RSS
168. zk., 2026ko irailaren 3a, osteguna
- Bestelako formatuak:
- PDF (222 KB - 17 orri.)
- EPUB (131 KB)
- Testu elebiduna
Hemen ikusgai dauden gainerako formatuen edukia PDF dokumentu elektroniko ofizial eta jatorrizkoa eraldatuz lortu da
BESTELAKO XEDAPENAK
INDUSTRIA, TRANTSIZIO ENERGETIKO ETA JASANGARRITASUNAREN SAILA
3782
EBAZPENA, 2026ko abuztuaren 6koa, Ingurumen Administrazioaren zuzendariarena. Horren bidez, Donemiliaga eta Barrundia udalerrietan (Araba) BESS «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiektuaren ingurumen-inpaktuaren txostena egin da; proiektua Abei Green Energy S.L.k sustatu du.
AURREKARIAK
2026ko ekainaren 17an, Arabako Lurralde Administrazioaren Lurralde Ordezkaritzak Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazio Zuzendaritzan ingurumen-inpaktuaren ebaluazio sinplifikatuaren hasiera osatu zuen, Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) BESS «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiektuaren ingurumen-inpaktuaren azterketa sinplifikatuaren prozeduraren esparruan (Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen II. kapituluaren 2. atalean araututa dagoena).
Abenduaren 9ko 10/2021 Legearen 79. artikulua aplikatuta, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzak kontsulta-izapidea hasi zuen 2025eko azaroaren 4an, interesdunentzat eta eraginpeko administrazio publikoentzat. Kontsulta-izapidea egiteko legez ezarritako epea bukatu ondoren, zenbait organismoren txostenak jaso dira, eta haien emaitza espedientean dago jasota. Era berean, organo substantiboari jakinarazi zitzaion izapidea hasi zela.
Halaber, espedientean jasotako dokumentuak eskuragarri egon ziren Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Saileko web-orrian, interesdun orok aukera izan zezan ingurumenaren arloan egokitzat jotzen zituen oharrak egiteko.
Kontsulta-izapidean jasotako txostenen emaitza gisa eta ingurumen-inpaktuaren txostena egiteko judizio-elementu nahikoak izateko helburuarekin, 2026ko otsailaren 18an Ingurumen Administrazio Zuzendaritzak errekerimendua bidali zuen, informazio jakin bat zuzentzeko eskatuz. Zuzenketa-errekerimendu horri erantzunez emandako dokumentazioa ikusita, erantzuntzat jotzen da eta, horrenbestez, espedientea izapidetzen jarraitu beharra dago.
Txosten tekniko honen xedea da espedientean dagoen dokumentazioa eta txostenak aztertzea eta edukien proposamen bat egitea ebazpenaren oinarritzat erabili ahal izateko, ebazpen horren bidez emango baita ingurumen-inpaktuaren txostena eta zehaztuko da proiektuak ingurumen-inpaktu arruntaren ebaluazioa behar duen ala ez, Euskadiko Ingurumen Administrazioaren abenduaren 9ko 10/2021 Legearen 79. artikuluan xedatutakoaren arabera.
ZUZENBIDEKO OINARRIAK
Euskadiko Ingurumen Administrazioaren abenduaren 9ko 10/2021 Legearen 60. artikuluan xedatutakoaren arabera, dagokion ingurumen-ebaluazioko prozeduraren mende jarri behar dira, nahitaez, ingurumenean ondore nabarmenak izan ditzaketen plan, programa eta proiektuak, bai eta haien aldaketak eta berrikuspenak ere, ingurumen-babes handia bermatzeko eta garapen jasangarria sustatzeko.
Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 7.2 artikuluan ezarritakoa aplikatuz, proiektuari ingurumen-inpaktuaren azterketa sinplifikatua egin behar zaio, lege horren II. eranskineko 4. taldeko n) epigrafean deskribatutakoarekin bat datorrelako: Stand-alone motako biltegiratze energetikoa, bateria elektrokimikoen bidez edo energia elektrikoko instalazioekin hibridatutako edozein teknologiaren bidez.
Proiektuaren ingurumen-inpaktuaren ebaluazio-espedientean dauden dokumentu teknikoak eta txostenak aztertu ondoren, eta ikusita proiektuaren ingurumen-dokumentua zuzena dela eta indarrean dagoen araudian xedatutako alderdietara egokitzen dela, Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzak ingurumen-inpaktuaren txosten hau ematen du (organo hori da eskuduna Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunaren Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzen duen abenduaren 3ko 410/2024 Dekretuaren arabera). Bertan aztertzen da ea aipatutako proiektuak ingurumenean ondorio nabarmenak izan ditzakeen eta, horren ondorioz, proiektuari ingurumen-inpaktuaren azterketa arruntaren prozedura egin behar zaion; halakorik egin behar ez bada, proiektua garatzean ingurumena egokiro babesteko bete beharreko baldintzak ezartzen dira txostenean.
Kontuan hartu dira 10/2021 Legea, abenduaren 9koa, Euskadiko Ingurumen Administrazioarena; 21/2013 Legea, abenduaren 9koa, Ingurumen-ebaluazioari buruzkoa; 410/2024 Dekretua, abenduaren 3koa, Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunaren Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzen duena; 39/2015 Legea, urriaren 1ekoa, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearena; 40/2015 Legea, urriaren 1ekoa, Sektore Publikoaren Araubide Juridikoarena eta aplikatzekoa den gainerako araudia. Horiek horrela, hau
XEDATZEN DUT:
Lehenengoa.– Ingurumen-inpaktuaren txostena egitea Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) BESS «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiekturako. Abei Green Energy S.L.k sustatuko du proiektua baldintza hauetan:
A) Proiektuaren xedea Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) «BESS Stand Alone Barrundia» energia biltegiratzeko sistema ezartzea da.
B) Ebazpen honetan, zeinaren bidez Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) BESS «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiekturako (aurrerantzean, proiektua) ingurumen-inpaktuaren txostena egiten baita, proiektuaren ingurumen-dokumentuaren edukia aztertzen da, bat etorriz abenduaren 9ko 10/2021 Legearen II.F. eranskinean ezarritako irizpideekin:
1.– Proiektuaren ezaugarriak.
Proiektuaren xedea da Done Millan eta Barrundia udal-mugarteetan stand-alone motako baterien bidez biltegiratze energetikoko sistema bat eraikitzea; «BESS Barrundia» izena izango du eta 120,36 Mwh-ko biltegiratze-gaitasuna izango du (baterietan instalatuta), lau orduko autonomia ahalbidetzen duen 26 MWko instalatutako potentziarekin. Proiektua lurzoru urbanizaezinean kokatuko da.
Proiektua kokatuko den lurzatiak 15.391 m2 inguru ditu eta oso-osorik hesituta egongo da. Biltegiratze-instalazioak gutxi gorabehera 10.445 metro karratuko eremua okupatuko du. Esparruaren barnean SET Abei 30/220kV azpiestazioa kokatuko da eta 1,800 metro karratuko azalera okupatuko du.
220 kV eta 2.305 metroko luzera izango duen lurpeko ebakuazio-linea bat eraikitzea aurreikusten da. Linea horrek SET Abei 30/220kV azpiestazioa 220 kV azpiestazioarekin konektatuko du. SET Barrundia 220 kV-ren jabetza Red Eléctrica de Españak (REE) du eta ez da espediente honen barnean sartzen. Izan ere, instalazio hori bereizita izapidetzen ari dira.
BESS Barrundia Done Millan udal-mugartean dago eta linea elektrikoa Done Millan eta Barrundia udal-mugarteetatik igarotzen da.
Instalaziora sartzeko A-3012 errepidetik abiatzen diren eta eraikita dauden bideak erabiliko dira.
BESS instalazioa.
Hauek dira biltegiratze-instalazioaren nukleo teknologikoa osatuko duten osagai nagusiak: bateria-edukiontziak, bateria-edukiontzien arteko behe-tentsioko kableak, bihurgailua eta transformadorea, AC/DC DC/AC potentzia-bihurgailuak, potentzia-transformadorea, erdi-tentsioko gelaxkak (30 kV), behe- eta erdi-tentsioko kable-sarea, lur-konexioko sistema, kontrol-sistema eta babesak eta zerbitzu osagarriak.
