabeentzako eta laguntzaileentzako espazio bereiziak
    • Elkarrizketa forentseetarako berariazko gela
    • Aurretiaz eratutako frogak egiteko baliabide teknikoak
    • Profesionalen koordinaziorako espazioak
Helburua                          

Barnahus espazioak honako hauek ahalbidetzen ditu: 

    • Jarduketa guztiak leku bakarrean biltzea 
    • Joan-etorri anitzek eragindako biktimizazio berria saihestea 
    • Arreta integratua eta koordinatua bermatzea 
    • Aurretiaz eratutako froga baldintza egokietan egitea 
    • Haur eta nerabeentzako ingurune segurua eta errespetuzkoa eskaintzea 

Haurtzaroa babesten duten sistema guztien koordinazioan oinarritutako eredua.

Barnahus eredua Euskadin erakunde eta sistema publiko desberdinen arteko lankidetza eraginkorrean oinarritzen da. Koordinazio horri esker, sexu-indarkeriaren biktima diren haur eta nerabeei arreta integrala, espezializatua eta haien ongizatean oinarritua eskaintzen zaie.

Ikuspegi hori gobernantza partekatuaren ereduan sustraitzen da. Eredu horretan, administrazio desberdinek erantzukizunak, informazioa eta erabakiak partekatzen dituzte, haur eta nerabeen babesera bideratutako jarduera koordinatua bermatzeko.

Erakundeen arteko lankidetza hitzarmen baten eta koordinazio tekniko eta estrategikorako espazioen bidez egituratzen da, ereduaren jarraipena eta etengabeko hobekuntza ahalbidetuz.

Gizarte-babeseko sistema
  • Eusko Jaurlaritza – Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko Saila, Haurtzaro, Nerabezaro eta Familia Zuzendaritza.
  • Arabako Foru Aldundia – Gizarte Ongizaterako Foru Erakundea, Adingabeen eta Familiaren Arloa.
  • Vitoria-Gasteizko Udala – Gizarte Politiketako Saila, Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzua.
Osasun sistema                
  • Eusko Jaurlaritza, Osasun Saila
  • Osakidetza
Justizia sistema               
  • Eusko Jaurlaritza, Justizia eta Giza Eskubideen Saila
  • Epaitegiak eta Fiskaltza
Polizia sistema                
  • Eusko Jaurlaritza, Segurtasun Saila, Ertzaintza
  • Vitoria-Gasteizko Udala, Udaltzaingoa
Hezkuntza sistema              
  • Eusko Jaurlaritza, Hezkuntza Saila, laguntza-zerbitzuak (Berritzeguneak) eta ikastetxeak.
Erakunde esparrua              

Barnahus Euskadiren garapena erakundeen arteko hitzarmen batean(leiho berri batean irekitzen da) oinarritzen da. Hitzarmen horrek administrazio parte-hartzaileen arteko lankidetza egituratzen du eta ereduaren koordinazio eraginkorra bermatzen du.

 

Arreta zirkuitua                              
  • Kasuaren harrera eta baliabidearen aktibazioa
  • Koordinaziorako bilera integratua
  • Haur edo nerabearekiko hasierako elkarrizketa
  • Beharren balorazioa
  • Esku-hartze koordinatua
  • Jarraipena eta laguntza

Prozesu osoa Barnahus gunean garatzen da, babesa, konfidentzialtasuna eta ongizatea bermatuz, eta une oro haur edo nerabearen interes gorena gidari hartuta.

Koordinaziorako bilera integratua

Bilera integratua Barnahus ereduaren funtsezko elementuetako bat da, eta kasua aktibatu ondorengo lehen urratsetako bat da.

Bertan parte hartzen dute inplikatutako sistema guztiek, egoera modu bateratuan aztertzeko eta haur edo nerabearekin edozein jarduketa zuzena egin aurretik esku-hartzerik egokiena zehazteko, betiere adingabearen interes gorena errespetatuz.

