Emakunde-Emakumearen Euskal Erakundeak finantzatutako eta Iratxe Herrero Zaratek eta Carlos Díaz de Argandoña Fernándezek egindako ikerketa batek Euskal Autonomia Erkidegoan bakarrik bizi diren 65 urte edo gehiagoko 94.490 emakumeren esperientzia aztertzen du. Ondorio nagusia da, gehienentzat, bakarrik bizitzea aukeraz betetako esperientzia positiboa dela. Hala ere, hori egiteko «baimen sozialik» ez izateak haien bizi-kalitatea baldintzatzen du, eta ahultasun handiagoko egoeran kokatzen ditu.
Bakarrik bizi diren 65 urte edo gehiagoko emakumeak Euskadin bakarrik bizi diren pertsona guztien % 32,5 dira. Kopuru hori % 28 hazi da azken hamarkadan, aldaketa soziodemografikoek bultzatuta, hala nola familia-eredu berriek, bizi-itxaropenaren gorakadak eta bikote-hausturen gorakadak. Adineko emakumeen % 31,3 bakarrik bizi da, eta proportzio horrek ia bikoiztu egiten du adineko gizonena ( % 16,1).
Gainera, txostenak kolektibo horren inguruko estereotipo nagusietako bat desegiten du: bakarrik bizitzearen eta bakarrik sentitzearen arteko asimilazio automatikoa. Emakume horietako askok modu aktiboan aukeratu dute bizimodu hori, bai jatorrizko familiatik independizatzeko, bai alarguntasuna bezalako inguruabarren ondorioz. Ikerketak nabarmentzen du bakarrik bizitzea, gehienentzat, ikaskuntza, autonomia-iturria eta aukerak sortzen dituen esperientzia dela. Nahi gabeko bakardadeak, existitzen denean, ordea, lotura handiagoa du gizarte-isolamenduarekin, bakarrik bizitzearekin baino.
Ikerketaren kontzeptu nagusia «onarpen soziala» da: adineko emakume bat bakarrik bizitzeari gizarteak ematen dion onarpena edo gaitzespena. Onarpen hori ez izateak — familia-presioen, gizarte-zerbitzuen jarrera paternalisten edo hedabideetatik proiektatutako irudi negatiboaren bidez adierazia — modu negatiboan baldintzatzen du emakume horien esperientzia, eta haien kalteberatasuna areagotu dezake, bizi-kalitatearekin bakarrik bizitzeko duten eskubidea mugatuz.
Azterlanean, bakarrik bizitzearen esperientzian eragina duten faktore indibidual eta sozialak ere identifikatzen dituzte: egoera horretara iristeko arrazoia (hautapena edo gerora sortutako zirkunstantzia), bizitzaren aurreko jarrera proaktiboa, osasun fisiko eta emozionala, bizilekua (landatarra edo hirikoa) eta gizarte eta familia sarerako sarbidea. Eskura dauden gizarte-baliabideen erabilera ere (telelaguntza edo eguneko zentroak, esaterako) faktore erabakigarria da emakume horien autonomia eta ongizatea bermatzeko.
Azkenik, txostenak hiru eremutan jardutea proposatzen du. Lehenik eta behin, fenomenoaren gizarte-ezagutza hobetzea, bakarrik bizi diren adineko emakumeei buruzko ikerketa espezifikoak eginez, bakarrik bizitzetik bakarrik sentitzetik aldentzen diren sentsibilizazio-kanpainak garatuz, eta talde profesionalak eta familiak prestatuz jarrera paternalistak saihesteko.
Bigarrenik, politika publikoen diseinua hobetzea, generoaren eta adinaren ikuspegi konbinatua zeharka txertatuz, ikuspegi asistentziala soilik gaindituz eta aitortuz emakume horietako askok ez dutela gabeziarik, baizik eta eremu soziosanitariotik haratago doazen premia desberdinak dituztela.
Hirugarrenik, arreta-baliabideak hobetzea, profilen heterogeneotasunera egokituz (batez ere 65 eta 79 urte bitarteko emakumeen eta laugarren adinekoen artean) eta egungo eskaerekin bat datozen eduki berriak txertatuz, hala nola solasaldiak, irakurketa-klubak edo laguntza emozionala.
Informazio gehiago nahi izanez gero, "Euskal Autonomia Erkidegoan bakarrik bizi diren adineko emakumeak" txostenaren edukira jo dezakezu (Herrero Zara, Iratxe eta Díaz de Argandoña Fernandez, Carlos, 2026).