Biltegiratze-sistemak LFP (burdin fosfatoa eta litioa) bateria elektrokimikoen 24 edukiontzi izango ditu, 5.015 MWh-koa bakoitza. Edukiontzi edo kabina bakoitzak sei rack izango ditu barnean biltegiratuta guztira. Edukiontzi horiek 2.438 mm izango dira zabalean, 6.058 mm luzean eta 2.896 mm altuan eta 45 kg pisatuko dute.
Baterien lau edukiontziz osatutako multzo bakoitza edukiontzi bihurgailu batera konektatuko da. Horrenbestez, sei AC/DC-DC/AC bihurgailu instalatuko dira guztira.
Potentzia-estazioa bateriei konektatuta egongo da eta harilkatu bakuneko hiru potentzia-transformadorek (30/0,69 kV 8,78 MVA) eta tentsio ertaineko gelaxkek, 8.780 kVA-ko tentsio ertaineko transformadore batek eta 4.333 kW-eko fluxu bikoitzeko bi energia-bihurketa sistemek (PCS, ingelesezko siglak) osatuko dute.
30 kV-ko erdi-tentsioko kableek potentzia-estazioa dagokion iritsiera-gelaxkarekin konektatuko dute SET Abei 30/220kV azpiestazioan. Tentsio erdiko zirkuitua zangan instalatuko da zuzenean lurperatuta, salbu eta errepide edo bideen bidegurutzeetan. Hor, hormigoizko hodien bidez instalatuko da.
BESS instalazioaren obra zibilak unitate hauek ditu:
– Lurra berdintzea eta egokitzea.
– Itxitura perimetrala.
– Sarbideak eta barne-bideak:
– Zimendatzeak.
– Kanalizazio elektrikoak.
– Olio transformadoreak drainatzeko eta euri-urak drainatzeko sistemak.
– Instalazioa legarrezko errematearekin bukatuko da.
SET Abei.
SET Abei 30/220 kV azpiestazioaren esparruan tentsioa igoko da dagokion mailaraino garraio-sarera konektatzea ahalbidetzeko. Aire zabaleko parke arrunt bat izango du eta 30/220kV trafo lineako posizio bat instalatuko da, 28/30 MVA-ekoa ONAN/ONAF.
Solairu bakarreko eraikin bat eraikiko da eta ur-biltegi bat eta fosa septiko estanko bat izango ditu, bertan sortuko diren hondakin-urak arazteko.
Lurpeko linea elektrikoa, 220 kV.
Ebakuazio-linea lurpekoa izango da. Bere trazadura Done Millan udal-mugartean hasiko da eta Barrundia udal-mugartean bukatuko da; biak ere Arabako Lurralde Historikoan kokatuta daude. Linea hormigoizko zangan egongo den hodiaren azpitik igaroko da bi puntutan ez ezik; puntu horietan bi ur-ibilgu gurutzatuko ditu eta gidatutako zulaketak egingo dira.
Linearen bukaeran kanpo-neurketako zentro bat eraikiko da. 2.200 mm zabal, 4.460 mm luze eta 2.790 mm garai izango da eta linean zehar lotzeko lurpeko zenbait gainbera izango ditu.
Obran zehar sortuko diren eraikuntza- eta eraispen-hondakinen bolumena 4.865,67 m3 izango dela kalkulatu da. Kantitate horretatik, 394,06 m3 lur-mugimenduen soberakinak izango dira.
Eraikuntza- eta eraispen-hondakinak zuzen bereizi, gorde eta jasotzeko, eremu edo puntu garbi bat instalatzea proiektatuko da biltegiratze-instalazioaren alboan.
Paisaia-integrazioa eta lehengoratzea 5 metroko zabalera izango duen landare-pantaila batekin egingo da. Pantaila horrek perimetro osoa ezkutatuko du. Zangetako lurra ordezkatzeko zangarako altxatutako lurra berriro itzuliko da eta ertzetako landaredia-errenkadak lursailaren hazi naturalen bankuarekin ordezkatuko dira. Gainera, hidroereintza-belarra jarriko da. Aurrekoaz gain, azpiegiturek okupatuko ez dituzten azalerak lehengoratu egingo dira, pilaketa-gunea barne, hidroereintzarekin, eta belar-espezieak egokiak izango dira intsektu polinizatzaileentzat. Jarduketa horiek jarduketa bakoitzaren xehetasuna eta orientazio-aurrekontua dute.
Obrak egiteko aurreikusi den epea zazpi hilabete da.
Aztertutako aukerak.
Ingurumen-agirian baztertu egin da zero aukera edo ezer ez egitearena. Izan ere, proiektu hori ezartzea bat dator etorkizun energetiko garbiago eta efizienteago bateranzko mundu osoko eta Espainiako joerekin; energia metatzeko inbertsioa erabaki estrategiko eta jasangarria da, Euskadiren aldetik datozen urteetan espero den sorkuntza berriztagarriaren areagotzearekiko koherentea.
Ingurumen-agiriak zero aukeraz gain, beste hiru aukera analizatzen ditu, BESS Stand Alone Barrundia instalazioa, bere sarbidea eta SET Barrundiara arteko ebakuazio-linea kontuan hartuta.
1 aukera: BESS Stand Alone Barrundia instalazioa Barrundia udalerrian kokatzea proposatzen da, eta, gutxi gorabehera, zereal-laborantza bateko 1,82 ha okupatuko ditu. Lineak 2,97 km inguruko luzera du, eta ia-ia osorik eraikita dauden errepideetatik edo errepideen alboetatik igarotzen da. Errepideekin bat egiten ez duen tarte bat dago bakarrik, 0,27 km-ko luzera duena gutxi gorabehera; trazadura horrek bat egiten du zereal-laborantzen lurzatiekin eta larre/sasitzekin. Halaber, eraikita dagoen bidearekin bat datozen trazaduraren bi tarte gainjarri egiten dira baita ere babestutako espazio horrekin. Ingurumen-agiriak dio Natura 2000 sarearen barnean, eraikitako bideekin bat datozen tarteetan eragina gutxienekoa izango litzatekeela.
2. aukera: BESS Stand Alone Barrundia instalazioa Barrundia udalerrian kokatzea proposatzen da, eta, gutxi gorabehera, zereal-laborantza bateko 1,84 ha okupatuko ditu. Lineak 2,28 km inguruko luzera du, eta ia-ia osorik eraikita dauden errepideetatik edo errepideen alboetatik igarotzen da.
3. aukera: BESS Stand Alone Barrundia instalazioa Done Millan udalerrian kokatzea proposatzen da, eta, gutxi gorabehera, zereal-laborantza bateko 1,43 ha okupatuko ditu. Lurpeko lineak 2,30 m inguruko luzera du, eta ia-ia osorik eraikita dauden errepideetatik edo errepideen alboetatik igarotzen da.
Linea elektrikorako proposatu diren hiru aukerak bat datoz trazaduran azken 0,3 km-ekin gutxi gorabehera, SET Barrundiara iritsi baino lehen.
Aukerak konparatuta, lehenengo aukeraren abantaila nagusia da erosio-tasa handiak dituzten guneak ekiditea, baina ingurumenari dagokionez ez da horren aldekoa, eragin gehiago sortzen dituelako gainazaleko ur-masetan, hezeguneetan, landaredia naturalean, Batasunaren intereseko habitatetan, Aldaia Mendiak KBEn eta laborantza-lursailetan. Bigarren aukerak eragin gutxiago sortzen ditu errepide-azpiegituretan eta paisaian, baina igarobide ekologikoekin elkarrekintza handiagoa du eta Aldaia Mendiak KBEren inguruetan kokatzen da. Bere aldetik, hirugarren aukerak du balantze orokor onena. Izan ere, linea elektrikoaren luzera txikiagoa beharko du, lurzorua hondatzea gutxitzen du, lehenengo aukeran identifikatutako habitat eta espazio babestuen gainean eragin garrantzitsuak sortzea ekiditen du eta BESS instalazioa paisaia berezietatik eta natura-intereseko espazioetatik urruti kokatzen du. Hala ere, agerikotasuna bigarren aukerakoa baino pixka bat handiagoa da.
Azkenean, hirugarren aukera hautatu da.
Hala eta guztiz ere, organo substantiboari bidalitako zuzenketa-errekerimenduaren erantzunean jasotako informazioa ikusita, sustatzaileak aukeren analisia osatzeko bigarren fase bat egin du. Bertan, hasieran hautatu zen eta landa-lursailean kokatuta zegoen hirugarren aukera hiri-lurzoruan kokatutako laugarren aukera berriarekin konparatu da.
