Monesterio antiformako, Zafra eta Jerez de los Caballeros inguruetako, gertaera magmatiko eta tektoniko kanbriarren berreraiketa geometrikoa eta ezaugarritze petrografiko eta geokimikoa (ossa-morena eremua)

27 bisita jaso dira

Autoretza:

Maider Etxebarria Akaiturri

Zuzendaria:

Luis Egiluz Alarcón, Arturo Apraiz Atutxa

Unibertsitatea:

Euskal Herriko Unibertsitatea

Fakultatea:

Zientzia eta Teknologia Fakultatea

Saila:

Geodinamika, Mineralogia eta Petrologia

Jakintza-arloa:

Geologia

Urtea:

2004

| Tesi honen helburua Ossa Morena Eremuko bolkanismo kanbriarraren izaera eta paleoingurunea ondorioztatzea izan da.
Horretarako Monesterio Antiformako Zafra-Nogales eta Jerez de los Caballeros eskualdeak kartografiatu dira 1:10.000 eskalan, egitura nagusiak irudikatuz. Ondoren, produktu bolkaniko eta plutonikoen azterketa petrografiko zehatza egin da, eta azkenik, arroka igneo horien analisi geokimikoa.
Datu horiek guztiek ertz ozeaniko pasibo baina bolkanikoki aktibo baten agerpena adierazten dute Kanbriar garairako, ardatza aztertutako eskualdearen hegoaldean egonik, Ossa-Morena eta Eremu Hegoportugaldarraren mugarekin bat etor zitekeena. Ertz hori Gondwanaren iparraldean kokatuta zegoen eta hedapen tektonikodun erregimenaren hasiera adierazten du, Ozeano Rheikoaren irekidurarekin bukatuko zena.
Zafra-Nogales eskualdeko produktu bolkanoklastikoen azterketa zehatzaren bidez, airepeko edo sakonera oso txikiko ingurunea zela ondorioztatu da, eta bolkanismoa mota zentralekoa zela. Soldatutako ehundurak, xafladura horizontaleko eta geruzapen gurutzatuko zineritek (jausketazko eta surge motako metakin moduan interpretatuak), piroklastoen deformazio plastikoak, glass-shardak, glass-sharden desbeiratzeak, disjuntzio kontzentrikoak metakin piroklastikoetan, akrezio-lapilliek eta egositako azalek metaketa-tenperatura altuak adierazten dituzte, metaketa airepean edo oso sakonera txikian gertatu zela iradokiz.
Bestalde, Jerez de los Caballeros eskualdeko arroka bolkanikoen azterketa petrografikoak ur-azpiko bolkanismoa adierazten du, laba-kolada eta pillow-laben kolada motako metakinez osatutakoa, arrakala motako bolkanismoaren ondoriozkoa, nagusiki. Deskribatu diren metakin bolkanoklastikoek ez dute metaketa tenperatura altuan gertatu izanaren adierazlerik (soldatu gabeko metakinak dira). Eskualde honetan, garrantzitsuagoa da gorputz azpibolkanikoen agerpena, eta horrelakoak iparraldeko eskualdean baino handiagoak eta ugariagoak dira. Intrusioak produktu bolkanikoen ondoren lekutu ziren, eta intrusio basikoak (gabroak) azidoak (albititak) baino lehenagokoak dira.
Metakin bolkanoklastikoen lodiera-aldaketa lateralek lau episodio bolkaniko adierazten dituzte, baita aktibitate bolkanikoa denboran zehar tokiz aldatu zela ere.
Iparraldeko eskualdeko arroka bolkanikoen datu geokimikoen analisiak produktu labikoen segida jarraitua adierazten dute, eta alkalinoa dela (baita intrusio azpibolkanikoak ere), plaka barneko izaera adieraziz.
Hegoaldeko eskualdeko produktu labikoek, aldiz, banaketa bimodala ageri dute; eta plaka barneko izaera alkalinoa edo MORB-T motako subalkalinoa. Gabroek ere MORB-T motako izaera sulbalkalinoa ageri dute. Albititak, aldiz, ozeano-gandorrekin elkartutako MORB motako intrusioekin lot daitezke.
Egitura aldetik, Zafra-Nogales eskualdea osatzen duten materialen egitura nahiko sinplea da, mendebaldean sinklinal batez eta ekialdean antiklinal batez osatutakoa, lokalki alderantzizko faila baten bidez elkartutakoak. Eskualde horretan bi motatako egiturak bereizi dira:
¿ Alde batetik, egitura sinbolkanikoak, faila eta slump sinsedimentarioak (Kanbriarreko estentsio-egoeraren adierazle).
