- Miguel de los Toyos Etxebizitzako sailburuordearen hitzetan, “txosten honek Jaurlaritzaren aurreikuspenak berresten ditu, eta baliagarria da, bai egoeraren erradiografia gisa, bai Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren politika publikoak optimizatzeko eta zabaltzeko gida gisa”
- Testuinguru honetan, sailburuordeak azpimarratu duenez, “eremu tenkatuak deklaratzeak eta alokairu-prezioak mugatzeak garrantzi handia hartzen dute, hileko errenta ordaintzeko zailtasunak dituzten familiei gizarte-bazterkeriako egoerak saihesten lagunduko dielako”
- Sailak datozen hilabeteetan benetako eskaera osora iristea aurreikusten du, etxebizitzarako eskubide subjektiboa eskuratzeko atalaseak zabalduta
Eusko Jaurlaritzak, Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren bitartez, analisi zehatz baten emaitzak aurkeztu ditu 2023ko urtarriletik 2024ko ekainera bitartean Etxebiden alokairu-araubidean inskribatutakoen % 46ko hazkundeari buruz. Ezohiko hazkundea da, Euskadiko bizitegi-merkatuaren tenkatzeari erantzuten diona, eta eskatzaile berriak alokairuko etxebizitza bat eskatzera eramaten dituena.
Lanak 26.000 eskatzaile berrien errealitateak jasotzen ditu, eta Euskadin alokairuko etxebizitza libreen merkatuak duen tentsio gero eta handiagoa azpimarratzen du. Miguel de los Toyos arloko sailburuordearen hitzetan, “txosten honek Jaurlaritzaren aurreikuspenak berresten ditu, eta baliagarria da, bai egoeraren erradiografia gisa, bai Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren politika publikoak optimizatzeko eta zabaltzeko gida gisa”. Eta hau gaineratu du: “datuek erakusten dute izena eman duten pertsona berriekiko komunikazioa hobetzeko tartea dagoela, eskura dituzten prestazio ekonomikoekiko erakusten duten ezjakintasun handia nabarmentzen baita, eta hori Gobernu gisa guretzat erronka bat da Etxebideren informazio-kanalak indartzeko eta, oro har, herritarrekiko jarrera pedagogikoagoa izateari eusteko”.
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila, gainera, prestatzen ari da Etxebideren erregistroa pixkanaka handitzeko, Euskadin dagoen benetako eskarira iritsi arte. Miguel de los Toyosek adierazi duenez, eskubide hori eskuratzeko atalaseak aldatzeak “aukera emango digu erradiografia askoz ere seguruagoa eta etxebizitza eskuragarriaren benetako eskarira egokituagoa izateko, prezioak igotzen eta soldatak atxikitzen ari diren testuinguru honetan”. Eusko Jaurlaritzak koherentea izan behar du, eta horren arabera jokatu behar du Etxebizitzaren Euskal Legeak 2015ean ezartzen duen etxebizitzarako eskubide subjektiboarekin. Ildo horretatik, Etxebide erregistroa etengabe eguneratzeko lanean ari da, eskariaren irismena behar bezala dimentsionatzeko lan-tresnarik onena baita.
Etxebizitza eskuratzeko problematikaren diagnostikoa
Eskaeren hazkundea gero eta tenkatuagoa dagoen alokairu libreko merkatuaren ondorio da. Izan ere, Etxebiden izena emanda dauden eta alokairuko etxebizitza babestua eskatzen duten pertsonen % 85 emantzipatuta daude, baina zailtasunak dituzte hileko errenta ordaintzeko. Batez besteko ahalegin ekonomikoa familiaren diru-sarreren % 45era iristen da. Hain zuzen, hileko batez besteko errenta 693 eurokoa da: familia askoren erosteko ahalmenetik urrun. Testuinguru horretan, izena eman dutenen % 46,5ek laguntza publikoak jasotzen dituzte, baina, hala ere, txostenaren arabera, % 53k ez dute inolako prestaziorik jasotzen, neurri batean ezjakintasunagatik.
Egia da Euskadik alokairu libreko merkatu dinamikoa duela, egunero ia 11 kontratu berriko hazkunde eutsiarekin. Hala ere, 43 udalerrik ere jasaten duten tenkatzeak —biztanleen % 68 bizi da udalerri horietan— prezioen igoera handia ekarri du, eta batez ere klase ertainei eta kolektibo kalteberei eragiten die horrek. Alokairu-errenten igoera hori, eskariaren presioarekin lotuta, Euskadiko etxebizitza-alokairuko parkearen garapen handiko testuinguru batean gertatu da, baina garapen horrek bultzada handiagoa behar du diru-sarrera mugatuak dituzten pertsona eta familien etxebizitza eskuratzeko gero eta eskari handiagoari erantzuteko. Hain zuzen ere, profil horiek dira nagusi Etxebideko inskribatu berrien artean. Horiek botere publikoengan jartzen dute konfiantza etxebizitza bat eskuratzeko edo beren egungo bizi-baldintzak hobetzeko.
Politika publikoen zeregina konponbide gisa
Diagnostiko horrek Eusko Jaurlaritzaren esku-hartze aktiboaren beharra berresten du. “Alokairu libreko merkatua, berez, ez da gai izaten ari konponbide eskuragarriak eskaintzeko, eta klase ertain eta kalteberak kanporatzen ari da bizitegi-prekarietate onartezin baterantz”, aitortu du Miguel de los Toyosek. Egoera horri erantzuteko, Jaurlaritzak etxebizitzarako eskubide subjektiboa aitortzen duten atalase ekonomikoak zabalduko ditu. Horri esker, 35.000 familiak jaso ahal izango dute Etxebizitzarako Prestazio Ekonomikoa (EPE). Testuinguru honetan, sailburuordeak azpimarratu duenez, “eremu tenkatuak deklaratzeak eta alokairu-prezioak mugatzeak garrantzi handia hartzen dute, hileko errenta ordaintzeko zailtasunak dituzten familiei gizarte-bazterkeriako egoerak saihesten lagunduko dielako”. Eta, “batez ere”, gehitu du de los Toyosek, “horrek denbora irabazten laguntzen digu alokairuko etxebizitza bai babestuen, bai libreen eskaintza areagotzeko”. Horrela, lurzoruak aktibatzera, obra berrien sustapena piztera eta Bizigune bezalako programak hobetzera bideratuta daude Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren ekimenak. Ildo horretatik, Etxebizitzako sailburuordeak nabarmendu duenez, “bizitegi-merkatu tenkatuko eremuetan pizgarri handiagoak izango ditu hutsik dauden etxebizitzak alokairuan jartzen dituzten jabeentzat”.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)