4. aukera: BESSa Asparrena/Salvatierra industrialdean kokatzea proposatu da. Okupatuko lukeen industria-lurzorua 6.800,94 metro karratukoa izango litzateke eta ebakuazio-lerroa 8.881,26 metrokoa.
Irizpide anitzeko analisi bat egin da aukeren azterlaneko lehenengo fasean erabilitako metodologia berarekin eta irizpide osagarri bat gehitu da, zehazki, instalazioa ezartzearen arriskuei lotutakoa, batez ere bizilagunak dituen eta industria-jarduerak egiten diren nukleoekiko gertutasunarekin lotuta. Analisia egin eta gero, ondorioztatu da hirugarren aukera dela orokorrean hoberena, analizatutako faktoreekin bat etorriz. Lurzoruen okupazioari dagokionez, laugarren aukera da egokiena, hiri-lurzorua eta azalera txikiagoa okupatzen dituelako eta paisaia-inpaktu txikiagoa sortzen duelako. Hala eta guztiz ere, laugarren aukeraren ebakuazio-lineak eragin handiagoa sortzen du hidrologian (zortzi ibilgu gurutzatzen ditu eta inbentarioan III. taldea «Herediako ureztatze-urmaelak» bezala jasota dagoen urmaeletik oso gertu igarotzen da), landaredian (erkamezti atlantikoko bi masa gurutzatzen ditu –BIH 9240–), konektibitate ekologikoan (LAGen igarobide ekologiko bat gurutzatzen du), azpiegituretan (errepide-bidegurutzea) eta lasaitasun publikoan obretan zehar. Halaber, ondare-intereseko bi elementuri eragiteko arriskua dago. Bukatzeko, ikuspegi sozioekonomikotik laugarren aukera okerragoa da, proiektua garestiagoa izango baita orokorrean (lurzoruaren balioa, iltzaketak egin beharra, kutsatuta egon daitezkeen lurzoruei eragitea eta abar).
Azkenik, egindako balorazioa ikusita, hautatutako aukerak hirugarrena izaten jarraitzen du, oreka hoberena duelako aintzat hartu diren baldintzatzaile sozial, ingurumeneko eta tekniko-ekonomikoen artean.
2.– Proiektuaren kokalekua.
BESS Stand Alone Barrundia instalazioaren proiektua Axpuru kontzejuaren ekialdean dago, «Lurzoru urbanizaezina» moduan sailkatutako lurzati batean, Done Millanen. Instalazio hori Barrundiako SET instalazioarekin lurpetik konektatzen duen linea Barrundia udalerrian kokatzen da, Done Millanez gain.
Proiektua Zadorra Unitate Hidrologikoan (UH) kokatuta dago, Ebroren Demarkazio Hidrografikoaren barruan. BESS Barrundia instalazioaren hesiaren hegoaldeko aldea Laskarra errekatik 80 m inguruan dago, bere zaintza-eremuaren barnean. Linea elektrikoak Laskarra erreka gurutzatzen du 0+700 k.p.n eta 2+030 k.p.n eta Laskarraren ibaiadarra den beste erreka bat ere zeharkatzen du. Ibilgu horiek urak isurtzen dituzte Barrundia ibaia ur-masara, sortzen denetik Uribarri urtegiko muturreraino (Ugarana ibaia barne), ES091486 kodearekin. Uraren kalitateari dagokionez, ur-masaren egoera ekologikoa 2024an zehar «apala» zen eta egoera orokorra «ona baino okerragoa», 2020-2024 urte anitzeko aldian bezala.
Proiektu osoa Uribarri urtegiaren «gune sentikorren hargunea» kategorian jasota dago, Ebroren Desoxidazioaren Plan Hidrologikoaren Babestutako Zonen Erregistroan dagoena.
Ikuspuntu epidemiologikoetatik, eremua Altube-Urkiola (ES091MSBT015) eta Koartango-Agurain (ES09MSBT013) lurpeko masen gainean dago. Bien egoera orokorra «ona» zen 2024 urterako. Akuiferoen kutsadura-kalteberatasunari dagokionez, eremuak «ez dauka ageriko kalteberetasunik» eta «kalteberatasun txikia» dauka.
Ebakuazio-linearen ekialdeko muturrean (1+570 k.p.) eta gutxi gorabehera 110 metroko distantzian, Zolatak herragunea hornitzeko lurpeko ur-hargune bat dago (UTM X: 545338; UTM Y: 4749780).
BESS Barrundia instalazioaren litologia hurrengoa da: kareharri taupatsuak edo nodulu-kareharriak, tuparriak edo limonitak modu irregularrean txandakatuta, eta, batzuetan, kare-mailak, bretxak eta «lurpea» deritzenak ere tartekatzen dira. Lurpeko konexio-linearen litologia hau da: kareharrizko lurzatitan beltzak, hareharri silizeoak eta lurzatitan txandakatuta, kareharri taupatsuak edo nodulu-kareharriak eta tuparriak edo limonitak modu irregularrean txandakatuta, limonita kartografiatua edo tuparriak, batzuetan kare-maila eta bretxak edo «lurpea-ak» dituztela. Proiektuaren xede den eremuan ez dago «EAEko Geologia Intereseko Lekuen Inbentarioan» sartutako interes geologikoko lekurik.
BESS instalazioaren lurzoruak Nekazaritza eta basogintzako Lurralde Plan Sektorialaren (LPS) «Nekazaritza eta abeltzaintza eta landazabala/Trantsizioko landa-paisaia» kategorian daude, eta lurpeko ebakuazio-lineak kategoria hori zeharkatzeaz gain, «Nekazaritza eta abeltzaintza eta landazabala/Balio estrategiko altua» eta puntualki «Basokoa/mendi zehatza» eta «Basokoa» kategoriak zeharkatzen ditu. Azpiegitura biak bat datoz «2a» erabilera onargarriekin eraginpeko kategorietan. Beharrezkoa da nekazaritza- eta basogintza-jardueran sortuko litzatekeen eragina analizatzea eta neurri zuzentzaileak ezartzea NEEPn ezarritakoarekin bat etorriz. Azterlan hori ingurumen-agiriaren 3. eranskinean dago jasota.
Instalazioa oso-osorik dago zereal-laborantzako lurzatien gainean kokatuta, ebakuazio-linearen zati handiena bezala. Oso noizbehinka zuhaixka-gune batzuk daude, soroen artean kokatuak, eta linea elektrikoaren amaiera bat dator erkamezti-orban baten ertzarekin; azken hori Batasunaren Intereseko Habitat (BIH) bat da, hauxe: 9240 Kluster Fanzinea eta Kluster irisgarriena harizti iberikoak.
Ez da detektatu mehatxatutako flora-espezierik ezta flora exotiko inbaditzailerik.
BESS instalazioaren ezarpen-eremua ez dago mehatxatutako fauna kudeatzeko planek mugatutako intereseko eremuetan, ezta 2016ko maiatzaren 6ko Aginduan jasotako eremuetan ere. Agindu horren bidez, arriskupean dauden hegazti-espezieen ugalketa, elikadura, sakabanatze eta kontzentrazioko lehentasunezko eremuak mugatzen dira, eta hegazti-faunaren babes-eremuak argitaratzen (2016-05-23ko EHAA). Linea elektrikoaren azken tartea, luzera oso gutxiko zati batean, bat dator usapal europarraren (Streptopelia turtur) lehentasunezko esku-hartze eremuarekin (2024ko martxoaren 13ko AGINDUA), Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuaren 2024ko martxoaren 13ko Aginduaren arabera, zeinaren bidez onartzen baita Euskal Autonomia Erkidegoan usapal europarra (Streptopelia turtur) kudeatzeko plana.
Arabako Foru Aldundiaren Ingurumen Jasangarritasun Zerbitzuaren txostenak dio proiektuaren eremuan gardatxoaren (Timon lepidus) lehentasunezko banaketa-gune bat eta mirotz zuriaren (Circus cyaneus) puntu sentikor desitxuratu bat daudela. Halaber, adierazten du inguruan nahiko mirotz urdin (Circus pygargus) daudela.
Lurpeko linea elektrikoaren azken tartea bat dator zati txiki baten (37,5 m2) Aldaiako Mendiak ES2110016 KBEarekin eta linea elektrikoaren bi tarte (1+250 k.p.tik 1+500 k.p.ra eta 2+150 k.p. ardatzaren bukaeran) Natura 2000 Sarearen babeseko zona periferikoaren barnean daude.
