Euskarazko murgilketa haur hezkuntzan: euskara-gaztelania elebitasunaren azterketa. Ahozko ipuinen analisi diskurtsiboa eta didaktikoa

Tesi honetan etxetik gaztelaniadun izanda murgilketa bidez euskaraz eskolatutako haur hezkuntza bukaerako ikasleen euskara eta gaztelania gaitasunak aztertzen dira. Murgilketa bidezko eskolatzea ikertzerakoan egin izan diren galderarik funtsezkoenetarikoak ditugu helburu (Gajo, 1999). Gure kasuan, zehazki: zer-nolako elebitasuna lortzen dute etxetik gaztelaniadun izan eta euskaraz eskolatu diren ikasleek? Edo, etxekoa ez den hizkuntza eskolatuta, ikasleek lortzen al dute eskolako hizkuntza eta etxekoa, biak garatzea? Ba al dago alderik bi hizkuntzetan lortzen diren gaitasunen artean? Galdera sorta hau, tesi honetan, haur hezkuntzaren azken ikasturtera (5-6 urte) mugatu dugu eta tesiaren datu enpirikoak ikasleek ahoz ekoiztutako ipuinek osatzen dituzte.

Euskarazko gaitasunei dagokienez, hiru kasu edo hiru testuinguru soziolinguistiko-didaktiko erkatu dira. Bi kasu etxetik erdaldun izanik ingurune soziolinguistiko erdaldunean bizi diren eta murgilketa bidez eskolatu diren ikasle talde berari dagozkio (H2 taldea deituko duguna). Talde honetako ikasleek ahozko ipuin-kontaketa lantzeko egindako jarduera didaktiko ezberdinak dira bi kasuak bereizten dituena: ulermen jarduerak eta taldekako ekoizpen apenas erregulatu gabeak lehen kasuan, eta ipuinen alderdi diskurtsibo zehatz batzuen lanketa bigarren kasuan. Eta hirugarren kasua etxetik euskaldun izan, ingurune euskaldunean bizi eta euskaraz eskolatu direnena da (H1 taldea deituko duguna). Gaztelaniazko gaitasunen analisia H2 taldera mugatzen da tesi honetan.

Ikasleek ahoz ekoiztutako ipuinen diskurtso analisia Bronckarten (1996) testu-arkitekturaren eredua jarraituta egin dugu, eta hiru izan dira aztertutako alderdiak: autonomia narratiboa, ipuinen planifikazioa eta testu-antolatzaileen ekoizpena.

Euskararen ahozko kontaketa gaitasunei dagokionez, garapen maila aurreratuenak euskara H2 taldeko bigarren kasuan topatu dira, euskara H1 taldekoen maila gainditzeraino. Bigarren kasu honetan ikasleek ahozko ipuina lantzeko egindako jarduerek azalduko lukete euskararen garapen maila aurreratua. Euskara H2 taldeko ikasleen gaztelania H1eko kontaketek ere hizkuntza gaitasun aurreratuak islatzen dituzte eta emaitza hauek erakutsiko lukete murgilketa bidez euskara H2an eskolatzeak gaztelania H1en ikaskuntza ere bermatzen duela.

Tesiaren ondorio nagusienetako bat da murgilketa bidezko elebitasuna aztertzerakoan eskolaz kanpoko faktore soziolinguistikoez gain, edo eskola barruko faktore didaktiko orokorrez gain (eskolatze hizkuntza, adibidez), osagai didaktiko zehatzagoak ere kontuan hartu behar direla (gelan egindako jarduera motak, esaterako).

This dissertation studies the learning of Basque and Spanish by students schooled in a Basque L2 immersion preschool program. It aims at answering some of the key questions of immersion education research. In the case of Basque immersion, these are our research questions: which level of bilingualism is attained by Spanish L1 students who attend immersion school in Basque L2? In other words, does immersion permit the development of both immersion language (Basque L2) and home language (Spanish L1)? Is there any difference in the competence attained in both languages? In this dissertation we focus on preschool education, and the empirical data are constituted by oral stories produced by students.

Concerning the competence in Basque we compare three cases or three sociolinguistic-didactic contexts: two of them refer to students for whom Spanish was their first language (L1) who attended immersion school in Basque in a Spanish-speaking sociolinguistic context (referred as the L2 group). The didactic activities carried out in relation to oral story-telling differ in both cases: for the first case, comprehension activities and group production activities, where there was almost no focus on discourse aspects of narration; and for the second case, activities focusing on specific discourse aspects of oral story production. The third case concerns students enrolled in Basque education, for whom Basque was the L1 and who lived in a strong Basque-speaking environment (referred as the L1 group). The study of the competence in Spanish has been limited to the L2 group.

The discourse analysis of the oral stories produced by students is based on Bronckart³s (1996) text architecture model. In this dissertation we focus on three dimensions: the narrative autonomy, the planning of the stories and the production of text organisers.

Concerning the competence attained in Basque, the most advanced level of competence is found in the stories produced in the second case of the Basque L2 group. It seems that the narrative activities carried out in the classroom by the L2 group in this second case would explain this level of competence in Basque L2. The stories produced in Spanish L1 by the Basque L2 group also show an advanced level of competence, which would demonstrate that immersion schooling in Basque L2 also guarantees the learning of Spanish L1.

One of the main conclusions of the dissertation is that the study of bilingualism through immersion education needs to take into account not only sociolinguistic factors and general didactic factors (i.e. language of instruction), but also more didactic aspects, such as the type of activities carried out in the classroom.