· Kirol-eremuan indarkeria-motaren bat jasan dutela adierazi duten adingabeen % 81ek indarkeria psikologikoa eta emozionala pairatu dute (oihuak, hitzezko indarkeria, irainak…).
· "Ingurune Seguruen Pertzepzioa Kirolean" azterlanak kirol-espazioak haur eta nerabeentzako toki seguru gisa bermatzeko gomendioak eta jarduera-ildoak biltzen ditu.
Kunina Sports and Education-ek, Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailaren laguntzarekin, "Ingurune Seguruen Pertzepzioa Kirolean" izeneko txostena egin du, eta haur eta nerabeei 2025ean egindako inkesta baten emaitzak aurkezten ditu. Helburu nagusia adingabeek kirol-inguruneetako segurtasunari buruz duten pertzepzioa ezagutzea eta aztertzea izan da, bai eta haien ongizatea eta babesa bermatzeko hobekuntza-arloak identifikatzea ere.
Kirolen bat egiten duten Euskadiko hiru lurraldeetako 560 adingabe eta gaztek parte hartu dute inkestan, eta guztira 40 kirol-jarduera desberdin jorratu dira. Adingabeen % 68 federatuak dira, % 17,3 errendimendu handikoak eta % 15 kirola zaletasunagatik egiten dute. Inkestan parte hartu dutenen % 44,7 14 urte eta 18 urte bitarteko adingabeak dira.
Adingabeek segurtasunari buruz duten pertzepzioa
• Haur eta nerabe gehienek kirola balio positiboekin lotzen dute: talde-lana, adiskidetasuna eta ahalegina.
• Galdetutako adingabeen % 20k adierazi du ziurgabetasuna eragin zien egoeraren bat bizi edo ikusi duela.
• Segurtasunik ezaren arrazoi nagusia pertsona heldu batzuen (entrenatzaileak edo senideak) tratu desegokia da, eta, ondoren, beste kide batzuen aurkako jarrerak.
• Parte-hartzaile askok adierazi dute ez dituztela ezagutzen jazarpen edo indarkeria-egoeretan jarduteko protokoloak.
"Prebentziotik, detekziotik eta arretatik lan egiten jarraitu behar da. Berez hitzezko indarkeria diren portaera batzuk ez dira normalizatu behar. Garrantzitsuena haurren eta nerabeen autobabesa da, hori ikusaraztea eta lan egin ahal izateko tresnak ematea. Zentzu horretan, familien eta kirol-kluben prestakuntza eta inplikazioa behar dira" azaldu du Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak.
Adingabeek indarkeriari buruz duten pertzepzioa
Datuen analisiak agerian uzten du galdetutako pertsona gehienek kirola espazio segurutzat hartzen dutela, eta bertan, gozatu, ikasi eta berdinekin erlazionatzen direla. Indarkeriarik bizi ez izanaren pertzepzioa nagusi da laginean; izan ere, % 65,1ek dio berak ez duela indarkeria-egoerarik bizi izan.
Hala ere, ehuneko esanguratsu batek adierazi zuen egoera deserosoak edo gatazkatsuak ikusi edo izan zituela, hala nola entrenatzaileen, senideen edo beste kide batzuen jazarpen-, diskriminazio- edo gehiegizko presio-jokabideak.
Galdetutako pertsonen % 34,9k esan du indarkeria-egoeraren bat bizi izan duela kirol-esperientzian. Ehuneko horren barruan, mutilen % 56k eta nesken % 44k erantzun dute indarkeria-motaren bat (fisikoa, ahozkoa edo psikologikoa) jasan dutela.
Indarkeria-motaren bat pairatu dutela dioten adingabeen artean, % 81ek indarkeria psikologikoa eta emozionala jasan dute (oihuak, hitzezko indarkeria, irainak). % 17k adierazi dute indarkeria fisikoa pairatzen dutela, baina lehia-esperientziarekin lotuta: kolpeak, nahita eragindako lesioak, borrokak... Neurri txikiagoan, % 2k sexu-indarkeria, zabarkeria edo harmailen portaera adierazten ditu.
Familiatik datorren indarkeria ez da ia adierazten. Ikerketa egin duen aditu-taldearen arabera, hipotesietako bat izan daiteke familiaren presioa eta iruzkinak adingabeei gustukoak ez izatea, baina indarkeriatzat ez identifikatzea, hitz "gogorregia" delako, gurasoekin lotzeko.
"Beharrezkoa da kirol-espiritura itzultzea, garrantzitsuena jolasa da, eta haurrak eta nerabeak kirol-esparruan elkar topatu ahal izatea. Multi Kirolaken praktika azpimarratu nahi dut, garrantzitsua da aipatzea ez direla soilik futbola edo saskibaloia existitzen. Era berean, hirugarren denborari balioa eman behar zaio, gurasoek sustatu behar dute. Oso garrantzitsua da partida bat amaitzean adingabeek elkarri eskua ematea, begietara begiratzea eta euren burua kirol-etsai gisa ez ikustea, zelaiko, kantxako edo frontoiko lagun gisa baizik", gaineratu du Nerea Melgosak.
