Kasu eta preposizioen jabekuntza-garapena haur elebidun batengan

Autoretza:

Kristina Elosegi Aduriz

Zuzendaria:

Itziar Idiazabal Gorrotxategi

Unibertsitatea:

Euskal Herriko Unibertsitatea

Fakultatea:

Letren Fakultatea

Saila:

Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak

Jakintza-arloa:

Hezkuntza

Urtea:

1996

| Haur bat jaiotzetik bi hizkuntzekin hartu emanetan jartzen dugunean, nola ikasten ditu hizkuntza hauek? Bietako bat nagusitzen da ala biek aukera berdina izango dute? Eta bata ala bestea gerta dadin, zein baldintzak dira erabakiorrak? Gure inguruan ditugun bi hizkuntzak kontuan izanik, hau da, euskara posposizionala eta gaztelania preposizionala, nolakoa izango da gure haur elebidunen jabekuntza-bilakabidea?. Bi hizkuntza hauetako bat errazagoa da haurrarentzat?. Ala egitura ezberdinak izan arren haurrarentzat berdinak dira jabekuntza-bilakabideari dagokionez?
Hemen aurkezten dugun lanean, euskara eta gaztelania aldi berean ikasi dituen haur baten datuetan oinarrituko gara. Aukeratutako hizkuntza unitateak, bestalde, euskarazko kasuak, eta parekotzat har daitezkeen gaztelaniazko izenordain eta preposizioak dira. Aukeraketa honen zergatia, alde batetik kategori hauen portaera guztiz ezberdinean dago, hau da, euskarazko kasuak posposizio bidez gauzatzen diren bitartean, gaztelaniaz preposizioak ditugu. Horrela, kontrajarriak diren bi egitura hauen aurrean, haurraren portaera linguistikoa nolakoa den ikustea interesgarria iruditu zitzaigun.
Arlo honetan eginiko lanen ondorioak zenbaitetan kontrakoak dira. Horrela, turkieran oinarrituz, posposizioak preposizioak baino errazagoak direla dio Slobinek (1973). Izan ere, perpaus bakunetan, hizkuntza honen sistema inflexionala oso goiztiarra da, haur turkoek ez dute ohiko ""haur hizkuntza"" ezagutzen ezta ""aro telegrafikoa"" deritzona ere. Haurren ekoizpenak motxak eta sinpleak izan daitezke, baina helduen ikuspegitik, ekoizpen ez-gramatikalak edo osatu gabeak ia inoiz ez, hau da, ez dute errurik egiten. Hau guztia turkiera oso erregularra delako gertatzen omen da, eta morfologiaren jabekuntza goiztiarra adieraziko luketen hamabi faktore aipatzen dituzte (Aksu-Koç eta Slobin, 1985). Horrela, hizkuntza honetako morfema bakoitzak aipatu hamabi ezaugarriak ditu. Ezaugarri hauetako bat, morfemak atzizkidunak direla da. Baina beste hamaika ezaugarri dituzte turkierako morfemek, eta beraiek aitortzen dutenez, faktore guztiak dira jabekuntza errazten dutenak. Hortaz, morfema atzizkidunak izatea, faktore bakarra litzateke.
Slobinek 1973an aipatutako hipotesiaren aurkako lanak ere aurkitu ditugu ordea. Slobin berarekin jarraituz, Johnston & Slobin-ek (1979) adierazpen lokatiboen ikerketa ""cross - linguistiko"" batean ( ingelesa, italiera, serbo-kroaziera eta turkiera) azaldu zuten bezala.
Lau hizkuntza hauetatik, hiru indoeuroparrak dira, eta gainera, preposizionalak, turkiera ez indoeuroparra eta posposizionala. Hortaz, eta gorago aipatu dugun printzipioari jarraituz (Slobin, 1973), turkierak abantaila izango luke alor honetan.
Ikerketa honetan, lokatiboen jabekuntzaren azterketan erabili ziren hizkuntzen arteko ezberdintasunak nabariak diren arren (dibertsitate lexikala, argitasun etimologikoa, konplexotasun morfologikoa, homonimitatea, etab), eta jabekuntza-ordena zehatza hizkuntza bakoitzaren arabera gertatu arren, ordena orokor bat ikusi zen hizkuntza guztietan zehar. Gainera, erlazio lokatiboak, ingelesek eta serbo-kroazirrek baino azkarrago ikasten dituztela haur italiar eta turkoek ikusirik, posposizioak preposizioak baino lehenago ikasten direla dioen printzipioak (Slobin, 1973) ez dirudi garrantzi handia duenik, kontuan izanik italierak erlazio lokatiboak preposizio bidez antolatzen dituela.
Slobin-en hipotesiaren aurka azaltzen den beste ikerketa bat, E. Dromi-k (1979) hebrear hizkuntzaren lekuzko erlazioei buruz egindakoa da. Hizkuntza honetan, erlazio hauek, gehienetan preposizio bidez adierazten dira, nahiz eta forma ezberdinak eduki: aurrizkiak, hitz preposizionalak eta forma fusionatuak.
