Eskumenak eta transferentziak
InprimatuBidaiariak aldiriko trenbidez garraiatzeko zerbitzuak.
Identifikazioa
- Egoera: Eginda
- Transferentziaren urtea: 2024
- Gaia: Azpiegiturak
- Jardun-eremua: Garraio eta Herri Lanak
Euskal Autonomia Erkidegotik igarotzen diren trenbideko garraioen zerbitzuak eta azpiegiturak, Euskal Autonomia Erkidegoari euskal trenbide-sarea kudeatzeko aukera emateko.
Trenbide-azpiegiturak: Estatuak trenbide-azpiegituren gainean (lineetan eta bide- zatietan) egiten dituen eginkizunak eta zerbitzuak —bai Estatuko Administrazio Orokorrak Sustapen Ministerioaren bidez zuzenean egiten dituenak, bai ADIF erakunde publikoaren bidez egiten dituenak (ADIF interes orokorreko trenbide-sarearen erakunde administratzailea da)—, baldin eta bide-zatia edo linea EAEtik igarotzen bada (aldeko baldintza); betiere, dagokion bide-zatia Estatuak interes orokorreko trenbide- azpiegituratzat hartu ezean (kontrako baldintza).
Adibide moduan, honako eginkizun hauek biltzen dira: lotutako azpiegiturak arautzea, planifikatzea, eraikitzea, zaintzea, ustiatzea eta kudeatzea. Besteak beste, gaitasuna esleitzeko eta gaitasun hori erabiltzeko eginkizunak ere bertan sartzen dira, kontrol- sistemarekin batera.
Horrek berekin ekarriko luke transferitutako azpiegiturak interes orokorreko trenbide saretik atera behar izatea; beraz, Interes Orokorreko Trenbide Sareko Lineen eta Bide Zatien Katalogoa ere (FOM/710/2015 Agindua) aldatu beharko litzateke, Trenbide Sektorearen Legearen 4. artikuluan ezarritako mekanismoa baliatuz. Zehatz-mehatz, honako hauek:
EAEtik oso-osorik igarotzen diren iberiar zabalerako lineak. FOM/710/2015 Aginduaren eranskinean jasota daude, eta 01 digituekin kodetuta daude: (01-720 Bilbo Abando Indalecio Prieto – Santurtzi; 01-724 Bilbo Salgai-garraioa – Santurtzi eta 01-722-Desertu – Barakaldo – Muskiz).
EAEtik igarotzen diren zabalera metrikoko lineak. FOM/710/2015 Aginduaren eranskinean jasota daude, eta honako erreferentzia hauek dituzte: 08-790 (La Asunción Unibertsitatea – Aranguren (32 km).
EAEtik igarotzen den interes orokorreko trenbide-sarean Estatuak egiten dituen trenbide- zerbitzuak, bai Sustapen Ministerioaren bidez Estatuko Administrazio Orokorrak zuzenean egiten dituenak, bai RENFE-OPERADORAren bidezkoak.
Eginkizun horietan honako hauek biltzen dira: trenbide-garraioaren zerbitzuak arautzea, planifikatzea, koordinatzea eta ikuskatzea, baldin eta ibilbidea EAEtik igarotzen den; bai eta tarifak ezartzeko ahala ere.
Adibide moduan, eskualdaketari lotutako eginkizunek honako eremu hauetan izango lukete eragina:
Operadore aritzeko baimena ematea (Trenbide Sektorearen Legearen lehen xedapen iragankorra), bidaiariak garraiatzeko sektorea guztiz liberalizatu arte (ustez, 2023an). Irailaren 29ko FOM/1977/2015 Aginduak garatua.
Trenbide-segurtasuna. Trenbide-enpresa aritzeko lizentzia (Trenbide Sektorearen Legearen 49. artikulua); gaur egun, Trenbide Segurtasuneko Estatu Agentziak ematen du, baita Generalitateak ere, Estatuaren txostena aldez aurretik eginda. Segurtasun- ziurtagiriak ematea (Sustapen Ministerioak eta Kataluniako Generalitateak ematen dituzte).
