|"
Tesi honetan Euskal dialektologiaren banaketa tradizionalean ¿bizkaiera¿ izendapenarekin ezagutu den euskalkiaren egituraketa aztertzen da. Ikerketa-lana lau urrats nagusitan garatu da: hizkuntza modelizazioa, hizkuntza datuen modelizazioa, azterketa dialektometrikoa eta kartografia automatizatua.
Hizkuntza modelizazioa atalean (II. kapituluan) datuen aurkezpena hartzen da aztergai eta eredu teoriko baten eredua jarraituz erabiltzen dira. Arlo honetan batetik lexikoa alde batera utziz, gramatika ezaugarriak bakarrik erabiltzea aukeratu da. Bestetik datu fonetikoak (inkestetan jaso bezala) ala datu fonologikoak (hizkuntza azterketa bat eginez) erabili behar diren zehazten da. Ikerketa honetan gainaldeko egiturazko datuak (datu fonetikoak) erabili ordez sakoneko egiturako datuak (hizkuntza azterketa eginez) erabiltzea erabaki da. Eta ondorioz hizkuntza arlo bakoitzeko makrosistemak eraiki dira eta horien araberako sailkapena gauzatuko da.
Bigarren urratsean (III. eta IV. kapituluak) hizkuntza datuen modelizazioa gauzatu da, zeinetan gramatikaren atal bakoitzean makrosistemako ezaugarri bakoitzerako zein eta zenbat datu erabiliko diren zehazten da. Ondoren, aldagai bakoitzeko aldaerek zein kodetze numeriko jasoko duten zehazten da.
Hirugarren urratsean (V. kapitulua) azterketa dialektometrikoa gauzatzen da. Hots, estatistika erabiliz hautatu diren hizkeren (herrien) arteko desberdintasun linguistikoak zenbakien bidez ematen dira kopuruetan eta diagrama edo grafikoetan. Bi azpiatal nagusi bereizten dira: puntuarteko dialektometria (zeina abiapuntuko hizkera batetik gainerako guztietarako hizkuntza distantziak neurtzen diren) eta dialektometria multidimentsionala (zeinen bidez hizkeren sailkapena egiten den). Azken honetan sailkapen automatikoa (cluster analisia) eta faktore nagusienen analista egin da. Estatistika guztiak hizkuntza atalka eta atal guztiak batera hartuz burutu dira.
Eta azkenik kartografia automatizatua gauzatu da (VI. kapitulua). Urrats honetan gune dialektal nagusienak zein diren, gune kontserbakor eta trantsizioguneak zein diren eta hizkuntza sailkapena mapetan ezartzen dira.
""
The geolinguistic structure of Bizkaian
Preface
This dissertation charts the geolinguistic structure of traditional Bizkaian, the westernmost dialect of the Basque language. This research was carried out in four steps: linguistic modeling, the modeling of linguistic data, dialectometrical analysis of data and automatic cartography.
In the linguistic modeling section (chapter II), data and theoretical framework are taken into account. Vocabulary is excluded and only grammatical features used. Linguistic features are considered in terms of the language¿s deep structure, not its surface structure (using the nomenclature of the SPE). The macrosystem of each linguistic component was established (phonology, noun morphology, verb morphology and syntax) .
In the second step (chapters III-IV) the linguistic data are modeled, assigning numerical codes to each data item in each of the components of the macrosystem.
The third step (chapter V) is a dialectometrical analysis, charting linguistic differentiation between local speech varieties numerically and through graphs. Two kinds of dialectometry are used: interpunctual and multivariate. In the latter, cluster analysis and PCA analysis are first used in each linguistic component and then taking all the data together.
In the last step (chapter VI) all the data are analyzed using maps. Maps of dialectal core, conservative dialects, transition areas and various dialect classifications are shown. "