Lan Baldintzen Inkestak berretsi du soldatapeko enpleguaren hazkundea, behin-behinekotasunaren murrizketa eta genero-berdintasuneranzko aurrerapena
Enplegu kualifikatua % 15,8 hazi da lau urteetan, eta kualifikazio handiko lanpostuetan emakumeen proportzioak gizonena gainditu du: % 45,5, % 40,2ren aldean
Lanaldi partziala % 11,2ra jaitsi da eta laneko estresa gora egin du; pertsonen % 31,5ek atseden-arazoak dituzte, eta lau soldatapekotik batek ordaindu gabeko aparteko orduak egiten jarraitzen du
Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak bultzatutako lau urtean behingo azterlana den 2020-2024ko Euskadiko Lan Baldintzen Inkestak (LBI) euskal lan-merkatuaren bilakaera positiboa eta jasangarria islatzen du: enplegu gehiago, kontratuen egonkortasun handiagoa eta aurrerapauso esanguratsua kualifikazio profesionalean zein emakume eta gizonen arteko berdintasunean.
Mugarriak okupazioan eta kualifikazio handian
Sektore pribatuaren dinamismoak enpleguaren sorrera bultzatu du, 2025aren amaieran 1.036.804 afiliatu erregistratu arte. Kopuru honekin batera, balio erantsi handiagoko eredu bat garatu da: maila profesional altu eta ertaineko lanpostuak % 15,8 hazi dira 2020tik.
Eremu horretan emakumeen lidergoa nabarmentzen da, emakumeen % 45,5ek kualifikazio handiko lanpostuak betetzen baitituzte, gizonen proportzioa (% 40,2) gaindituz. Gainera, 2025. urtearen amaieran, emakumeek 500.000 kotizatzaileen langa hautsi zuten.
Egonkortasun handiagoa eta soldata-arrakala txikiagoa
Enpleguaren kalitateak ere hobekuntza nabarmena izan du. Behin-behinekotasun tasa bost puntu jaitsi da % 12,2ra arte, eta soldatapekoen % 80k baino gehiagok kontratu mugagabea izatea lortu da. Era berean, 30 urtetik beherakoen enpleguak % 42,2ko gorakada izan du.
Ordainsarien eremuan, soldata-arrakalak murriztu da eta % 15,3ra jaitsi da. Beherakada hori bereziki gazteenen tartean (16-29 urte) nabarmentzen da.
Lanaldi murriztua eta kontziliazioa
Lan Baldintzen Inkestak erakusten duenez, lanaldi murriztua, kasu askotan, oraindik ere nahi ez den aukera bat da. Lanaldi partzialeko kontratazioa 2020ko % 14,8tik 2024ko % 11,2ra jaitsi den arren, lanaldi mota horrekin lan egiten dutenen erdiak baino gehiagok adierazi dute ez dela aukera pertsonal baten emaitza, enpresa-erabakien edo EEEei (Enplegu-Erregulazioko Espedienteak) lotutako egoeren ondorioa baizik.
Partzialtasunaren eragina desberdina da sexuaren arabera: 30 eta 44 urte bitarteko emakumeen artean, % 18,5ek lanaldi partzialean lan egiten du, adin bereko gizonen % 3,4ren aldean. Horrek agerian uzten du lan-modalitate horrek emakumeei gehiago eragiten diela eta haien garapen profesionala baldintzatzen duela.
Inkestaren arabera, lau pertsonatik hiruk uste dute "oso ondo" edo "nahiko ondo" uztartzen dituztela beren lan- eta familia-bizitza. Hala ere, zailtasunak dituztela diotenen ehunekoak gora egin du: beren kontziliazioa "nahiko txartzat" jotzen dutenen taldea % 17,5era igo da, eta "oso txartzat" jotzen dutenena % 5,2ra iritsi da.
Hobetu beharreko arloak
Adierazle makroekonomiko onak izanda ere, Inkestak langileek beren egunerokoan oraindik jasaten dituzten tentsioak islatzen ditu:
- Eroste-ahalmena galtzea: Soldatak metatutako inflaziora egokitu ondoren, 2020ko datuekin alderatuta erosteko ahalmena % 4,5 murriztu da.
- Eragina osasunean: Langileen % 31,5ek laneko kezken ondoriozko lo-arazoak dituzte. Datu hori kezkagarria da Osasun eta Gizarte Zerbitzuen sektorean, langileen erdiei baino gehiagori eragiten baitie.
- Baldintza geldituak: Kezkagarria da soldatapekoen % 26,4k aparteko orduak ordaindu gabe egitea. Gainera, langileen % 40 ez dago pozik barne-sustapenerako dituen aukerekiko.
Ondorioz, datuek inoiz baino euskal lan-merkatu indartsuagoa, egonkorragoa eta berdinzaleagoa irudikatzen dute; alabaina, inflazioaren aurrean soldatak berreskuratzeko eta lanpostuetako benetako ongizatea hobetzeko berehalako erronkari aurre egin behar dio.
Lan Baldintzen Inkesta
Lan Baldintzen Inkesta (LBI) Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak bultzatutako lau urtean behingo operazio estatistikoa da. Inkesta horrek sakon aztertzen du soldatapeko, autonomo eta kooperatibistetako langileen lan-egoera, eta funtsezko alderdiak biltzen ditu, hala nola lanaldia, laneko arriskuak eta arrisku psikosozialak, osasuna, kontziliazioa eta langileen segurtasun-pertzepzioa. Emaitzen bidez, Euskal Autonomia Erkidegoko benetako lan-baldintzak eta horien epe luzerako bilakaera sakon ezagutu daitezke, eta funtsezko tresna da erabaki ekonomikoak eta laboralak hartzeko, bai eta laneko eta segurtasuneko politikak diseinatzeko ere.
Inkesta hau 1996tik egiten da modu sistematikoan, eta funtsezko alderdien bilakaera behatzea ahalbidetzen du, hala nola kualifikazio profesionala, kontratuen egonkortasuna, ordainsariak, berdintasuna, laneko osasuna edo kontziliazioa, edizio bakoitza serie historikoekin alderatuta.
Inkesta hau ofiziala da eta legez araututa dago; beraz, nahitaezkoa da erantzutea. Landa-laneko bilketa-lanak 2024ko urritik 2025eko otsailera bitartean egin dira 3.500 etxebizitzatan.