Ikerketan adierazten denez, hebrear hizkuntzaren datuak ez datoz bat Johnston & Slobin-en (1979) datuekin, hebrear hizkuntzan lehen ikasten diren bi preposizioak, formari dagokionez, aurrizki enklitikoak direnez. Horrela bada, datu hauek garbi adierazte THE PROCESS OF ACQUISITION OF CASE AND PREPOSITIONS IN A BILINGUAL CHILD
How does a child who is exposed to two languages from birth learn them? Does one or the other language predominate, or are they both treated equally? What factors determine this? In the case of the two languages with which we live ¿ Basque, a postpositional language, and Spanish, a prepositional one ¿ how will acquisition proceed in the bilingual child? Will one of the two languages be easier than the other? Does the structural difference between the two languages make any difference in terms of the language acquisition process?
The present dissertation is based on data for a child who learnt Basque and Spanish simultaneously. The language units chosen for analysis are the Basque case endings and the Spanish pronouns and prepositions which we consider their equivalents. One reason for this choice relates to the fact that the two languages behave quite differently with regard to these elements: Basque case markers are postpositive, whereas Spanish uses prepositions. We might expect the child to exhibit some interesting linguistic behaviour in dealing with these contrasting structures.
Earlier studies concerned with this issue have yielded contradictory findings. Slobin (1973) claimed, in the case of Turkish, that postpositions are easier than prepositions. In simple sentences the language¿s inflections are acquired at an early stage; Turkish children neither learn "baby language¿ nor do they go through the so-called "telegraphic phase¿. Children¿s utterances may be short and simple but are hardly ever ungrammatical or incomplete in terms of adult grammar; in other words, they do not make mistakes. This is assumed to be because of the highly regular nature of Turkish. Twelve indicators of early acquisition of morphology are proposed (Aksu-Koç & Slobin, 1985); each Turkish morpheme carry these twelve features. One parameter is whether morphemes take suffixes or not, but there are eleven others and the authors found that they all play a role in the facilitation of acquisition. Thus suffixation is merely one factor.
But other studies have challenged Slobin¿s (1973) hypothesis, indeed including Johnston & Slobin¿s (1979) own cross-linguistic analysis of locative expressions in English, Italian, Serbo-Croat and Turkish.
Three of these four languages are Indo-European and prepositional; only Turkish is non-Indo-European and postpositional. Thus the aforementioned principle (Slobin, 1973) predicts that Turkish should be at an advantage in this respect.
Despite pronounced differences between the languages considered in this study of the acquisition of locatives (including lexical diversity, etymological transparency, morphological complexity, homonymy etc.), although there are differences of detail in the order of acquisition in each language, in general terms the same learning sequence was seen to occur in all of them. The fact that both Italian and Turkish children acquire locative relations earlier than English and Serbo-Croatian ones does not particularly favour Slobin¿s (1973) hypothesis, given that Italian expresses locative relations by means of prepositions.
E. Dromi¿s (1979) study of locative relations in Hebrew casts further doubt on Slobin¿s hypothesis. In Hebrew such relations are expressed prepositionally, although in formally heterogeneous ways: by means of prefixes, prepositional words and fused forms.
The study suggests that the data for Hebrew contradict those obtained by Johnston & Slobin, since the first two prepositions acquired in Hebrew are formally enclitic prefixes. This clearly demonstrates that postpositions are not the only morphemes that favour acquisition and that prefixes are likewise more salient for children than free forms.
Thus a perusal of the literature on language acquisition in different languages suggests that there is no single determining criterion favouring acquisition o

Deskriptoreak