Eusko Jaurlaritza eta Confebask Europako Batzordearekin bildu dira gaur Eskualdeetako Susperraldi eta Eraldaketa Ekonomikorako Proiektu Estrategikoen (ESEPE) bideragarritasuna eta gauzatzea defendatzeko, oraindik erabili ez diren Europako funtsen exekuzioa optimizatze aldera. Eskari hori lotzen da apirileko datarekin dirulaguntzetan erabilgarri dauden milaka miloi mobilizatzeko beharrarekin —14.000 milioi euro baino gehiago—.ESEPEetarako (dirulaguntzak eta maileguak) jarritako 41.180 milioi euroetatik, Espainiak soilik % 26 banatu ditu. Kopuru hori oso kezkagarria da, Europak Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen funtsak egikaritzeko ezarritako epearen erdian baikaude. Joan den astean, Europako Batzordeak berak ohartarazi du Europako baliabide horien hedapen motelaz, eta estatuei malgutasun handiagoa eskatu die burokrazia arintzeari dagokionez eta hedapenean protagonismoa beste erakunde eta eragile ekonomiko eta sozial batzuei emateari dagokienez.
Egoera horren aurrean, Eusko Jaurlaritza kezkatuta agertu da Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen funtsak ehun errealera ez iristeagatik, eta adierazi du oso zaila dela funtsak egikaritzea Estatuak modu berean kudeatzen jarraitzen badu. Confebaskek, bestalde, laguntzak eskualdeetan kudea daitezen eskatu du, Eusko Jaurlaritzak Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen funtsak euskal enpresa txiki eta ertainetara bideratzeko dituen mekanismoak erabili ahal izan ditzan, une honetan eszeptizismo handia baitago Europako baliabide horien inguruan.
Eusko Jaurlaritzak Europako Batzordearekin egindako bileran parte hartu dute Iñaki Barredo Ekonomia eta Europako Funtsetako sailburuordeak, Yurdana Burgoa Kabinete eta Koordinazioko buruak, Juan Alberdi Kohesio Politikaren eta Europako Funtsen zuzendariak eta Marta Marín Eusko Jaurlaritzak Bruselan duen ordezkariak. Europako Batzordearen aldetik parte hartu dute Celine Gauer Europako Batzordeko Berreskuratze eta Erresilientzia Lantaldeko buruak eta Teresa Fabregas Berreskuratze eta Erresilientzia Lantaldeko zuzendariak. Confebasken aldetik parte hartu dute Eduardo Arechaga CONFEBASKeko zuzendari nagusiak eta Pablo Martín EAEko patronalaren ekonomiako arduradunak.
Ekonomia eta Ogasun Sailak, Confebaskekin eta haren hiru lurralde-erakundeekin (CEBEK, SEA eta ADEGI) elkarlanean, Eskualdeetako Susperraldi eta Eraldaketa Ekonomikorako Proiektu Estrategikoen (ESEPE) euskal proposamena planteatu zuen abenduan. Proposamen horretan, eskatzen da euskal proiektu estrategikoak garatzeko oraindik egikaritu gabe dauden Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen ondoriozko dirulaguntzen 1.047 milioi euro zuzenean kudeatu ahal izatea. Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen egikaritze-epea 2026an amaitzen da; beraz epearen erdia igaro ondoren, gobernantza-formula aldatzen ez bada, funts horiek ez egikaritzeko arrisku handia dago. Hala gertatuz gero, erabili gabeko funtsak Europari itzuli beharko zaizkio, eta hori porrot handia eta aukera-galera historikoa izango litzateke. Lankidetza eraginkorraren garaia da, EAEko ehun ekonomikoarentzat ondorio positibo izugarriak izango dituen bertutea, hura izango baita Europako baliabide horien galeraren kaltetu nagusia.
Confebaskek adierazi du kudeaketa "deszentralizatuagoa eta hurbilagoa" bide gehigarria izan daitekeela zenbateko historikoa eta helburu eraldatzailea duten Europako laguntzen aprobetxamendu osoa errazteko. “Ezin dugu onartu ‘euro’ bakar bat bera ere galtzea, esleipenean, kudeaketan eta banaketan autonomia-erkidegoen partaidetza aktiboago batekin konpon litekeenean”, erantsi du.
