Hipoteka mailegua
Hipoteka-mailegua formularik ohikoena da etxebizitza bat finantzatzeko, nahitaezkoa izaten baita jabeari salneurri osoa ordaintzea erosketa egiten den une berean. Hipoteka-maileguaren bidez, Finantza Entitateek eman egiten diote jasotzen duenari diru edo kapital kopuru bat, baldintza batzuen arabera. Hortaz, kreditu-entitate batera jotzen dugunean, eskatzen duguna ez da hipoteka, mailegua baizik. Honako hauek osatzen dute hipoteka-mailegua:
• Mailegu-kontratuak. Honen bitartez finantza-entitate batek diru-kopuru jakin eta zehatz bat ematen du eta jasotzen duen bezeroa behartuta dago itzultzera bi alderdiek adostutako epe eta baldintzetan.
• Hipotekak. Maileguaren ordainketari erantzuteko zordunak edo beste batek ematen duen bermea da. Teorian, edozein ondasunen gainean osa daiteke hipoteka bat, baina etxebizitzen maileguetan berme gisa eskaintzen dena etxebizitza bera izaten da. Behin utzitako dirua jasotzen dugunean, hilero, hiru hiletik behin, sei hiletik behin edo urtero mailegua itzultzean ordaintzen ditugunak kuotak dira, eta ez hipoteka. Hipoteka-maileguak Eskritura Publikoaren bidez dokumentatzen dira, eta Jabetza-erregistroan erregistratzen dira; baliotasuna eta legaltasuna indartzen ditu horrek, aldez aurretik Erregistratzaileak kalifikatzen dituelako. Erregistratzaile horrek lege-baldintza guztiak betetzen ote diren kontrolatzen du, bai eta mailegua jasotzen duenaren aurka neurriz kanpoko klausularik ote dagoen ere. Hipoteka baten osaketatik ateratzen den ondoriorik nagusiena honakoa da: dirua jaso duenak mailegua itzultzeko obligazioa ez badu adostutako epeetan betetzen, finantza-entitate hartzekodunak, prozedura judizial bizkor samarren bidez, edo baita Notario baten bidez ere, hipotekatutako etxebizitza jendaurreko enkantean saldu egin dezake, zor zaion maileguaren kantitatea kobratzeko. Hipoteka bat osatu ondoren, Etxebizitzak jabearen ondasuna izaten jarraitzen du, saldu, alokatu edo berriro ere hipoteka dezakeena (betiere bi hipoteken zenbatekoak etxebizitzaren balioa gainditzen ez badu), baina Jabetza-erregistroan egiaztatu ahal izango dira etxebizitzak bere gain eduki ditzakeen kargak. Mailegua ematerakoan, finantza-entitateak batez ere oinarrizko bi datu izango ditu kontuan:
- Etxebizitzaren tasazio-balioa: Bankuak mailegatuko digun diru-kopurua ezartzeko tope gisa hartuko duena izango da balio hau.
- Gure diru-sarreren maila: Oro har, entitateek gomendatzen dutenez, hipoteka-maileguagatik ordaindu behar den amortizazio-kuotak ez du gainditu behar gure hileroko diru-sarreren %35 edo %40. Kreditu-entitateek mailegua emateko ala ez emateko kontuan hartzen duten faktore nagusia eskatzen duenaren kaudimena izaten da. Kreditu Entitateek eskaintzen dituzten baldintzak asko samar aldatzen dira batzuetatik besteetara; beraz, hipoteka-mailegu bat kontratatu aurretik komenigarria da aukera batzuk ondo aztertzea, bai eta baldintzetako bakoitzaren inplikazioak arretaz kontuan hartzea ere.: (interes-tasa; erreferentzia-indizea; komisioak; amortizazio-epea; eskatzen dituzten bermeak eta abar.)