Indarkeria jasan duten pertsonen % 52k beren inguruko beste pertsona batzuei hitzez adierazi diete noizbait. Indarkeria-egoera hitzez adierazi ondorengo erreakzioez galdetzean, ikusten da egoeren % 69an ez dela ezer egin. Horrek inpaktu negatiboa eragiten du hori jasaten duten haur eta nerabeen ongizate emozionalean, eta, horrez gain, bigarren mailako ondorioak eragiten ditu, hala nola, klubez aldatzea edo kirola egiteari uztea.
Ondorioak eta gomendioak
Lortutako emaitzetatik abiatuta, txostenak azpimarratzen du premiazkoa dela entrenatzaileen eta begiraleen prestakuntza indartzea haurren babesaren arloan, bai eta komunikazio-kanal irisgarriak sortzea ere, adingabeek beren kezkak errepresalien beldurrik gabe adieraz ditzaten. Horrez gain, edozein abusu-moduren aurrean zero tolerantziako politikak ezartzea gomendatzen da, bai eta kirol-komunitate osoa integratuko duten hezkuntza-kanpainak diseinatzea ere. "Norberaren kirol-hazkundea bateragarria da laguntza orekatu eta osasuntsuarekin. Normalean, larunbat batean partida bat galdu eta gaizki jokatzen bada, astelehenerako entrenamendu oso gogorra aurreikusten da eta hori da aldatu behar dena. Kirol kultura hori aldatu behar da" azaldu du Iñaki Alonsok (Kunina Sports and Education).
Txostenak ondorioztatzen duenez, kirolaren segurtasunaren pertzepzio orokorra positiboa bada ere, erronka garrantzitsuak daude, adingabe guztientzako ingurune erabat seguruak eta inklusiboak bermatzeko. Erakundeek, klubek, familiek eta entrenatzaileek elkarrekin duten konpromisoa ezinbestekoa da kirol-arloan haurren eta nerabeen babesa indartzeko.
Erronkek eta gomendioek Haur eta Nerabeenganako Indarkeriaren aurkako Euskal Estrategiarekin duten loturari dagokienez, honako jarduera-ildo hauek azpimarratzen dira:
- Umeak eta nerabeak emozioak identifikatzeko eta ezagutzeko trebatzea, haiekiko edo beste ume eta nerabe batzuekiko jokabideak detektatzeko eta desnaturalizatzeko, horiek kaltegarriak badira edo eskubideak urra baditzakete, isiltasunarekin haustea ahalbidetuko dieten tresnak izan ditzaten.
- Tratu Onaren Kulturari dagokionez umeen eta nerabeen erreferente diren profesionalak eta boluntarioak sentsibilizatzea eta gaitzea, harremanei lotutako portaerak eta balioak indartzeko, indarkeriazkoak, errespetuzkoak, afektiboak, positiboak eta ekitatezkoak izan daitezen eta ingurune seguruen (fisikoak eta emozionalak) bermatzaile izan daitezen.
- Gurasotasun positiboa eta erantzunkidetasuna sustatzea, seme-alabak dituzten familiek eta gizarteak, oro har, eskumenak eskura ditzaten eta Tratu Onaren Kulturarekin koherenteak diren jarrerak gara ditzaten eta indarkeria eta horren ondorioak prebeni ditzaten.
- Salaketarako bideak eta dauden arreta-baliabideak herritarren artean zabaltzea, oro har, lanbideak eta boluntarioak barne.
- Erakundeek edo erakundeek umeen eta nerabeen birbiktimizazioa ekar dezaketen jardunbideen prebentzioa, horrelako eskubideen urraketa ikusaraziz eta horri buruz sentsibilizatuz.
"Eusko Jaurlaritzak, Eskola Kirolari buruzko Dekretuaren edo Haur eta Nerabeei buruzko Legearen bidez, kirol-erakundeen zenbait eskakizuni erantzun die. Euskadi izan da, estatuan, haurrak babesten eta kirolean indarkeria prebenitzen laguntzeko tresna-kutxa bat izan duen lehen autonomia-erkidegoa. Eta Foru Aldundiek martxan jarri dute kluben barruan haurrak babesteko arduradunaren figura, protokoloak egotea eta eskola-kiroleko begiraleentzako derrigorrezko prestakuntza ", gogorarazi du Iñaki Alonsok.
Besteak beste ikerketa hau egiteko Kunina Sports and Educationek 50 mila euroko dirulaguntza izenduna jaso du 2025ean Eusko Jaurlaritzaren Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailetik. Azterlan hori oinarri izango da kirol-inguruneetan segurtasuna hobetzera bideratutako etorkizuneko ekintza eta politiketarako, bai eta errespetuaren, berdintasunaren eta ongizatearen kultura sustatzeko ere.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)