Euskal Autonomia Erkidegoko igarobide ekologikoen sarean dagoen S1 – Aldaiako mendiak eskualdeko lotunea (Eusko Jaurlaritza, 2005) izeneko igarobidea 150 m-ra dago, eta Arabako Foru Aldundiak proposatutako igarobideen sarearen 1.000 m inguruko tarteak eraginak jasango ditu linea elektrikoaren trazadura dela-eta.
Paisaiari dagokionez, BESS Barrundia instalazioa «Barrundia Harana» Paisaia Unitatean dago, eta bere lerroa, berriz, «Aldaia eta Narbaizako Mendiak» Paisaia Unitatean, aurrekoaz gain. Proiektuaren zati bat (BESS Barrundia instalazioa eta konexio-linearen zati bat) G5 «Barrundia Harana» Paisaia interes bereziko eremuaren gainean dago. Eremu horrek lurralde-kudeaketaren bidez paisaia kontserbatzearekin lotutako helburuak ditu. BESS instalazioaren eremua «Ozaeta» ikuspen-arroan dago. Proiektuaren xede den eremuak ez du eraginik kultura-ondarean.
Ingurumen-arriskuei dagokienez, Seveso arrisku kimikodun enpresei lotutako arriskuak baztertu egin dira, baita ere salgai arriskutsuak garraiatzeko arriskuak. Gainera, ez da arrisku sismiko handiko gune bat eta ez du baso-suteen edo uholde-arriskurik. Halaber, lehen adierazi den bezala, ez dago akuiferoen kutsadurarekiko kalteberatasun handiko eremurik, baina higadura-arrisku handia du eremuak eta kanpoko higadura-prozesuak daude.
3.– Balizko inpaktuaren ezaugarriak.
Proiektatutako jarduketen eta proiektuaren eragin-eremuaren ezaugarriak ikusita, honako hauek izango dira proiektuaren obretan sortuko diren inpaktu nagusiak: belar-sastrakak garbitzean sortutakoak, lur-mugimenduak, makineriaren joan-etorriak, hormigoizko plataformaren zimenduak, zeinaren gainean kokatuko baitira bateria-kabinak eta azpiestazioa, bideak zabor-legarrez zolatzea, lurpeko kanalizazioak, perimetroko hesia eta eraikuntza. Ekintza horien ondorioz, behin-behinean eta toki jakin batzuetan, giza habitataren eta faunaren kalitatea murriztuko da, zarata, hautsa, bibrazioak eta abar areagotuko direlako, obra-hondakinak sortuko direlako eta, kasu batzuetan, lur-soberakinak ere sortuko direlako.
Obra-fasean, gainera, nekazaritza-lursailen okupazio-inpaktua gertatuko da eta ustiapen-fasean mantendu egingo da. Alde horretatik, ingurumen-dokumentuaren arabera, eraginpeko azalerak 19.092 metro karratukoak izango lirateke «Nekazaritza eta abeltzaintza eta landazabala/Trantsizioko landa-paisaia» kategorian, eta 793 metro karratukoak «Nekazaritza eta abeltzaintza eta landazabala/Balio estrategiko handia» kategorian. Bestalde, Arabako Foru Aldundiaren Nekazaritza Zuzendaritzak bere txostenean ondorioztatzen du Nekazaritzako Sektore Eragina Ebaluatzeko Protokoloaren (NEEP) emaitza kontuan hartuta, Done Millan eta Barrundia udalerrietan kokatutako «Stand Alone Barrundia» BESSak nekazaritzako eta basogintzako LAPak Nekazaritzako eta Landazabaleko lurzoru gisa katalogatutako lurzoruan sortuko lukeen inpaktua bateragarria dela.
Lurpeko ebakuaziorako linea elektrikoak Laskarra erreka gurutzatzen du 0+700 k.p.n eta 2+030 k.p.n eta Laskarraren ibaiadarra den beste erreka bat zeharkatzen du. Ingurumen-agiriaren arabera, bi bidegurutzeak gidatutako zulaketen bitartez egingo dira eta horrek gutxitu egiten du ibai-ibilgu horien gaineko inpaktua.
Linea elektrikoa egiteko zanga behin-behinean okupatzea gainjarri egiten da 37,5 metro karratuko azalera batean erkamezti-eremu batekin, Aldaiako Mendiak KBE ES2110016 barnean. Ingurumen-agirian arrazoitzen da proiektuaren jarduketak zuzen kokatzen badira eta micrositing egokia egiten bada, erkamezti-gainjartze horiek gutxitu edo desagertu egingo liratekeela eta ez dago aurreikusita ale batik ere moztea. Edonola ere, zuhaitzen hautatutako inausketak egingo lirateke.
Aurrekoarekin lotuta, Eusko Jaurlaritzaren Natura Ondarearen eta Klima Aldaketarekiko Egokitzapenaren Zuzendaritzak egindako txostenak dio mozketarik aurreikusi ez den arren, linea elektrikoak eskegitzeko hondeaketek urrutien dauden zuhaitzen sustraietan eragin dezaketela eta beharbada beren bideragarritasunari eragiteko arriskua dagoela. Hori dela-eta, neurri prebentiboak eta zuzentzaileak ezarri beharko dira obrak hasi baino lehen eta obrak egin bitartean, bermatzeko zuhaitz autoktonoak ez direla kaltetuko (linea kokatuko den zangak zuinkatzea zuhaitzik ezta sustrairik ez mozteko, babestu beharreko landaredia-guneak zuinkatzea, aleak babestea makinak igarotzean istripuz kalterik ez sortzeko, jarduketa-protokoloak zuhaitzen sustraiak kaltetuz gero, ahal den heinean murriztea aleak moztea eta abar).
Ustiapen-fasean, ingurumen-agiriak arrazoitzen du faunarekiko arriskuak oso txikiak izango direla, instalazioaren osagaiak moduluetan jasota baitaude. Hau da, ez daude aire zabalean. Kable elektrikoak lurpean egongo dira beti. Horrenbestez, ez dira mehatxua faunarentzat. SET Abeiren elementuek sortzen duten elektrokuzio potentzialeko arriskua gutxienekoa da linea elektrikoekin konparatuta, tentsioan dauden elementuen arteko distantziarengatik eta lur-konexioarengatik. Gainera, eta arriskua gorabehera, elektrokuzioen aurkako gailuak instalatuko dira. Horrenbestez, hondar-eragina gutxienekoa izango da.
Halaber, instalazioen mantentze-eremuan jarduera antropiko gehiago egongo da, bai eta instalazioaren funtzionamenduak (aireztapen-ekipoak), hondakinak sortzeak eta kutsadura elektromagnetikoak eragindako zarata gehiago ere. Era berean, fase horretan kontuan hartu behar da bateria-ekipoak haustean edo ordezkatzean sortutako arriskua.
Kontuan hartu beharra dago baita ere paisaia-kalitatea murriztuko dela. Paisaia-inpaktua gutxitzeko, ingurumen-agiriak birlandaketak egiteko proposamen bat jasotzen du. Zehazki, hesiaren kanpoan landare-pantaila bat jartzea, lurpeko linea elektrikoaren zangen trazaduran hidroereiteak egitea eta instalazioaren barnealdeko perimetroan birlandaketak gauzatzea (hesiaren eta instalazioaren moduluak inguratzen dituen bidearen artean). Beste alde batetik, Eusko Jaurlaritzaren Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Saileko Natura Ondarearen eta Klima Aldaketarekiko Egokitzapenaren Zuzendaritzak beste neurri batzuk planteatu ditu lehengoratze-planerako eta horiek aintzat hartu beharko dira.
Zaratari dagokionez, analizatutako dokumentazioaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko hots-kutsadurari buruzko urriaren 16ko 213/2012 Dekretuan zarata-foku berrietarako xedatzen dena bete beharko du instalazioak.
Aurkeztutako dokumentazioak babes- eta zuzenketa-neurriak jasotzen ditu, sor daitezkeen inpaktuak saihesteko edo minimizatzeko, hala nola obren eremua seinaleztatzea eta zuinkatzea, ibilgailuak igarotzean garbiketa-lanak egitea eta hautsa sor dadin saihesteko ureztatzeak egitea, lanak hasi aurretik obra egingo den leku bakoitza ikuskatzea, eragina izan lezakeen intereseko faunaren babeslekuak edo habiak bilatzeko eta abar. Era berean, ingurumena zaintzeko plan bat ere jasotzen da, hainbat alderdiren aldizkako kontrolak egitea ezartzen duena.