¿ Egitura hertziniarrak (N 30 E norabideko norabide-failak, bereziki).
Jerez de los Caballeros eskualdeko egitura ere sinklinal eta antiklinal batez osatuta dago, funtsean; baina, kasu honetan, gabroen eta albititen gorputz intrusibo ugarien intrusioak konplikatu egiten du egitura hori. Gainera, hegoaldeko eskualde horretan nabarmenki gogorragoak dira hertziniarreko deformazioa eta metamorfismoa (eskistositate sarkorra) The aim of this study was to deduce the nature of the cambrian volcanism and paleoenvironment of the Ossa Morena Zone.
For this purpose the Zafra-Jerez de los Caballeros areas of the Monesterio Antiform have been mapped at 1:10.000 scale, representing the main structures. Then, a detailed petrographic study of the volcanic and plutonic products was carried out. Finally major element analyses were performed.
All these data have revealed the building of a passive, but volcanically active oceanic margin in Cambrian time, the axis of which would be south of the studied area, possibly in the limit between Ossa-Morena and the Southportuguese Zones. This margin was located in northern Gondwana and represents the beginning of an extensional tectonic regime that concluded with the opening of the Rheic Ocean.
A detailed study of volcanoclastic products of the Zafra-Nogales area has shown that most of the acid volcanoclastic products were deposited in a subaereous environment. The occurrence of welded tuffs, horizontally laminated and cross-bedded ashes (interpreted as fallout ashes and pyroclastic surges), plastic deformation of pyroclasts, as well as glass-shards, devitrification of ashes, concentric joints in pyroclastic deposits, accretionary lapillis and boiled surfaces, indicate high temperatures of deposition, that support a subaereous deposition environment or, in any case, a very shallow subaqueous one.
On the other hand, the study of volcanic rocks of the Jerez de los Caballeros area, such as pillow-lava, indicate a marine and mainly fissure volcanism. The described volcanoclastic products do not show evidence of high temperature deposition as they are not welded. In this area subvolcanic intrusions are more important, bigger, and more abundant than in the northern area. Intrusives were emplaced after extrusives, basic ones (gabbros) before acid ones (albitites). Lateral thickness variations of the volcanosedimentary deposits testify four distinct volcanic periods, with a shifting focus of volcanic activity over time.
Geochemical analysis of volcanic rocks, as well as subvolcanic ones, of the northern area show a continuous volcanic alkaline series, revealing a within-plate nature.
Nevertheless, volcanic products of the southern area show a bimodal composition and a within-plate alkaline or MORB-T subalkaline character. Gabbros show a MORB-T subalkaline character, whereas, albitites could be related to ocean ridge MORB intrusions.
The structure of material in the Zafra-Nogales area is quite simple, with a western syncline and an eastern anticline, locally joined by a reverse fault. Two types of structures have been identified in this area:

Sinvolcanic structures, such as, sinsedimentary faults and slumps (indicative of Cambrian extensional situation).
Hercynian structures (mainly N 30º E stirike-slip faults).

The structure of the Jerez de los Caballeros area also consists of a syncline and an anticline; however, in this case, the intrusion of abundant gabbroes and albitites complicates it. In addition, Hercynian deformation and metamorphism (a very penetrative foliation) is much harder in the latter area.

Deskriptoreak

Espainia

UPV/EHU

geologia

paleogeografia

geodinamika

geokimika

petrologia

Tesia

Maider_Etxebarria_TESIA.pdf