- Sariaren bigarren edizioko epaimahaiak Ignacio Prego Architectures eta Thibaud Babled Architectures-ek (Frantzia) egindako La Métropolitaine aukeratu du obra berriaren kategorian, eta Atelier Téqui Architectes-ek (Frantzia) egindako garaje zahar baten eraberritze eta handitze proiektua, 63 apartamentu eta denda bat sortzeko, birgaitze kategoriako irabazle gisa.
- Bi proiektu irabazleak Europako 36 herrialdetatik jasotako 192 hautagaitzen artean aukeratu dituzte; 2024ko lehen edizioan baino ia bi aldiz herrialde gehiagok hartu dute parte.
- Sariak gaur arratsaldean banatu dituzte Tabakaleran, Euskadiko Arkitektura Institutuaren egoitza berrian, Nazioarteko Arkitektura Astearen barruan egindako European Collective Housing Days jardunaldien amaieran.
Etxebizitza Kolektiboaren Europako Sariaren bigarren edizioak gaur arratsaldean Donostian iragarri ditu bi proiektu irabazleak, Tabakaleran Euskadiko Arkitektura Institutuaren egoitza berrian egindako ekitaldi batean. Bi eguneko aurkezpen publiko, eztabaida-mahai eta epaimahaiaren deliberazioen ondoren, Euskadiko Arkitektura Institutuak eta arc en rêve-k bultzatutako sariak, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren babesarekin, La Métropolitaine proiektua saritu du obra berriaren kategorian, eta Parisko garaje zahar baten eraberritze eta handitze proiektua, berriz, birgaitze kategorian.
Epaimahaiak sarituei buruz aipatu du “saritu diren bi proiektuek zalantzan jartzen dituzte gizarte-etxebizitzak non kokatu behar diren inguruko aurrez pentsatutako ideiak. Etxebizitza eskuragarria hiriaren erdigunean eta hiri-balio handiko kokalekuetan txertatuta, proiektu hauek sustatzen dituzten etxebizitza-politikek erantzuna ematen diote hiri-erdiguneen despopulazio-prozesuari, eta erakusten dute gizarte-etxebizitzak nola lagun dezakeen hiri inklusiboagoak, sozialki anitzagoak eta orekatuagoak eraikitzen».
Sariaren antolakuntzaren buru diren zuzendariek nabarmendu egin dute bigarren edizio honetan aurkeztutako lanen maila handia. Lan horien aurkezpenak European Collective Housing Days jardunaldien esparruan egin dira. Finalistetako taldeek beren lanak Donostian bildutako nazioarteko epaimahaiari gertutik ezagutzeko aukera eman diote, eta, José Ángel Medina Murua Euskadiko Arkitektura Institutuko zuzendariaren hitzetan, horrek «aberastasun handia eman die topaketa hauei. Azken batean, sari hau itsasargi bihurtzen ari da, obra handiak behatzeko eta konturatzeko aukera ematen diguna: kontinenteak gaur egun bizi duen etxebizitza-krisia gorabehera, badira oso lan anbiziotsua egiten ari diren arkitektura-taldeak, eta dagoeneko eraikitako adibideen bidez erakusten digute posible dela kalitatezko etxebizitza kolektiboa eraikitzea, biztanleengan eragin positiboa izango duena».
Bestalde, Wenwen Cai arc en rêve-ko zuzendariak azpimarratu duenez, «sariaren bigarren edizio honek sendotu egiten du beharrezkoa dela honelako ekimen europar eta mugaz gaindiko bat, oso jatorri desberdinetako proiektuak elkarren artean partekatu eta erronka komunei erantzuten dieten proposamenak bateratzeko».
Azkenik, Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak defendatu du etxebizitza eskuratzeko egungo erronkari eskaintza handituz erantzun behar zaiola, baina arkitektura- eta hiri-kalitatearen eskakizunak murriztu gabe. Ildo horretan, azpimarratu du "etxebizitza babestua ezin dela bigarren mailako etxebizitza bat izan", eta ohartarazi du gehiago eraikitzeko premiak ezin duela "gure anbizioa murriztu", baizik eta zer etxebizitza eta hiri mota eraikitzen ari garen galdetzera eraman behar gaituela.