Bigarrena.– Ebazpen honetan babes- eta zuzenketa-neurriak eta ingurumen-jarraipeneko kontrolak ezartzen dira, proiektuak ingurumenean ondorio kaltegarri nabarmenik izan ez dezan eta Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiektuan ingurumen-inpaktuaren azterketa arrunta egin behar izan ez dadin, baldin eta ezarritako babes- eta zuzenketa-neurriak txertatzen badira.
Babes- eta zuzenketa-neurriak indarreko araudiaren arabera gauzatuko dira, hurrengo ataletan adierazitakoa kontuan hartuta, eta, aurrekoaren aurkakoa ez den orotan, sustatzaileak organo eskudunaren bidez Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzan aurkeztutako dokumentazioan ezarritakoa aintzat hartuta.
Ezarritako neurriek eta kontrolean arituko diren langileek bermatu egin beharko dituzte ingurumen-dokumentuan ezarritako kalitate-helburuak eta ingurumen-txostenean finkatzen direnak.
Neurri horiek guztiak obrak kontratatzeko baldintza-agirietan jaso beharko dira eta baldintza horiek betetzen direla bermatuko duen aurrekontua ere izan beharko dute. Era berean, obretako jardunbide egokiak aplikatuko dira.
Gehitu egin beharko dira honako apartatu hauetan adierazitako neurriak.
Jarduketa-esparrua zedarritzea.
– Obrak, jarduketa osagarriak, sarbideak, pilaketak, instalazioak, maniobrak eta makina-zirkulazioak ezinbestekoa den gutxieneko azaleran eta proiektuan definitutako mugetan egingo dira bakarrik. Ez da posible izango kanpo-eraginik sortzea Obra eta Ingurumen Laguntza Zuzendaritzak baimenik eman gabe eta, hala badagokio, zuzenketa- eta ordezkapen-neurriak aplikatuko dira.
Natura-ondarea babesteko neurriak.
– Oro har, zuzenean okupatzea aurreikusi ez den eremuetan, ez da kenduko bertako landaredi autoktonoa. Obrak egiteko behin-behineko okupazioak lehentasunez laborantza-lurzatietan kokatuko dira eta ahal den heinean, zuhaitz-masetatik urruti.
– Linea elektrikoaren azken diseinuak bermatu beharko du Aldaia Mendiak KBEn jasotako erkamezti azpiatlantiarra masa ez dela kaltetzen. Obrak egin baino lehen, linea elektrikoa jarriko den zangak zuinkatuko dira. Lan horiek egin bitartean, landaredian adituan den teknikari bat bertan egongo da, ekiditeko zuhaitzak moztea eta zuhaitzen sustraiak kaltetzea. Edonola ere, obrak hasi baino lehen, baso-masa hori babesteko zuinketak egingo dira eta balizak jarriko dira. Hala, gunea zuzen mugatuta geratuko da eta bermatuko da ez dela mozketarik edo ebaketarik egingo eta istripuz zuhaitzak ez direla kaltetuko.
– Zuhaitzak moztea ezinbestekoa baldin bada, Obra Zuzendaritzako ingurumen-laguntzaileak bertan daudela, moztuko diren adarrak markatuko dira eta langile espezializatuek ebakiko dituzte; hala, adarrak moztuko dira eta, hala dagokionean, kaltetu daitezkeen sustraiak ere bai. Mozketak garbiak izan beharko dira eta istripuz zauriak sortzen badira, pasta orbaintzailea jarriko da.
– Halaber, makinak igarotzeko bideetatik gertu dauden zuhaitzen enborrak zuzen babestuko dira, istripuz kalterik ez sortzeko.
– BESS instalazioaren perimetroko hesiak fauna igarotzeko modukoa izan behar du; hesi-efektua saihestu behar du, eta ingurunean integratu behar da. Ehizarako edo abeltzaintzarako sare bat erabiliko da, gehienez ere 2 metrokoa. Diseinu iragazkorra izango du, gutxienez 15 cm-ko altuera eta 30 cm-ko zabalera izango duena beheko aldean. Halaber, «katazulo» motako pasabide irekiak egingo dira, lurzoruari ainguratu gabe eta azpitik lotu gabe.
– BESS eta linea elektrikoa egin baino lehen, fauna-azterlana egingo da. Bereziki kontuan hartuko dira Estepako hegaztiak eta ugalketa-aldian dauden gainerako espezieak. Azterlana bereziki sakona izango da linearen trazadurarekin bat egiten duen eta KBEren mugan kokatuta dagoen erkamezti atlantiarreko masan. Azterlanaren emaitzen arabera, espezie horiek ez kaltetzeko neurri prebentiboak eta zuzentzaileak ezarriko dira (obrak aldi batean edo espazio jakin batean mugatzea).
– Obretan fauna basatia larriki kaltetzen bada (aleak zauritzea, hiltzea, harrapatzea edo habiak, gordelekuak edo babeslekuak kaltetzea) berehala jakinaraziko zaio administrazio eskudunari eta hark ezarritako neurriak aplikatuko dira.
– Erdi-tentsioko eta ebakuaziorako lineak instalatzeko zangak irekita mantenduko dira ahalik eta epe laburrenean, eta itxi aurretik ikuskatuko dira, fauna bertan harrapatuta geratzea saihesteko. Ihesbideak jarri beharko dira, arrapala egokien bidezkoak, zangetan eroritako faunak ihes egin ahal izateko.
– Obrak egunean zehar egingo dira, faunan afekzio handiagorik ez izateko egunsentiko eta gaueko orduetan.
– Landare-espezie exotiko inbaditzaileak sartu eta hedatzea hauteman eta saihesteko kontrol-neurriak hartuko dira.
– Obran erabiltzen diren makina guztiek garbi egon beharko dute, lokatz- edo lur-arrastorik gabe, halakoetan proiektuaren afekzio-eremuan koka litezkeen espezie inbaditzaileen propaguluak edo haziak egon baitaitezke.
– Obrek irauten duten bitartean espezie inbaditzailerik ikusten bada, desagerrarazi egingo da jarduketa-eremuetatik.
Eragindako lekuak leheneratzeko eta paisaia-integraziorako neurriak.
– Leheneratze-lanak eta paisaia integraziokoak egiteko proiektuaren ingurumen-inpaktuaren ebaluazio sinplifikatua idazteko aurkeztutako dokumentazioan jasotako proposamenari jarraituko zaio, eta kontuan hartuko dira jasotako txostenetan adierazitako aldaketak. Hauek dira, beste batzuen artean:
• Hesitutako pantaila perimetralaren zabalera gutxienez 5 metrora handituko da, erkamezti azpiatlantikoaren berezko zuhaitz- eta zuhaixka-espezie autoktonoen errenkadak nahastuta, ekologiari eta paisaiari dagokienez egitura funtzionala errazteko. Muturretako bi errenkadak zuhaitz espezieekin egingo dira.
• Ingurumena leheneratzeko proiektua eraikuntza-proiektuaren gainerako xehetasun-maila berarekin idatziko da, eta dokumentazio grafikoa zein aurrekontu xehatua gehituko dira. Leheneratzearen xehetasunak definituko dira: erabiliko diren espezieak, landarearen/haziaren jatorria, tamaina, itxura, ereintzaren/hidroereintzaren dosia edo landaketa-esparrua, aurreikusitako mantentze-lanak eta abar.
• Ezarritako landaredia mantentzeko lanek gutxienez hiru urte iraungo dute, landareztatze-prozesuaren azken fasetik zenbatzen hasita, eta prozesu horren arrakasta ziurtatzeko beharrezkoak diren jarduera guztiak egingo dira.
• Obra kontratatzeko baldintzen agirian eta aurrekontuetan, proposatutako landareztatze-jarduketak behar bezala beteko direla bermatzeko behar diren baldintza teknikoak eta aurrekontu-partidak jasoko dira.
• Lanak bukatzen direnean, behin-behinean okupatu diren azalera guztiak jatorrizko egoerara lehengoratuko dira. Hala, eraginpeko nekazaritza-lursailak lehengoratuko dira eta obrek sortutako kalteak ezabatuko dira.
• Gomendatzen da baterien moduluen akabera-koloreak mateak izatea eta inguruan dauden elementu naturalen kolore-gamaren barnekoak (lursaila, landaredia...).