“Ikuspegi bera dugu: Eusko Jaurlaritzak azken 40 urteetan enpresa- eta industria-politikak aplikatzeko eta hobetzeko izan duen hurbiltasuna eta esperientzia, batetik, eta arlo publikoaren eta pribatuaren arteko benetako lankidetza luzea, bestetik, abiapuntu egokia dira, zalantzarik gabe, ziurta dadin Europako funtsak erabiliko direla euskal enpresa-sarea modernizatzeko eta Europako eskaeretara egokitzeko. Gure produkzio-ehuna ondo ezagutzea eta euskal enpresekin eta gurekin —haien erakunde adierazgarrienekin— gertuko harremana izatea oso lagungarria izango da, zalantzarik gabe, banaketa arinagoa izan dadin eta funtsak gehiago bidera daitezen gure beharretara”.
Modu praktikoan, espezializazio adimenduneko estrategia (RIS3) erabiltzea proposatzen da, Europako Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen funtsak lor ditzaketen proiektuak definitzeko palanka gisa.
Era berean, Euskadik modu aktiboan parte hartu nahi du, Finantzen Euskal Institutuaren (FEI) bidez, Autonomia Erkidegoetako Erresilientzia Funtsaren maileguen kudeaketan —Espainiako Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren eranskinean barne hartzen dena—.Funts horrek 20.000 milioi euro arteko zuzkidura izango du, eta honako arlo hauetako proiektu pribatuak, publikoak eta publiko-pribatuak finantzatzeko jarriko da: etxebizitza soziala eta eskuragarria; hiri-berroneratzea; garraio jasangarria; industriaren eta enpresa txiki eta ertainen lehiakortasuna; ikerketa, garapena eta berrikuntza; turismo jasangarria; zainketen ekonomia; uren eta hondakinen kudeaketa; eta trantsizio energetikoa. Une honetan, Eusko Jaurlaritzak ez du Autonomia Erkidegoetako Erresilientzia Funtsaren egituraren zehaztasunik, ezta haren baldintzen zehaztasunik ere.
Europako Inbertsio Bankuak (EIB) kudeatuko du funtsa, eta planteatzen da Finantzen Euskal Institutuak bitartekari gisa jardun ahal izatea (Europako Inbertsio Bankuarekin batera enpresentzako beste finantzaketa-ekimen batzuetan duen esperientzia aprobetxatuz) eta modu aktiboan parte hartu ahal izatea eskura dagoen finantzaketa euskal enpresa txiki eta ertainei bideratzeko garaian. Hori posible izan dadin eskatzen da, lehenbailehen, sina daitezen Finantzen Euskal Institutuaren, Europako Inbertsio Bankuaren eta Estatuko Administrazio Orokorraren arteko beharrezko akordioak, eta akordio horietan harreman horren baldintzak ezar daitezen.
Euskadik gobernantza-alternatiba hori proposatzen du, lurralde-lehentasunak ezarriz, Administrazio zentralari enpresei eta produkzio-sareari zuzendutako Europako funtsak bideratzen laguntze aldera. Beste autonomia-erkidego batzuek eta beste eragile publiko eta pribatu batzuek ere balioetsitako eta partekatutako alternatiba da.
Eskualdeetako Susperraldi eta Eraldaketa Ekonomikorako Proiektu Estrategikoak gaituz gero, Eusko Jaurlaritzak modu aktiboan parte hartuko du Eraldaketa eta Erresilientzia Mekanismoen funtsen ezarpenean —dirulaguntzak eta baliabideak—, eta baliabide gehigarriak izango lituzke abian diren enpresa-sustapeneko politikak bizkortzeko eta asmo handiagoz jarduteko. Autonomia-erkidegoek esperientzia dute dirulaguntza-programen eta kontratuen kudeaketan, eta haien esparruko ekoizpen-sarearen beharrak ezagutzen dituzte; "funtsak bideratzeko 17 leihatila berri ahalik eta gehien aprobetxatzea litzateke".
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)