Metadatuak
Bi hitzetatik dator: grekotik datorren eta “ondoren edo harago” esan nahi duen “meta” hitzetik eta ”datua” esan nahi duen latineko “datum” hitzetik. Beraz, esan liteke metadatuak beste datu batzuk deskribatzen dituen informazioa direla.
Termino horrek ez du definizio bakar bat; aitzitik, erabilera-eremuaren arabera, hainbat adiera izan ditzake: “datuei buruzko informazioa”, “informazioei buruzko datuak” edo “informazioei buruzko informazioak".
Oro har, kontzeptuaren definizio nahiko egokia izan liteke “baliabide, datu edo objektu baten testuinguruari, kalitateari, egoerari edo ezaugarriei buruzko informazio deskribatzaile oro, baliabide, datu edo objektu baten berreskurapena, autentifikazioa, ebaluazioa, zaintza eta/edo elkarreragingarritasuna erraztea helburu duena”.
Termino hori 60ko hamarkadan erabiltzen hasi zen (“datuei buruzko datuen” adierazpenarekin), baina orain lortu du benetan garrantzi handiagoa, World Wide Web-en biltegiratutako informazio-kantitate kontaezinaren ondorioz eta hura sailkatzeko, etiketatzeko eta deskribatzeko beharraren ondorioz, errazago bilatu ahal izateko. Izan ere, kontzeptu hori asko erabiltzen da informatikaren munduan, baina mundu fisikoari ere aplikatzen zaio.
Hobeto ulertzeko, mundu fisikoan metro-txartel baten metadatuek erreferentzia egingo liokete atera den orduari, jatorriari eta helburuari buruzko informazioari, prezioari, inprimatu den terminalari, etab.
Hala ere, gogoan izan behar da termino hori, funtsean, ingurune informatiko batean erabiltzen dela. Propietate eta informazio ugari dutenez, esan genezake metadatuak funtzio anitzekoak direla, eta, besteak beste, hauek direla betetzen dituzten helburu nagusiak: datuen bilaketa eta analisia errazten dute, datuen gobernantza hobetzen dute, integrazioa errazten dute (IT eta enpresen artean), estandarizazioa errazten dute, txostenak hobetzen dituzte, garapen azkarragoak egiten dituzte, aldaketak kudeatzen dituzte eta kudeaketa horietan segurtasun handiagoa ematen dute.
Hauek dira eremu ohikoenak:
- Argazkiak eta irudiak: obturazio-abiadura, erabilitako kameraren modeloa, ISO abiadura, baita kliskatzea egin zen lekuaren koordenatuak ere (GPS badu eta aktibatuta badago). Gainera, egileak berak beste informazio bat ere gehi dezake, hala nola bere identitatea, eszenaren deskribapena, etab.
- Bideoak: argazki batean dagoen informazio ia bera lortzeaz gain, beste datu batzuk ere lor daitezke, hala nola grabatuta dauden formatua, iraupena, grabazio- eta edizio-datak, erabilitako softwarea, etab.
- Material idatziak: metadatuen adibideak dokumentuaren hedapena, egilea, sortze-data edo eduki-mota izan daitezke, besteak beste.
Informazio horrekin guztiarekin, erraza da portaera- eta harreman-ereduak ezagutaraztea, eta, beraz, gure pribatutasunean eragina izan dezake. Datu horiek guztiak gure eguneroko bizitzara estrapolatuko bagenitu, informazioa emango genuke joaten garen lekuei buruz, gure kontsumo-ohiturei buruz, lan-ordutegiei buruz, ditugun lagun-kopuruari buruz eta baita gure kidetasunei buruz ere. Horregatik, oso garrantzitsua da jakitea zein informazio-mota ari garen ematen argazki sinple bat partekatzen dugunean, inork ez dezan gaizki erabili.