Jabari Publiko Hidraulikoa (JPH) zaintzeko neurriak eta zortasun- eta zaintza-eremuak.
– Jabari publiko hidraulikoan edo bere babes-zonetan proiektatutako jarduketak egiteko aurretiaz administrazio-baimena eman behar du Ebroko Konfederazio Hidrografikoak. Baimen hori Uraren Euskal Agentzian izapidetuko da eta apirilaren 11ko 849/1986 Errege Dekretuak onetsitako Jabari publiko hidraulikoaren araubidearen 78 ter artikuluan ezarritakoa beteko du.
– Era berean, urak modu pribatuan aprobetxatzeko beharrezkoa izango da administrazio-emakida edo -baimena lortzea eta jabari publiko hidraulikoa kutsatu edo narriatu dezaketen jarduera guztietarako, bereziki ur-isurketak eta hondar-produktuak, nahitaezko administrazio-baimena beharko da.
– Beste alde batetik, jabari publiko hidraulikoan jarduketak egiteko baimenetarako irizpide teknikoak aplikatuko dira. Horien barnean egongo dira behin betiko eta behin-behineko zeharkako drainatze-obrak, igarotze-obrak, ibilguen lurpeko bidegurutzeak hodien bitartez, linea elektrikoen aireko bidegurutzeak eta zaintza-eremuko jarduketetarako era bai, besteak beste, erliebe naturala aldatzea, ibilguarekiko paraleloak diren lurpeko hodiak eta hesiak.
– Kutxatilak ez dira jarriko jabari publiko hidraulikoan eta ibilguen bost metroko zortasunetan ere ez.
Urak eta lurzoruak kutsaduratik babesteko neurriak.
– Arreta bereziarekin jardungo da Zuazolako herrigunea hornitzeko lurpeko ur-biltegiaren inguruan zangak irekitzean eta hormigoia jartzean. Hala, beharrezko neurriak aurreikusiko dira ur-puntu horretan sortu ahalko liratekeen kalte posibleak konpontzeko edo gunea babesteko.
– Eraikuntza-proiektuan beharrezko neurriak ezarriko dira eraikuntza- eta eraiste-faseetan istripuz gertatutako isurtze edo jariatzeak saihesteko, eta lurrazpiko fluxuetara infiltratzea ekiditeko. Horrenbestez, gutxienez ingurumen-dokumentuaren 10.4 atalean jasota dagoen aurrekontua erabili beharko da neurriak betetzeko uren kalitatea babesteari dagokionez, modu horretan, haiek betetzen direla agerikoa izan dadin.
– Oro har, instalazioa eraikitzeko fasean, ahalik eta efluente kutsatzaile gutxien sortuko da, eta ahalik eta material xehe eta gai kutsatzaile gutxien isuriko da drainatze naturaleko sarera; horrez gain, uren kalitateari eragiten ez zaiola bermatu beharko da, eta beharrezkoak diren euste-sistemak ezarri beharko dira.
– Hidrokarburoen material xurgatzaile espezifikoa eduki beharko da, ihesen bat gertatuz gero berehala aplikatu ahal izateko.
– Obrako makinak gordetzeko eremua eta haiek mantentzeko tokia drainatze-sare naturaletik bereiziko dira. Zola iragazgaitza eta efluenteak biltzeko sistema bat izango ditu, olioek eta erregaiek ez ditzaten lurzorua eta ura kutsatu. Ezin izango da egin erregaien zamalanik, olio-aldaketarik eta lantegiko jarduerarik, horretarako adierazitako eremuetatik kanpo.
– Behar izanez gero, ur kutsatuak biltzeko eta tratatzeko gailuak instalatuko dira, behar bezala dimentsionatuta, solidoak iragazten direla bermatzeko. Debekatuta dago obran ateratzeko urak aldez aurretik tratatu gabe isurtzea eta hormigoi-makinak garbitzea; sortutako urak putzuetan tratatu beharko dira.
– Obrako instalazio osagarriak lanak amaitu ondoren kenduko dira.
– Aldi baterako biltegiratzeko edo hondakinak biltzeko puntuak, makineria-parkeak, garbiketa-puntuak, hormigoi-makinak, landare-lurren aldi baterako pilaketak eta abar kokatzeko zuinketek ingurumen-agenteen ikuskapena izango dute, jarraibide espezifiko egokiak emateko.
– Eremutik kanpoko ekarpenak egin behar badira, kanpoko espezie nitrofiloak ugaritzea eragin dezakeen hazirik ez dagoela bermatuko duen eremu batetik etorri beharko dute.
Zarataren ondorioak gutxitzeko neurriak.
– Zaratari buruzko azaroaren 17ko 37/2003 Legea garatzen duen urriaren 19ko 1367/2007 Errege Dekretuaren 22. artikuluan aurreikusitakoaren arabera, zonakatze akustiko, kalitate-helburu eta emisio akustikoei dagokienez, obrak egitean erabiliko diren makinak egokitu egin beharko dira kanpoan erabiltzeko makinen soinu-emisioei buruz indarrean dagoen legerian ezarritako aginduetara, eta, bereziki, eta hala badagokio, Kanpoan erabiltzeko makinek ingurumenean sortzen dituzten soinu-emisioak arautzen dituen otsailaren 22ko 212/2002 Errege Dekretuan eta arau osagarrietan ezarritakora.
– Lanek iraun bitartean, beharrezkotzat jotzen diren jarraibide egokiak aplikatuko dira, ordutegien mugaketari, zamalanei, obrako makineriaren mantentze-lanei eta zarata jatorrian murrizteari dagokienez.
– Obrak sei hilabetetik gora luzatuko direla aurreikusten bada, Euskal Autonomia Erkidegoko hots-kutsadurari buruzko urriaren 16ko 213/2012 Dekretuan ezarritakoaren arabera, inpaktu akustikoari buruzko azterlan bat egin beharko da, zuzenketa-neurri aproposak definitzeko.
– Baterien bidez energia metatzeko instalazioak beteko ditu Euskal Autonomia Erkidegoko hots-kutsadurari buruzko urriaren 16ko 213/2012 Dekretuaren I. eranskineko F taulan ezarritako zarata-foku akustiko berriei aplikatu beharreko zarata-immisioaren muga-balioak, eta kontuan hartuko ditu, hala badagokio, aipatutako 213/2012 Dekretuaren II. eranskineko 2. zatiko osagai tonalei (Kt) eta maiztasun txikikoei (Kf) dagozkien zuzenketak.
Nekazaritza babesteko neurriak.
– Zuhaitzak moztu behar izanez gero, nahitaez mozteko administrazio-baimena eduki beharko da. Baimen hori Arabako Foru Aldundiaren Nekazaritza Saileko Mendi Zerbitzuari eskatu ahal izango zaio, Arabako Foru Aldundian mendien arloko eskumena duen organoa den aldetik, martxoaren 26ko 11/2007 Mendiei buruzko Foru Arauan aurreikusitakoaren arabera.
– Arabako Lurralde Historikoko landa-bideen erabilera, artapena eta zaintza arautzen dituen 6/1995 Foru Araua betez, lurpeko kanalizazioak egiteko dagokion erakunde titularrak aurretiazko eta nahitaezko baimena eman beharko du; gainera, Errepideen Erregistroan inskribatuta dauden bideen kasuan, Arabako Foru Aldundiaren Nekazaritza Sailaren Nekazaritza Garapen Zerbitzuak aurretiaz aldeko txostena eman beharko du, dagozkion bestelako eskumenak gorabehera.
– Gogorarazten da ezen, okupazio-linearen trazadurak Elizburu (338. zk.) onura publikoko mendiarekin bat egiten duenez, onura publikoko mendien erabilera pribatua egiteko edo mendi horiek okupatzeko administrazio-baimena beharko dela, erreferentziazko sektore-araudian jasota dagoen bezala (Mendien azaroaren 21eko 43/2003 Legea eta Mendien martxoaren 26ko 11/2007 Foru Legea).
– Ebakuazio-lineak, ahal den neurrian, eraikita dauden bideen ertzak aprobetxatu beharko ditu, horrela, landaredia naturala eta nekazaritza-lurzoruak ahalik eta gutxien kaltetzeko. Era berean, obrak egin bitartean, enbarazuak murrizteko eta landa-bideen erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko neurriak ezarriko dira.