Zerbitzu publikokoak deklaratutako trenbide-zerbitzuak emateko baimenak eta konpentsazio-araubidea, hala dagokionean (Trenbide Sektorearen Legearen 59. art.) (Sustapen Ministerioak eta Kataluniako Generalitateak ematen dute).
Erabiltzaileen eskubideak Araubide ekonomikoa
Ikuskatzea eta zehapen-araubidea
Araudia
- Autonomia-araua: 43/2024 DEKRETUA, apirilaren 16koa, Estatuaren eta Euskal Autonomia Erkidegoaren arteko Transferentzien Batzorde Mistoaren erabakia onartzen duena. Erabaki horren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoari eskualdatzen zaizkio bidaiariak aldiriko trenbidez garraiatzeko zerbitzuei dagozkien Estatuko Administrazioaren eginkizunak.; Ley 20/1997, de 4 de diciembre, para la Promoción de la accesibilidad (Texto consolidado)
- Estatu-araua: Real Decreto 368/2024, de 9 de abril, de traspaso a la Comunidad Autónoma del País Vasco de las funciones de la Administración del Estado correspondientes a los servicios de transporte de viajeros por ferrocarril de cercanías; Ley 38/2015, de 29 de septiembre, del sector ferroviario.; Orden FOM/710/2015, de 30 de enero, por la que se aprueba el Catálogo de líneas y tramos de la Red Ferroviaria de Interés General.
Eskumenen konfigurazioa
- Autonomia Estatutua: 10.32. artikulua, 12.9. artikulua
- Konstituzioa: 149.1.21. artikulua
- Euskal Autonomia Erkidegoko Legeak:
-
Estatuko Legeria:
- Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2001/12 Zuzentaraua, Erkidegoko trenbideak garatzeari buruzkoa
- 1446/1981 Errege Dekretua, ekainaren 19koa, lurreko garraioen arloko zerbitzuak eskualdatzeari buruzkoa (Euskal Autonomiaren Erkidegoaren eskumeneko trenbideen tarifak onetsi zituen)
- Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2001/13 Zuzentaraua, trenbideetako enpresak kontzesio bidez esleitzeari buruzkoa
- Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2001/14 Zuzentaraua, trenbideen azpiegitura-gaitasuna programatzeko ahalmena esleitzeari buruzkoa
- Ley 16/1987, de 30 de julio, de Ordenación de los Transportes Terrestres: 39/2003 Legeak indargabetu ez dituen arauek indarra izaten jarraitzen dute, eta indarra izaten jarraitzen du, orobat, garraioen antolamenduko eta funtzionamenduko printzipioak ezarr
- 2001/16 Zuzentaraua, Europa barneko ohiko trenbide-sistemaren elkarreragingarritasunari buruzkoa
- Ley 39/2003, de 17 de noviembre, del Sector Ferroviario. Estatuak eskumen esklusiboa du ibilbidea autonomia-erkidego batean baino gehiagotan duten trenbideen arloan (EK 149.1.21) eta interes orokorreko obra publikoak edo autonomia-erkidego bat baino gehia
- 2395/2004 Errege Dekretua,Trenbideen Kudeaketaz arduratzen den Erakunde Publikoaren Estatutuak onartzen duena
- Resolución de 8 de junio de 2006, de la Secretaría de Estado de Infraestructuras y Planificación, por la que se dispone la publicación del Convenio de colaboración entre el Ministerio de Fomento, la Comunidad Autónoma del País Vasco y el Administrador de
- Resolución de 8 de junio de 2006, de la Secretaría de Estado de Infraestructuras y Planificación, por la que se dispone la publicación del Convenio de colaboración entre la Administración General del Estado, la Administración General de la Comunidad Autón
- Jurisprudentzia:
- STC 37/1981: eskumenak emateko aintzat hartu beharreko lurralde-irizpidea zehaztu du, eta, horren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoak eskumen esklusiboa du Erkidegoaren barneko garraioen gainean, beste autonomia-erkidego batzuen lurraldeetan sartzen ez den garraioaren gainean, alegia.
