Zumarragako Udalak Zumarraga Lagunkoiaren bigarren diagnostikoa aurkeztu zuen irailaren 29an, Zelai Arizti Kultur Etxean. Dokumentuak udalerriaren egungo egoera eta behar nagusiak jasotzen ditu, eta Zumarraga irisgarriagoa, inklusiboagoa eta adinekoekin nahiz herritar guztiekin lagunkoiagoa izan dadin lehentasun berriak zehazten ditu.
Aurkezpena Zumarragako Adinekoen Astearen barruan egin zen. Bertan parte hartu zuten Arantxa González Zumarragako Udaleko Gizarte Zerbitzuetako eta Berdintasuneko zinegotziak, Andrea Pozo Matia Fundazioko ikertzaileak eta Beatriz Santamaría Social Bizipoz aholkularitzako ordezkariak.
Diagnostiko berriarekin, duela hamar urte hasitako ibilbidean beste urrats bat egin du Zumarragak. Udalerria bertan bizi diren pertsonen eguneroko esperientziatik aztertzea du abiapuntu prozesuak: herritarrak nola mugitzen diren, zerbitzuetara nola iristen diren, informazioa nola jasotzen duten, parte hartzeko edo elkartzeko zer aukera dituzten eta egunerokoan zer oztopo aurkitzen dituzten.
Zumarraga Lagunkoiaren oinarrietako bat da adinekoak eta herritarrak udal-politiken hartzaile huts ez izatea, beharrak identifikatzeko eta irtenbideak bilatzeko orduan eragile aktibo baizik. Horretarako, herritarren parte-hartzea oinarri duen behetik gorako lan-eredua baliatzen du programak.
Herritarrak entzunda, 60 hobekuntza-ekintza
Diagnostikoa osatzeko prozesuan, Zumarraga Lagunkoiaren talde eragilearekin hamar topaketa egin dira. Udaleko arduradun teknikoek eta politikoek ere parte hartu dute lan-saioetan. Horrela, askotariko esperientziak eta ikuspegiak bildu eta udalerriaren errealitatea zeharka aztertu ahal izan da.
Prozesuaren ondorioz, 60 hobekuntza-ekintza identifikatu dira zortzi arlotan:
-
Kanpoko espazioak eta eraikinak.
-
Garraioa.
-
Etxebizitza.
-
Gizarte- eta komunitate-sarea.
-
Errespetua eta inklusioa.
-
Herritarren parte-hartzea eta enplegua.
-
Komunikazioa eta informazioa.
-
Gizarte- eta osasun-zerbitzuak.
Ekintza gehien biltzen dituen arloa kanpoko espazioena eta eraikinena da, 24 proposamenekin. Ondoren datoz garraioa, 11 ekintzarekin, eta gizarte- eta osasun-zerbitzuak, 6 ekintzarekin.
Proposamenen artean daude kaleen eta eraikin publikoen irisgarritasuna eta segurtasuna hobetzea, mugikortasuna erraztea, etxebizitzak egokitzea, elkartzeko guneak sortzea, belaunaldien arteko jarduerak sustatzea, udal-informazioa ulergarriagoa eta eskuragarriagoa egitea eta gizarte- eta osasun-zerbitzuen arteko koordinazioa indartzea.
Eguneroko bizitzari zuzenean lotutako gaiak dira. Kale bat irisgarriago egiteak, zerbitzu bat herritarrengana hurbiltzeak, informazioa hobeto ulertzeko moduan emateak edo harremanetarako guneak sortzeak adinekoei laguntzen die bereziki, baina adin guztietako pertsonentzako udalerri hobea eraikitzen ere laguntzen du.
Aurretik egindako lanari jarraipena
Zumarraga Lagunkoiaren bigarren diagnostikoa da hau, eta aurreko prozesuan egindako lanari eta lortutako emaitzei jarraipena ematen die.
2014an egindako lehen diagnostikoan 53 hobekuntza-proposamen identifikatu ziren. 2023ko ebaluazioaren arabera, ekintzen % 92 amaituta zeuden, % 6 garatzen ari ziren eta gainerako % 2 diseinu-fasean zeuden.
Arantxa Gonzálezek aurkezpenean nabarmendu zuenez, Udalak aurreko etapako konpromiso berari eutsiko dio oraingoan ere, identifikatutako beharrak jarduera zehatz bihurtzeko. Diagnostikoa, beraz, ez da amaierako dokumentu bat, ezta paperean geratzeko txosten bat ere; lehentasunak finkatzeko eta horien gainean lanean jarraitzeko tresna da.
Bilakaera demografikoak ere agerian uzten du behar berriei aurrea hartzearen garrantzia. Gaur egun, Zumarragako lau biztanletik batek 65 urte edo gehiago ditu, eta 80 urtetik gorako pertsonen kopurua mila lagunera hurbiltzen ari da. Biztanleriaren zahartze progresiboak adinekoen ikuspegia gizarte-zerbitzuetatik harago doazen udal-politika guztietan txertatzea eskatzen du.
Entzun, jardun eta berriz ebaluatu
Zumarraga Lagunkoia etengabeko hobekuntza-ereduari jarraituz garatzen da. Lau fase ditu: diagnostikoa egitea, lagunkoitasun-plana prestatzea, ekintzak gauzatzea eta egindako aurrerapenak ebaluatzea. Zikloa amaitzean, prozesua berriro hasten da, udal-politikak denborarekin aldatzen diren beharretara egokitzeko.
Horrenbestez, aurkeztutako lana ez da 60 ekintzen identifikazioarekin amaitzen; hor hasten da, hain zuzen ere, hurrengo etapa.
Orain, jasotako proposamenak lehenetsi eta garatu beharko dira, adinekoekin, Adinekoen Kontseiluarekin, herritarrekin, udalerriko eragileekin eta udal-arloekin lankidetzan.
Zumarraga lagunkoiagoa eraikitzea ez dago jarduera edo sail bakar baten esku. Herritarren esperientzia udal-kudeaketan txertatzea, ondo funtzionatzen duena entzutea, behar berriak antzematea eta udalerria pixkanaka egokitzea eskatzen du.
Bigarren diagnostiko honekin, entzutean, parte-hartzean eta etengabeko hobekuntzan oinarritutako lan egiteko moduarekiko konpromisoa berretsi du Zumarragako Udalak, pertsonen benetako beharrak udal-erabakien erdigunean kokatuz.