– Egiaztatu da zenbait puntutan ebakuazio-linea inguru horretako bi ureztatzaileen elkarteren ureztatze-sarearekiko paralelo joango dela edo sarea zeharkatuko duela. Ureztatze-sare horiek kaltetzen baldin badira, Axpuruko Anarretako eta Herediako ureztatzaileen elkarteei jakinaraziko zaie eta ziurtatu egingo dira nekazaritza-jarduerarako beharrezko hornidurak.
– Beharrezkoa da lurpeko ebakuazio-linearen nekazaritza-lurzoruaren gaineko zortasunaren ezaugarriak identifikatzea; izan ere, zortasunak nekazaritza-izaerari eragin diezaioke, eta laborantza-aukerak eta nekazaritza-jarduerari lotutako balizko eraikinak mugatu.
– Belardi, laborantza eta aprobetxamenduetatik erretiratzen den lurzoruaren azaleko geruzaren landare-lur emankorrena gainerako indusketa-lurretik aparte pilatu behar da, ondoren jatorrizko lekuan jartzeko, beheko geruzetara irauli gabe.
– Makinen, materialen eta abarren erabileraren pean dauden belardi eta laborantza-eremuetan, dagokion berrereintza egingo da, jatorrizko egoerara bueltatu daitezen. Horretarako, aldez aurretik lurra pixka bat landu edo aitzurtu beharko da, lurra ez trinkotzeko, ondorengo berrereintza eta erneketa egokiak izan daitezen.
– Hala badagokio, eragindako laborantzak birlandatuko dira, dagozkien kalte-ordainekin.
– Itxiturak eta lurzatietan dauden gainerako azpiegitura-elementuak (drainatzeak...) eta eragindako laborantzak ordeztu behar dira.
Kutsatuta egon daitezkeen lurzoruen kudeaketarekin lotutako neurriak.
– Egin nahi den jarduera lurzorua kutsa dezakeen jarduera da (EJSN-2009, 35.12 Energia elektrikoaren garraioa. Azpiestazio elektrikoak eta potentzia- nahiz erreaktantzia-transformadoreak); hortaz, sustatzaileak 4/2015 Legean eskatzen den lurzoruaren egoerari buruzko txostena egin eta izapidetu beharko du.
– Lur-mugimenduak lurzorua kutsa dezaketen jarduerak edo instalazioak izan dituzten edo dituzten lurzoruen partzeletan egiten badira, ekainaren 25eko 4/2015 Legean xedatutakoa bete beharko da, Lurzorua kutsatzea saihestu eta kutsatutakoa garbitzekoa. Horren harira, esan behar da, lege horren arabera, besteak beste argi-, ur-, gas- edo telekomunikazio-zerbitzuak aldatzearen ondoriozko lur-mugimenduen kasuan, lurzoruaren kalitatearen adierazpena egiteko prozedura hastetik salbuetsita geratuko liratekeela. Edonola ere, salbuespen-kasuetan, 4/2015 Legearen 25.5 artikulua bete beharko da, eta hondeatutako bolumenaren arabera, hondeaketa-plan bat aurkeztuko da, eta beharrezkoa izango da hondeatutako materialen ezaugarriak ematea, haiek kudeatu edo berrerabili aurretik.
Eremu elektromagnetikoekiko esposizioaren inguruko kautelazko neurriak.
– Funtzionamendu-fasean, eremu elektriko eta magnetikoen balioek ez dituzte gainditu beharko Europar Batasuneko Kontseiluaren 1999ko uztailaren 12ko Gomendioan (herritarrak orokorrean 0 Hz eta 300 GHz arteko eremu elektromagnetikoen eraginpean egoteari buruzkoa) eta irailaren 28ko 1066/2001 Errege Dekretuan (jabari publiko erradioelektrikoa babesteko baldintzak, emisio erradioelektrikoen murrizketak eta emisio erradioelektrikoetatik babes-neurri sanitarioak ezartzen dituen erregelamendua onartzen duena) ezarritako erreferentziazko neurriak eta oinarrizko mugak.
Kultura-ondarea babesteko neurriak.
– Euskal Kultura Ondarearen maiatzaren 9ko 6/2019 Legean xedatutakoa betez, lurrak erauzteko obretan arkeologia-izaerako bestelako aztarnarik aurkituz gero, berehala jakinaraziko zaio Arabako Foru Aldundiaren Kultura eta Kirol Saileko Kultura Zuzendaritzari, eta azken horrek zehaztuko du zer neurri hartu behar diren.
Hondakinak kudeatzeko neurriak.
– Proiektua egitean eta haren funtzionamenduan sortutako hondakin guztiak Hondakinak eta lurzoru kutsatuak arautu eta ekonomia zirkularra bultzatzeko apirilaren 8ko 7/2022 Legean eta aplikatzekoak diren araudi espezifikoetan xedatutakoaren arabera kudeatuko dira, eta, kasuan-kasuan, sailkatu egin beharko dira hondakin-mota eta norakorik egokiena zehazteko.
– Hondakinak kudeatzeko hierarkia-printzipioei jarraituz, hondakinak sortzea prebenitu behar da, edo, hala badagokio, apirilaren 8ko 7/2022 Legearen 8. artikuluan ezarritako lehentasun-hurrenkerari jarraituz kudeatu behar dira, hau da: prebenitzea, berrerabiltzeko prestatzea, birziklatzea, balorizatzeko beste modu batzuk, balorizazio energetikoa barne, eta, azkenik, deuseztatzea.
– Hondakinak deuseztatzeko, ezinbestekoa izango da aldez aurretik behar bezala justifikatzea ez dela bideragarria haiek balorizatzea teknikoki, ekonomikoki edo ingurumenaren aldetik.
– Berariaz debekatuta dago sortutako hondakin-tipologia desberdinetako hondakinak edo efluenteak elkarren artean edo beste batzuekin nahastea; jatorritik bertatik bereiziko dira, eta biltzeko eta biltegiratzeko bitarteko egokiak jarriko dira, nahasteak ekiditeko.
– Eraikitze- eta eraispen-jardueren ondorioz sortutako hondakinak Eraikuntza- eta eraispen-hondakinen ekoizpena eta kudeaketa arautzen duen otsailaren 1eko 105/2008 Errege Dekretuan eta Eraikuntza- eta eraispen-hondakinen ekoizpena eta kudeaketa arautzen duen ekainaren 26ko 112/2012 Dekretuan aurreikusitakoa betez kudeatuko dira.
– Zabortegira bidali beharreko hondakinak, hain zuzen ere Hondakinak zabortegietan utzita deuseztatzea arautzen duen uztailaren 7ko 646/2020 Errege Dekretuaren eta Hondakinak hondakindegietan biltegiratuta eta betelanak eginda ezabatzea arautzen duen otsailaren 24ko 49/2009 Dekretuaren arabera kudeatuko dira.
– Jarduerako soberakinak betelanak egiteko erabiltzen badira, aipatutako otsailaren 24ko 49/2009 Dekretuan ezarritako baldintzak bete beharko dira.
– Betelanetarako, kutsatzaile-edukia A ebaluazioko balio adierazleetan (EBA–A) ezarritako balioen azpitik duten materialak bakarrik baimenduko dira. Lurzorua ez kutsatzeko eta kutsatutakoa garbitzeko ekainaren 25eko 4/2015 Legearen III. eranskinean daude jasota adierazle horiek.
– Indusketako soberakinak kudeatzeko, hierarkia- eta hurbiltasun-printzipioei jarraituko zaie; lehentasuna emango zaio material horiek balorizatzeari, dela materialok behar dituzten gertuko eraikuntza-obretan, dela erauzketa-jarduerek eragindako lursailak birgaitzeko lanetan edo beste espazio degradatu batzuk leheneratzeko lanetan. Hala, ez dira deuseztatuko betelan-instalazioetan. Horretarako, kontuan izango da urriaren 10eko APM/1007/2017 Agindua, Hondeatutako material naturalak betelanetan eta jatorri-obretatik kanpoko beste obra batzuetan erabiltzeko balorizazio-arau orokorrei buruzkoa.
– Hondakin arriskutsuak biltzeko sistemak bereiziak izango dira, duten tipologia dela-eta, isurketaren bat gertatuz gero, nahasita, arriskutsuago bihurtu edo kudeaketa zaildu dezaketen kasuetan. Orobat, apirilaren 8ko 7/2022 Legearen 21. artikuluan hondakinak biltegiratzeari, nahasteari, ontziratzeari eta etiketatzeari buruz ezarritako betebeharrak bete beharko dira, eta itxita egongo dira kudeatzaile baimendu bati entregatu arte, isurita edo lurrunduta gal ez daitezen.
