Koldo Mitxelenaren euskal prosako diskurtso-estrategiak: enuntziatu parentetikoak
118 visitas recibidas
Autoría:
Agurtzane Azpeitia Eizagirre
Director/a:
Elixabete Perez Gaztelu
Universidad:
Deusto. Universidad de Deusto
Facultad:
Facultad de Ciencias Sociales y Humanas
Departamento:
Instituto de Estudios Vascos
Área:
Lingüística
Año:
2010
Enuntziatu parentetikoak esatariak bere intentzio-asmoak erdiesteko norentzakoari egiten dizkion keinu edo arrastoak dira, testutik bertatik mezuaren interpretazioa (nora)bideratu eta gidatzeko erabiltzen dituenak. Esatariaren helburua bere intentzio-xedea norentzakoak atzematea da eta horretarako ahalegin guztiak egingo ditu, norentzakoarekin konplizitatezko harremana sortzeaz gain, bere enuntziatua modalizatu, birformulatu eta testuinguratzen.
Enuntziatu parentetikoak aztertzeko, ikuspegi enuntziatibo-pragmatikoa oso errentagarri gertatu zaigula frogatu uste dugu tesian zehar, azterbide hau ¿bere ikuspegirik murritzenean¿ esatariak enuntziatuan uzten dituen hizkuntza lorratzak deskribatzera mugatzen delako eta esatariaren lorratz horiek, inon agertzekotan, enuntziazio-mailan eta modalizazio-mailan eragiten dute (enuntziatu parentetikoek bete-betean eragiten duten mailatan, alegia).
Analisiak bi zutabe nagusitan oin hartu du: batetik, analisi formala egin dugu, eta bestetik komunikatiboa. Lehendabizikoari dagokionez, enuntziatu parentetikoen azterketa sintaktiko-testuala egin dugu eta analisi formal honetatik Mitxelenak darabiltzan parentetikoen mugatzea (elkarrengandik hain gertu dauden parentetiko, intziso eta intzidental adigaien arteko mugak argitzea), deskribapena, sailkapena eta puntuazio marken azterketa (corpusean identifikatzeko kanpokoena den formazko irizpidea) egoki bat egitea erdietsi nahi izan dugu.
Horrez gain, ordea, enuntziatu parentetikoek komunikazioan badutela eginkizunik frogatzen saiatu gara. Eginkizun komunikatibo hori ondorengo ardatz hauetan laburbil daiteke:
1.Enuntziatu parentetikoak esatariaren argudiatzean aurrera egiteko bitarteko egokiak gertatzen zaizkio.
2.Enuntziatu parentetikoak esatariaren eta norentzakoen arteko interakziozko harremana bideratzeko estrategiak dira.
3.Enuntziatu parentetikoak, informazioa testuinguruan kokatzeko ere bitarteko egokiak dira, inferentzien errota martxan jartzeko norentzakoari bidaltzen dizkion keinu edo arrastoak aski lagungarriak gertatzen zaizkio irakurketaren interpretazioa testutik bertatik bideratzeko.
4.Enuntziatu parentetikoak esatariaren intentzio ironikoaren ispilu dira.
5.Enuntziatu parentetikoak ahozkotasuna idatzian txertatzeko baliabideak dira.
Descriptores
UD/DU
analisi_sintaktikoa
erretorika
euskara
hizkuntzalaritza
hizkuntzalaritza_aplikatua
hizkuntzalaritza_sinkronikoa
sintaxia