EKONOMIAZ 104: Gizarte-erronka handiei aurre egiteko eskualde-estrategien belaunaldi berria

Pedro Marques, Carmen Corona, Hannia Gonzalez eta Mónica Garcíaren “Experimental governance in ‘trapped’ regions? What can and cannot be done in Europe’s periphery” artikuluak nabarmentzen du gobernantza esperimentalak eta kalitate handiko erakundeek garrantzi handia dutela berrikuntza-politiken ikuspegi berrietarako, batez ere ekonomikoki «harrapatuta» dauden eskualdeetan. Egileek leku jakin batzuetan kalitate eskaseko gobernantzaren iraunkortasunaren atzean dauden arrazoiak aztertzen dituzte, eskualdeko bi kasuren bidez: Valentzia Espainian eta Piamonte Italian.

Artikuluaren ondorioek nabarmentzen dituzte gobernantza esperimentalaren kontzeptua eta horren oinarri diren 3 zutabeak (politika esperimentalak diseinatzea, stakeholder sorta zabala inplikatzea eta jarraipen- eta ikaskuntza-mekanismo eraginkorrak aplikatzea) atzeratutako eskualdeetan aplikatzeak planteatzen dituen erronkak, eta horiek gobernuen mende ez ezik politiken erabiltzaileen mende ere daudela.

Ainhoa Arrona, Edurne Magro eta James Wilsonen “Building policy capacities for tackling grand social challenges: Exploring the boundary-spanning potential of university research in the social sciences” artikuluak gizarte zientzietako ikerketak eskualdeko politikak gizarte erronkei aurre egiteko gaitasunetan nola lagun dezakeen aztertzen du. Unibertsitateek eskualdeetan konprometitutako ikerketa errazteko garatzen dituzten mekanismo instituzionaletan zentratzen da, edo «unibertsitateetan oinarritutako mugako erakundeak» deiturikoan. Egileek kontzeptualizazio berritzaile bat eskaintzen dute, gaitasun politikoei eta mugako erakundeei buruzko literatura konbinatuz, erakunde espezifikoek eraldaketa instituzionalean eta sistema osoan aldaketa-agentzia gisa jarduteko duten gaitasuna hobeto ulertzeko.

Lanak Orkestra-Lehiakortasunerako Euskal Institutuaren kasua aztertzen du, eta nola kokatzen den unibertsitatean oinarritutako mugako erakunde gisa jarduteko posizio paregabean.

“El valor de la Investigación e Innovación Responsable para la reorientación de las Estrategias de Especialización Inteligente: Lecciones y limitaciones desde la experiencia cántabra” izeneko artikuluan, Raúl Tabaresek eta Ezekiela Arrizabalagak Ikerketa eta Berrikuntza Arduratsuak (RRI) Espezializazio Adimenduneko Estrategiak (S3) jasangarritasunerantz bideratzeko izan dezakeen zereginean zentratzen dira. Horretarako, Kantabriako eskualdeko kasu partikular bati buruzko azterlan bati buruz hausnartu dute. Azterlan horretan laborategi sozial bat garatu da, RRIren metodologia txertatzen duena S3aren orientazio berri baterako. RRIren filosofiak ikuspegi berri horretan laguntzen du, eta gogoeta, inklusioa eta dibertsitatea gehitzen dizkie espezializazio-estrategiei.

Artikuluak, halaber, politika publikoetan esperimentatzeak duen garrantzia nabarmentzen du, bai eta gizarte-zientziek politikak formulatzeko prozesu gogoetatsu eta kritikoak eraikitzeko egiten duten ekarpena ere.

“Evaluación formativa y políticas regionales de innovación transformadoras. El caso de la Agenda Compartida del Bages” artikuluan Alejandra Boni, Diana Velasco, Míriam Acebillo, M.Lluïsa Sort, Xavier Gironés, Jordi Molas eta Tatiana Fernándezek gizartearen eta iraunkortasunaren erronketara bideratutako berrikuntza eraldatzaileko politiketan politiken prestakuntza-ebaluazioak izan dezakeen zeregina aztertzen dute. Lanaren arabera, prestakuntza-ebaluazioko prozesuek, ekintza kolektibo gisa ulertuta, berrikuntza-politika eraldatzailea aldatzeko mekanismoak identifikatzen dituzte, eta politikak ebaluatzen ez ezik, politikak berriz diseinatzen eta ezartzen ere laguntzen duten ikaskuntza-prozesu bat osatzen dute.

Artikuluak ikuspegi hori erakusten du Kataluniako Bages eskualdeko osasun-sektoreko Agenda Partekatuaren kasuaren bidez. Agenda hori espezializazio adimenduneko eskualde-estrategiaren pean garatu da, eta adibide ona da azpieskualde mailan berrikuntza-politika eraldatzaileak nola aplika daitezkeen eta erronka sozialei aurre egiteko ebaluazio-ikuspegi berriek duten zeregin garrantzitsua azaltzeko.

