Ibilbide akademiko-profesionalak prekarizazio estratifikatuaren garaian: meritokrazia auzitan
99 bisita jaso dira
Autoretza:
Harkaitz Zubiri Esnaola
Zuzendaria:
Imanol Zubero Beaskoetxea
Unibertsitatea:
Euskal Herriko Unibertsitatea
Fakultatea:
Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatea
Saila:
Soziologia
Jakintza-arloa:
Soziologia
Urtea:
2011
|Ikerketa honek meritokrazia jartzen du auzitan. Meritokraziaren diskurtsoaren arabera, meritu indibidualetatik eratortzen da posizio soziala. Aitzitik, ikerketa honek bestelako ikuspegi bat darabil: meritu indibidualen argumentua eraginkorra da hierarkia soziala ekoizteko, neurri handi batean ahalbidetu egiten baitu indibiduoak horren arabera saritzea eta zigortzea, ustezko merituetan oinarrituz indibiduoei posizio sozialak esleitzeko, baina meritu horiek ez dira soilik indibidualki egiten, aukera berdintasunik ez dago, joko arauak ez dira neutralak, ebaluazio irizpideak ez dira objektiboak, dinamika hauek ez dute justiziarekin batere zerikusirik, botere harremanak eta gatazka dira ardatz.
Ibilbide akademiko-profesionalak aukeratu ditugu hori guztia ikertzeko eremutzat. Ibilbidea nolakoa, hein batean halakoa izango da norbanakoaren posizioa. Meritokraziak dio meritu indibidualek jartzen dutela norbanako bakoitza bere lekuan eta, gainera, horrela egitea guztiontzat ona dela, norbanakoak ahalegintzera bultzatzen dituelako eta sozialki baliabide potentzial guztien erabilera sustatzen dituelako.
Alta, ikerketa honek posizio sozialak analizatzeko beste eredu bat proposatzen du, hain zuzen lau erakunde sozialen arteko etengabeko negoziazioaren eredua, beti ere ibilbide akademiko-profesionalak erreferentziatzat hartuta. Lau erakundeak honakoak dira: norbanakoa, familia, hezkuntza sistema eta enplegua. Baina, gure hipotesiaren arabera, erakundeen artekoa ez ezik erakunde bakoitzaren baitako negoziazioa ere funtsezkoa da. Izan ere, ikerketa honen ikuspegiaren arabera, gatazka da ibilbide akademiko-profesionalak artikulatzen dituen indarra. Posizio-hartze taigabeen eremua da. Horrela eraikitzen da hierarkia eremu honetan.
Ez ditugu ibilbide akademiko-profesionalak oro har aztertu. Garai eta leku zehatz bat dira ikerketa honen kokalekua: Gipuzkoan jaiotakoen artean gaur egun hogeita hamar urteren bueltan dabiltzanen ibilbideak analizatu ditugu. Une historiko berezi bat hezurmamitzen dute. Trantsizio sozio-kultural baten erdian gaude. Horixe islatzen da ibilbide akademiko-profesionaletan. Mikropolitikaren eremuan jokatzen dira makropolitikaren kartak. Ikertu ditugun ibilbideek zerikusi txikia dute beren gurasoen ibilbideekin. Familia, hezkuntza sistema eta enpleguaren mundua ez dira lehengoak. Aldaketak, noski, ez dira zerutik erori.
Lan teorikoa eta enpirikoa uztartu ditugu ikerketa honetan. Batetik, ikertzaile eta saiogile esanguratsuen ekarpenak izan dira ikerketaren erreferentzia teorikoa. Bestetik, elkarrizketa sakonaren teknika erabiliz egin dugu lan enpirikoa. Bigarren mailako datu kuantitatiboak aintzat hartu ditugu, baina hobetsi egin dugu ikuspegi kualitatiboa, aztergai dugun fenomenoaren sakonera analizatzea baita ikerketa honen xede nagusia. Kontu handiz ibiltzen saiatu gara determinismora, mekanizismora eta gehiegizko orokortzera eraman gaitzaketen arriskuak ekidin nahian. Testuinguru sozial oso konplexu baten aurrean gaudela aintzat hartuz, biak islatzea izan dugu helburu: ibilbide akademiko-profesional garaikideen joera nagusiak eta ibilbideen espektro zabala. Biak aztertu nahi izan ditugu, ezaugarri partekatuak eta aniztasuna, hala homogeneizazioa nola diferentziazio prozesuak.
Ezberdinkeria ekoizten duten mekanismoak aztertzea eta, ahal den neurrian, mahaigaineratzea baliagarria izan daiteke prozesu sozial hauek epaitzeko eta eraldatu nahi ditugunetz erabakitzeko.This research questions meritocracy. According to meritocracy, social position is derived from individual merits. However, this research has a different point of view: the idea of the individual merits is efficient in order to produce social hierarchy because it enables individuals to be awarded or punished based on the so-called individual merits, but these merits are not achieved only individually, there is no equality, the rules of the game are not neutral, the evaluation criteria are not objective, these dynamics has nothing to do with justice. In fact, power relationships and conflict are the keys to understand this phenomenon.
We analyse it through the academic-professional trajectories, which in some measure condition the social position of the individual. Meritocracy claims that individual merits are the basis to decide the position of each one and, furthermore, these dynamics are positive for everyone because they encourage individuals to try their best and at the same time they encourage the usage of all the potential social resources.
Nevertheless, this research proposes a different perspective in order to analyse social positions. Taking into account the reference of the academic-professional trajectories, the perspective of this research is based on the negotiation between four social institutions: individual, family, education and work. The hypothesis of this research analyses not only the negotiation between these four social institutions but the negotiation inside each social institution, which is as important as the inter-institutional negotiation. In fact, according to this perspective, conflict is the energy moving the academic-professional trajectories. Conquering the positions is a constant movement in this field. That is the way in which hierarchy is built.
This research analyses the academic-professional trajectories of a concrete time and place: the generation who is around thirty years old nowadays in the province of Gipuzkoa. They embody a historical moment. We are living a social and cultural transition. That is obvious in the academic-professional trajectories. The cards of the macropolitics are played in the field of the micropolitics. The trajectories this research analyses have nothing to do with the trajectories of their parents³. Family, education and work have changed a lot.
This research combines theoretical and empirical analysis. On the one hand, significant researches and essays are the theoretical reference of this research. On the other hand, we used the technique of the so-called deep interview in order to do the empirical investigation. This research takes into account the quantitative data of other researches, but we have focused on the qualitative perspective because the main purpose of this research is to analyse the depth of the phenomenon. Due to the complexity of the current social context, this research tries to analyse both similarities and differences between the academic-professional trajectories in the province of Gipuzkoa nowadays.
Analysing the mechanisms producing inequality might be useful in order to both judge these social processes and decide if we want to change them or not.