Irabazleak Europako Etxebizitza Kolektiboko sariak
Obra berririk onena: La Métropolitaine – Ignacio Prego Architectures & Thibaud Babled Architectures, Paris (Frantzia)
La Métropolitaine-k hiri-etxebizitzaren zeregin eskergaitzenetako bati heltzen dio: formarik ez zuen toki bati forma emateari. Avenue de la Porte de Clichy-n kokatuta, Parisen eta periferiaaren arteko atarian, eraikinak fatxada sendo eta etenik gabea osatzen du Justizia Jauregi berriaren aurrean, eta ordura arte definitzeari eusten zion hiri-espazioa egituratzen hasten da. Masa trinkoa eta urrutitik deigarria da, baina gertutik begiratuta, aniztasun handiagoko zerbaitetan desegiten da. Arraildura luzangek, atari argitsuek eta ebaki irregularrek fatxada artikulatzen dute, eta egitura porotsu eta iragazkorra sortzen dute, kale-mailako esperientziari bizia emanez. Beheko arrakaleek gardentasunak sortzen dituzte, eraikinaren barruko bizitza hiriaren mugimenduarekin lotuz.
Eraikinaren sakonera txikia, muga izan beharrean, proiektua definitzen duen mugimendu tipologiko bihurtzen da. Etxebizitza guztiak, logela bakarrekoetatik bost logelakoetara, zeharkakoak dira: egongela eta sukaldea eraikinaren alde batetik bestera luzatzen dira, fatxada batean hiria eta bestean lorategia dituztela. Hegoaldean, logia estaldura bikoitz baten atzean zabaltzen da, eta estaldura horrek zarataren, kutsaduraren eta etorbidearen intentsitatearen aurkako iragazki gisa jarduten du. Iparraldean, terraza pribatu bat sarbide-sekuentziaren parte da, eta parkera irekitzen da.
Emaitza kale-mailan hiria kohesionatzen duen eraikina da, bizilagun bakoitzari hiri-bizitzarekin zein berdeguneekin harreman pribatua eskaintzen diona. Orientazio bikoitza ez da luxu bat, baizik eta gainerako guztia sortzen duen antolamendu-logika.
Epaimahaiak bereziki baloratu du “La Métropolitain “proiektuan lehendik dagoen egitura baten mugen barruan etxebizitza-tipologia desberdinak integratzeko beharrezkoa den adimen arkitektonikoa. “Eskura dagoen azalera aparteko eraginkortasunez aprobetxatu du, solairuen antolamenduari arreta handiz erreparatuz, proiektuak egiturazko mugak aukera bihurtzen ditu, eta espazio-kalitate aparta eta bizigarritasun-baldintza oparoak lortzen ditu”, nabarmendu dute.
Birgaitze kategoriako proiektu irabazlea: Garaje zahar baten eraberritzea eta handitzea, 63 apartamentu eta denda bat sortzeko – Atelier Téqui Architectes, Paris (Frantzia)
Parisko 11. barrutian, Claude Béraud-ek, Erromako Sari Nagusiaren irabazleak, 1957an diseinatutako garaje bat 63 apartamentuko eraikin bihurtu da. Kalera begira zegoen fatxada ikonikoa mantendu egin da, hormigoizko zerrenda hegaldunekin; zerrenda horiek automobilak hiriaren historian izan duen lekua sinbolizatzen dute. Arrapalak desagertu egin dira, eta haien ordez lorategidun patioak, argi naturala eta bizitzeko 63 modu sortu dira.
Diseinuaren lehen erabakia eraispena ahalik eta gehien murriztea izan zen. Blokeak, zutabeak eta habeak mantendu egin ziren, eta lehendik zegoen egiturarekin lan egin zen, hura ezabatu beharrean. Arrapalak kenduta, patioak sortu ziren; gaur egun, patio horiek airea eta argia ematen diote lehen bietatik isolatuta zegoen eraikinari. Atzeraemaniko bigarren fatxada batek, zurezko panelez eta ate lerragarri tolesgarriez osatua, neguko lorategiak sortzen ditu bi estalduren arteko espazioan: urte osoan bizitzeko moduko kanpo-espazioak, klima jasan beharrean klimarekin bizitzeko modu bat.
Luzapen bertikala altzairuzko zutabe eta habeen egitura batean oinarritzen da, egur laminatu gurutzatuko (CLT) zoruekin eta alertzez estalitako zurezko fatxadeekin. Jatorri biologikoko materialek 99 kg/m²-ra arteko pisua hartzen dute luzapenean. Proiektuak Europako hirientzako balizko trantsizio bati egiten dio erreferentzia: erauzketan oinarritutako eraikuntza-kulturatik berrerabilpen estrukturala eta zuraren industria uztartzen dituzten sistema hibridoetara.