Iñigo Calvo, Ekhi Atutxa eta Teresa Laespadaren " La Transmisión Empresarial como Estrategia Regional para hacer frente al reto del envejecimiento: El caso de NegoziOn en Bizkaia " artikuluak planteatzen du nola erantzun diezaiokeen estrategikoki lurralde batek aldaketa demografikoaren erronka sozialari. Zehazki, Enpresa Transmisioaren alorra aztertzen du, eta nola izan daitekeen politika publiko garrantzitsu bat Bizkaiko Lurralde Historikoan biztanleria, lana eta enpresa zahartzearen ondorioak kudeatzeko estrategiaren barruan.

Egileen iritziz, Enpresa Transmisioa funtsezko palanka bat da eskualdeko estrategia bat hedatzeko orduan, besteak beste, negozio bideragarriak irekita eta operatibo mantentzeko, mikroenpresen eta enpresa txikien ehuna gaztetzea sustatzeko, hurbileko merkataritzaren aldeko apustua egiteko (oso positiboa gizarte zahartuetan) eta enpresen biziraupen-ratioa hobetzeko.

Belen Barroeta eta Jonatan Patonen " De las RIS3 a las RIS4: Evolución hacia un modelo inteligente y sostenible desde una perspectiva comparada entre Europa y América Latina " artikuluak iraunkortasuna lurralde-estrategietan nola txertatu aztertzen du, S3tik S4ra bitarteko bilakaerari buruzko eztabaida paraleloaren bidez, iraunkortasun-dimentsio bat eta S3arekin izandako Europako esperientziak Latinoamerikako testuinguruetara eramatetik ikasitako ikasgai garrantzitsuak gehituz. Lanak S3 ikuspegiak Latinoamerikan orain arte izan duen eragin handia nabarmentzen du, baina baita ingurumen-erronka handiak eta beste gizarte-erronka batzuk ezaugarri dituen munduaren alde honetan haratago joateko beharra ere.

Egileek nabarmendu dutenez, Latinoamerikako lurraldeetan oztopo handiak daude iraunkortasunerako bilakaerarako, hala nola kapital sozialaren garapen desberdina, gobernantza-sistema azpigaratuak eta ekonomiaren informaltasun-maila iraunkorrak.

Calvin Jonesen "Can’t get there from here? The challenges of innovation and transformation in Wales" artikuluak Galesen garatutako berrikuntza-estrategiak eta aurre egin beharreko erronkak ditu ardatz. Gales eskualde politikoki autonomoa da, erakunde publikoek iraunkortasunerantz duten legezko betebeharrean aitzindaria. Orientazio horrek berrikuntza-estrategiari forma nola ematen dion hausnartzen du lanak, eta Galesko gobernuaren ikuspegiak eskualdeetako egituretan eta emaitzetan eraginik izan dezakeen aztertzen du.

Egileak adierazi du egiturazko oztopo nabarmenak daudela erabateko aldaketa estrategikorako, beharrezkoa dena gure sistema ekonomikoak ingurumenaren aldetik iraunkorrak izan daitezen. Galesen kasuan, eta, agian, beste eskualde periferiko batzuen kasuan, oztopo horien artean daude: arrakalak eskualde-autonomian, sektore pribatuaren barruko gaitasunean, finantza publikoetan eta funtsezko palanka ekonomiko eta erregulatzaileen kontrolean.

Bruce Wilsonek, "New Directions in Regional Strategies: Socio-Ecological Innovation in Australia" artikuluan, lurralde-estrategien ezarpena aztertzen du Australiako eskualde batean, non S3 ezartzeko eta egokitzeko bidean dagoen esperimentu bat jasangarritasun-erronkek bultzatu duten (neurri batean) eta horiekin elkarreragiten ari den. S3 ikuspegia oso bestelako eskualde-politikako testuinguru batera zabaltzeaz gain, artikuluak S3aren aplikazioa aztertzen du, Europan edo beste leku batzuetan izan dena baino askoz ere zentzu lokalizatuagoan.

Kasuek emandako jasangarritasun-esku-hartzeen testuinguruak (energia-isurketekin eta jatorrizko basoak moztearekin lotutakoak) S3 tokiko mailan aplikatzeari buruzko ikuspegi berri bat ematen du, Europako Itun Berdea ezartzeko borrokan ari diren Europako eskualdeen artean ikasteko ahalmena eskaintzen duena.

Pablo Arrillagak, Enekoitz Etxezarretak eta Aitor Bengoetxeak, “Ekonomia Sozial eta Solidarioaren txertaketa EAEko eskualdeetako garapen-estrategietan: Ikuspegi orokor bat” artikuluan, Euskadiko garapenerako eskualde-estrategietan Ekonomia Sozial eta Solidarioa nola eta zenbateraino txertatu den erakusten dute. Ekonomia Sozial eta Solidarioa EAEko toki-garapeneko agentzien lanean integratzeko modua, harremanak eta pertzepzioa aztertuz, artikuluak egungo errealitatearen irudi fidela eskaintzen du, inplikatutako eragileen ikaskuntza bateratuetan, eztabaidetan eta hausnarketetan oinarrituta.

Egileen iritziz, Ekonomia Sozial eta Solidarioak modu esanguratsuan lagundu dezake Estatu azpiko espazioetan (hala nola eskualdeak, udalerriak) aplikatzen diren estrategia berritzaileak lantzen, aurre egin behar diegun erronka eko-sozial berriak gainditzeko beharrezkoak direnak.