- STC 86/1988: epai honek lurraldearen irizpidea zehaztu du, eskumenak banatzeko sisteman funtsezkoa; izan ere, irizpide hau zorrozki aplikatu behar da araugintza-eskumenetan, baina malguki, ordea, betearazteko eskumenetan: arlo hauetan, Nafarroako Foru Erkidegoak betearazteko eskumena izango du, nahiz eta garraioaren ibilbidearen zati bat foru-lurraldearen kanpotik igaro, nahikoa baita abiaburua eta helmuga foru-erkidegoaren barruan egotea.
- KAE 118/1996, garraioak (laburpena): epai honek oso eskumen-esparru zabala aitortzen die autonomia-erkidegoei garraioen gainean, garraioak autonomia erkidegoen menpekoak direnean. Hortaz, Konstituzio-auzitegiak onartu du autonomia-erkidegoek erabateko politikaren helburuak eta aplikatu beharreko oinarriak eta jarraibideak ezar ditzaketela. Sare Nazional Integratuari (RENI) dagokionez, Konstituzio Auzitegiaren 118/1996 Epaiaren arabera, bidezkoa da Estatuak sarea sortzea, 149.1.21 artikuluan oinarrituz; baina, ibilbide osoa autonomia-erkidego baten lurraldetik bakarrik duten trenbideak eta zerbitzuak sare horretan sartu ahal izateko, autonomia-erkidegoaren onespena behar da lehenik (44. Oinarri Juridikoa).
Era berean, epaiari jarraiki, Estatuaren eta autonomia-erkidegoen arteko koordinazioa behar da, bai jardueraren izaerarengatik, bai lurraldetasunaren irizpidearengatik. Horrez gain, epaiak hausnarketa egiten du Konstituzioaren 149.1.24. artikuluaren gainean (obra publikoaren interes orokorra edo lurraldez gaindiko izaera): artikulu horren arabera, trenbideak eraikitzeko lana bete-betean sartzen da obra publikoaren kontzeptuan, eta, gehienetan, interes orokorreko obrak edo autonomia-erkidego bati baino gehiagori eragiten dioten obrak izango direnez, Estatuak edukiko du obra horien ezaugarri teknikoak zehazteko eskumena.
Gainera, 149.1.24 artikuluan sartzeko modukoak ez badira ere, Estatuaksegurtasun publikoaren eta ingurumenaren arloko gaietan dituen eskumenak sartuko lirateke tartean, eta, hartara, Estatuak eskumena izango luke kalitatea bermatze aldera behar diren gutxieneko ezaugarri teknikoak eta bateratuak finkatzeko.
Trenbidearen zabalera zehazteko eskumena Estatuari dagokio, Konstituzioaren 149.1.13. artikuluari jarraiki, jarduera ekonomikoaren erabateko plangintza koordinatzeko oinarrietako bat baita. - STC 179/1985 Transporte terrestre y ferrocarril; Cataluña y CAPV
- STC 33/1981 Servicios mínimos en situaciones de huelga del personal de transporte ferrocarril
- STC 245/2012 Y STC 83/2013: DOCTRINA CONSTITUCIONAL SOBRE DELIMITACIÓN COMPETENCIAL EN MATERIA DE INFRAESTRUCTURA FERROVIARIA
- Sentencia 124/2016, de 23 de junio de 2016. Conflicto positivo de competencia 4722-2015. Planteado por el Gobierno vasco frente a la Orden FOM/710/2015, de 30 de enero, por la que se aprueba el catálogo de líneas y tramos de la red ferroviaria de interés general. Competencias sobre ferrocarriles: nulidad de la orden ministerial en cuanto incluye sendas líneas intracomunitarias en la red de ferrocarriles de interés general (STC 245/2012).