Bilera horrek aukera ematen du:

  • Informazio esanguratsua partekatzeko
  • Balorazio bateratua egiteko
  • Esku-hartze estrategia koordinatua definitzeko
  • Ondorengo jarduketak planifikatzeko
  • Bikoiztasunak eta interferentziak saihesteko

Gobernantza partekatuaren ereduko tresna nagusietako bat da, erabakiak modu partekatuan hartzea ahalbidetzen duelako eta esku-hartze koherentea, integrala eta haur edo nerabearen interes gorenean oinarritua bermatzen duelako.

Noiz egin deribazioa?                  

Haur edo nerabe baten aurkako sexu-indarkeriaren zantzu edo susmoak daudenean.

Nola egin deribazioa?                  

Deribazioa gizarte-zerbitzu eskudunen bidez egiten da, ezarritako prozeduren arabera.

Nork egin dezake deribazioa?     
  • Foru gizarte-zerbitzuek
  • Udal gizarte-zerbitzuek
Beste sistema batzuk                  

Osasun-, hezkuntza-, polizia- eta justizia-sistemek kasuen detekzioan, komunikazioan eta koordinazioan parte hartzen dute.

Aurretiaz eratutako froga           

Aurretiaz eratutako froga Barnahus gunean bertan egiten da, haurrei egokitutako gela espezifiko batean, beharrezko baliabide teknikoekin hornituta.

Elkarrizketa forentse espezializatu bat da, ingurune egoki batean egiten dena eta prozesu judizialean erabiltzeko grabatzen dena, adierazpenak errepikatu behar izatea saihestuz.

Mekanismo horrek haur edo nerabea babesten du, inpaktu emozionala murrizten du eta haren testigantza baldintza egokietan jasotzea bermatzen du, adingabearen interes gorenaren printzipioa eta indarreko araudian ezarritako berme prozesalak errespetatuz.

Bermeak                                      
  • Haur edo nerabearen babesa
  • Adingabearen interes gorenaren errespetua
  • Frogaren balio juridikoa
  • Sistemen arteko koordinazioa
  • Biktimizazio berria murriztea

Dibulgazio-pilulak profesionalei eta herritarrei zuzendutako eduki laburrak dira, Barnahus eredua ezagutarazteko eta sentsibilizazioa indartzeko.

Kasuak detektatzen, deribatzen eta eredua ulertzen laguntzen dute.

Edukiak    

  • Zer da Barnahus?
  • Nola egin deribazioa?
  • Arreta-prozesua
  • Koordinazioa
  • Eskubideak
  • Laguntza eta akonpainamendua

Norentzat?

Sistema guztietako profesionalentzat eta herritarrentzat.

Sarbidea    

Dibulgazio-pilulak laster egongo dira eskuragarri.

Erakundeen arteko hitzarmena      

Erakundeen arteko hitzarmena (leiho berri batean irekitzen da)

Informazio-liburuxkak                    

Informazio-liburuxkak(leiho berri batean irekitzen da)

Jarraibideak eta protokoloak          

Jarraibideak eta protokoloak laster egongo dira eskuragarri.

Zer da Barnahus gunea?  

Haurrei egokitutako espazio fisikoa da, non jarduketa guztiak biltzen diren, arreta koordinatua ahalbidetuz eta beharrezkoak ez diren joan-etorriak saihestuz. 

Nork egin dezake deribazioa? 

Foru eta udal gizarte-zerbitzuek. 

Barnahusera zuzenean joan al naiteke? 

Ez. Sarbidea deribazio baten bidez egiten da. 

Zergatik egiten da bilera bat elkarrizketaren aurretik?  

Kasua modu bateratuan aztertzeko eta esku-hartzerik egokiena definitzeko, adingabearen interes gorenaren arabera eta koordinatu gabeko jarduketak saihestuz. 

Adierazpen bat baino gehiago egin behar al dira?  

Ez. Aurretiaz eratutako frogak aukera ematen du testigantza elkarrizketa bakar batean jasotzeko, eta elkarrizketa hori baliozkoa da prozesu judizialean erabiltzeko. 

Nork hartzen du parte prozesuan?  

Inplikatutako sistema guztietako profesionalek: gizarte-, osasun-, hezkuntza-, justizia- eta polizia-sistemetakoek. 

 

e-maila: barnahusaraba@euskadi.eus

Vitoria-Gasteiz