Apartamentuek batetik lau logelara bitarte dituzte, eta bakoitzak kanpoaldearekiko lotura espezifikoa du (neguko lorategia, logia edo atzeko terraza). Gehienek orientazio bikoitza dute, eta lehendik zegoen egituraren agerian dauden habeei esker, etxebizitza bakoitzak berezko nortasuna du, tokiaren memorian oinarrituta. Kaletik, atari zabal batek erdiko patio lorategidun batera ematen du, eta estalkian baratze komunitario bat dago. Horrela, masa opaku eta erabilerarik gabea patio eta terraza zabalak dituen bizitegi-eraikin bihurtu da, non hiri-dentsitatea baliabide gisa ulertzen den, eta ez muga gisa.
Epaimahaiak aitortu du garraio-azpiegitura baten gainean eraikitako egitura arkitektoniko bakar batean gizarte-etxebizitza, ikasleentzako ostatu eskuragarria eta ekipamendu publiko eta komunitarioen aniztasun zabala integratzen dituen proiektuaren ausardia. “Bereziki nabarmentzekoa da jabe publikoak hain kokaleku apart batean alokairu eskuragarriak mantentzeko duen konpromisoa, Parisko eremu esklusiboenetako baten ondoan”, nabarmendu dute.
Sari-banaketa ekitaldia
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda sailburu Denis Itxasok ireki du sari-banaketa ekitaldia. Nazioarteko epaimahaiak –Carme Pinós buru zela, eta Jing Liu, Catherine Sabbah, David Madden eta Lucia Tozzi kide zituela– deliberazioaren ondorioak partekatu ditu Fredy Massadek gidatutako solasaldian, bi proiektu irabazleak ezagutarazi aurretik.
Ekitaldian bildu dira bederatzi proiektu finalistetako kideak, epaimahaikideak, sariaren aholku-batzordea, erakundeetako ordezkariak eta gonbidatuak. Hala amaitu dira Europako etxebizitza kolektiboaren etorkizunari buruzko bi eztabaida-egunak.
Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak defendatu du etxebizitza eskuratzeko egungo erronkari eskaintza handituz erantzun behar zaiola, baina arkitektura- eta hiri-kalitatearen eskakizunak murriztu gabe. Ildo horretan, azpimarratu du "etxebizitza babestua ezin dela bigarren mailako etxebizitza bat izan", eta ohartarazi du gehiago eraikitzeko premiak ezin duela "gure anbizioa murriztu", baizik eta zer etxebizitza eta hiri mota eraikitzen ari garen galdetzera eraman behar gaituela.
Itxasok erronka sozial, ingurumeneko eta demografiko berriei erantzuteko gai den arkitektura aldarrikatu du, eta adierazi du "kalitate arkitektonikoa ez dela etxebizitza-politikari gehitzen diogun apaingarri bat, aurrekontua soberan dugunean", baizik eta politika publikoek bermatu behar duten bizi-kalitatearen parte dela.
Sailburuak Etxebizitza Kolektiboaren Europako Sariaren erdigunean kokatu du gogoeta hori. Sari hori Europan arazo komunei ematen zaizkien erantzunak ezagutzeko eta partekatzeko gune gisa sortu da, etxebizitza eskuratzeko zailtasunetik hasi eta gizarte-kohesioa indartzeko, zaintzak hobetzeko edo trantsizio ekologikoan aurrera egiteko beharreraino. "Gehiago eraikitzeak ez du esan nahi okerrago eraikitzea; azeleratzeak ez du esan nahi hutsaltzea; etxebizitza eskuragarria egiteak ez du esan nahi kalitateari uko egin behar zaionik", laburbildu du.
Europako Etxebizitza Kolektiboaren Sariari buruz
Europako Etxebizitza Kolektiboaren Sariak etxebizitza kolektiboko eraikinak aitortzen ditu, baldin eta arkitektura-kalitatea, gizarte-eragina eta Europan bizitzeko dugun moduari egindako ekarpen esanguratsua uztartzen badituzte. Sariaren helburua Europako etxebizitza kolektiboaren arloko erreferente bihurtzea da. Bigarren edizio honetako emaitzek asmo hori indartu dute: aurkeztutako proiektuen kopurua 170etik 192ra igo da, eta parte hartu duten herrialdeen kopurua ia bikoiztu egin da, 19tik 36ra. Hala, sariaren irismena kontinente osora zabaldu da.
Proiektu finalistak sariaren hurrengo argitalpenean bilduko dira, baita datozen bi urteetan Europako hainbat museotan ibiliko den erakusketa ibiltari batean ere.
Saria Euskadiko Arkitektirua Institutuak eta arc en rêve centre d'architecture erakundeek antolatzen dute elkarlanean, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren babesarekin.
www.europeancollectivehousingaward.eu
Proiektuen kalitatezko irudiak, proiektuei buruzko informazioa hemen
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)