– Aurrekoaren haritik, eremu jakin bat egokituko da hondakin arriskutsuak aldi batean pilatzeko, hala nola olio-potoak, iragazkiak, olioak eta pinturak. Gainera, hondakin geldoak biltzeko berariazko edukiontziak jarriko dira, hondakin arriskutsuen guneetatik bereizita. Hondakinak biltzeko ontziak edo bilgarriak era argian, irakurgarrian eta ezabaezinean etiketatu beharko dira, eta indarrean dagoen araudiaren arabera.
– Sortzen den olio erabilia kudeatzeko, apirilaren 8ko 7/2022 Legearen 29. artikuluari eta Industrian erabilitako olioaren kudeaketa arautzen duen ekainaren 2ko 679/2006 Errege Dekretuari jarraituko zaie. Baimendutako kudeatzaile bati eman arte, erabilitako olioa andel estankoetan bilduko da, estalitako biltegi batean; andelok etiketatuta egon beharko dira eta azpila edo atxikipen-sistemaren bat eduki beharko dute. Zola iragazgaitzaren gainean egon beharko dute, edozein ihes edo isuriri aurre egiteko prestatuta, elementu nagusia hautsiko balitz ere.
– Araudi hori betetzea errazagoa izan dadin, lanen ondorioz sortutako hondakinak kudeatzeko sistemak prestatu beharko dira. Lan horien arduradunek kudeatuko dituzte sistema horiek, eta haien ardura izango da, halaber, beharginek hondakinak behar bezala erabiltzea. Bereziki, ez da inolaz ere kontrolatu gabeko efluenterik sortuko erregai eta produktuak biltegiratzeagatik, makinen mantentze-lanak egiteagatik edo hondakinak erretzeagatik.
Energia-efizientziara bideratutako neurriak.
– Kanpo-argiteria bakarrik ezinbesteko puntuetan instalatuko da. Kasu horietan, erabilera mugatzeko gailuak erabili beharko dira (mugimendu-sentsoreak, kamerak eta abar).
– Instalatutako argi-puntuak eta argi-mailak bereziki errespetuzkoak izan beharko dira, inguruan kalterik ez sortzeko eta gehieneko babesa duten eremuetara edo hargailu sentikorretatik hurbil dauden zonetara argi arrotzik ez sartzeko.
Airearen kutsadura murrizteko neurriak.
– Obrak egin bitartean, zorrotz kontrolatuko dira ibilgailuak igaro ondoko garbiketa-lanak, bai obrek eraginpean hartutako ingurunean, bai jarduketa-eremuetara sartzeko guneetan. Ureztapen-sistema bat edukiko da, aldi baterako soilduta dauden edo ibilgailuak igarotzean partikulak aireratu daitezkeen pista eta eremuetarako. Gainera, lehorraldietan, hautsa duten lur- eta material-pilaketak ureztatuko dira.
Suteen aurkako babeserako neurriak.
– Instalazioak ur-hargunea izan beharko luke, ur-hargune edo sistema baliokide bat instalatu ahal izateko, bai eta suteetatik babesteko nahitaezkoak diren neurri aktibo guztiak ere.
Jardunbide egokien sistema bat hartzea.
– Langileek jardunbide egokien sistema bat ezarri beharko dute, helburu hauek, besteak beste, ahalik eta hobekien bermatzeko:
– Obraren okupazio-mugak kontrolatzea.
– Zuhaitza-landaredia ez kaltetzea.
– Hondakinen isurketarik ez egitea, eta olio-isurketen ondorioz edo lurra leku batetik bestera eramatearen ondorioz lurzorua eta ura ez kutsatzea.
– Proiektuak eraginpeko eremuan herriguneetako biztanleei enbarazurik ez eragitea zarata eta hautsarekin.
– Obrak, eta lurzorua okupatzea eragiten duten eragiketa osagarri guztiak, proiektua gauzatzeko behar-beharrezkoa den gutxieneko eremuan gauzatuko dira. Eremu horretatik kanpo, ahalik eta gehien murriztuko dira makinen joan-etorriak. Adierazitako eremutik kanpo ustekabean afekziorik gertatuz gero, zuzenketa- eta leheneratze-neurri egokiak ezarri beharko dira.
– Kontratistak elementu hauek egokitu beharko ditu egin beharreko jardueren ondoriozko ingurumen-inpaktuak ahalik eta txikienak izan daitezen: lur geldo eta landare-lurrak aldi baterako metatzeko guneak, obrako instalazioak eta eraikinak, makinak, materialen, olioen eta erregaien biltegiak, ibilgailuak edo bestelako egiturak garbitzeko eremuak, urak arazteko sistemak eta obrako sarbideak eta pistak. Obra-zuzendaritzak onetsi beharko ditu kontratistaren instalazio-eremu horien mugaketa eta ezaugarriak.
– Obrak amaitzean, kanpaina bat egingo da soberako material guztiak eta obretan sortutako hondakinak kentzen direla bermatzeko, eta azken horiek indarreko legeriaren arabera kudeatuko dira.
Garbitzea eta obra amaitzea.
Obra bukatu ondoren, garbiketa-kanpaina zorrotz bat egingo da; proiektuak ukitutako eremua inolako obra-hondakinik gabe utzi beharko da, eta aldi baterako instalazio guztiak desmuntatu egin beharko dira.
Jarduera uztea.
Instalazioaren bizitza baliagarria amaitutakoan, jarduera uzten den garaian aplikatzekoa den berariazko araudia betetzeaz gain, instalazioak desmuntatzeko lanetarako, babes- eta zuzenketa-neurri batzuk aplikatuko dira, eraikitze-lanetarako ezarri zirenen antzekoak, batez ere hondakinen kudeaketari dagokionez. Eraiste-prozesuan okupatutako azalera guztiak leheneratu egin beharko dira.
Ingurumen-aholkularitza.
Obra amaitu arte eta haren bermealdian zehar, obra-zuzendaritzak ingurumenaren eta, oro har, neurri babesle eta zuzentzaileen inguruko aholkularitza kualifikatua izan beharko du. Baldintza-agiriak horrelako gaien inguruan esleitzen dizkion eskumenak erabiliz obra-zuzendaritzak ebazpenik eman behar badu, aholkulariek txosten bat egin beharko dute aldez aurretik.
Ingurumen-aholkularitzak, gainera, jardunbide egokien kontrola egingo du, obra egikaritzean. Besteak beste, proiektuko ekintzen eragina aztertuko du, bereziki hauei dagokienez: makinen mugimenduak, hauts eta zarataren sorrera, ibilguen gaineko eragina, hondakinen kudeaketa eta natura-ondarearen babesa.
Hirugarrena.– Lehenengo puntuan ezarritako baldintzen arabera, eta, betiere, ebazpen honetan ezarritako babes- eta zuzenketa-neurriak eta kontrolak hartzen badira, bai eta sustatzaileak planteatutakoak ere –aurrekoen aurkakoak ez badira–, ez da aurreikusten Done Millan eta Barrundia udalerrietan (Araba) «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiektua (Abei Green S.L.k sustatutakoa) egitean ingurumenean eragin negatibo handiak sortuko direnik. Hori dela eta, ez da beharrezkotzat jotzen «Stand Alone Barrundia» instalazioa ezartzea SET Barrundiara konektatzeko linearekin proiektuari buruzko ingurumen-inpaktuaren ebaluazio arrunta egitea.
Laugarrena.– Ebazpen honen edukia Industria Administrazioko Arabako Lurralde Ordezkaritzari jakinaraztea.
Bosgarrena.– Ebazpen hau Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzeko agintzea.
Seigarrena.– Euskadiko Ingurumen Administrazioaren abenduaren 9ko 10/2021 Legearen 79.5 artikuluak ezarritakoaren arabera, aipatutako proiektua gauzatzen ez bada Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu eta lau urteko gehieneko epean, ingurumen-inpaktuaren txosten honek indarraldia galduko du, eta berezko dituen efektuak sortzeari utziko dio. Kasu horretan, sustatzaileak berriro hasi beharko du proiektuaren ingurumen-inpaktuaren ebaluazio sinplifikatuaren prozedura.
Vitoria-Gasteiz, 2026ko abuztuaren 6a.
Ingurumen Administrazioaren zuzendaria,
NICOLAS GARCIA-BORREGUERO URIBE.