Definizioan Eusko Jaurlaritzak parte hartu du
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/es/IP_23_4331
Batasuneko Kontseiluak eta Europako Legebiltzarrak onartu ondoren, Zuzentarauaren xedapenak estatuko legerian txertatzen direnean aktibatuko da.
Europako Batzordeak legegintza-proposamen bat aurkeztu du gaur, desgaitasunen bat duten pertsonen zirkulazio askerako eskubidea eskuratzea erraztuko duena. Baldintza bereziak, lehentasunezko tratua eta aparkatzeko eskubideak baldintza berdinetan izatea bermatuko dute beste estatu kide bat bisitatzen dutenean. Batzordearen proposamenak Desgaitasunaren Europako Txartel normalizatu bat sartzen du, eta egungo Desgaitasuna duten Pertsonentzako Aparkatzeko Europako Txartela hobetzen du. Bi txartel horiek Batasun osoan aitortuko dira.
Eusko Jaurlaritzak Desgaitasunaren Europako Txartela sortzen parte hartu du, hainbat ekarpenekin. Joan den otsailean, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak iradoki zuen, Bruselak irekitako kontsultan, Europar Batasuneko erregelamendu bat behar zela, urritasun "ikusezinei" eta biktima diren neska eta emakumeei arreta emateko.
Desgaitasunaren Europako Txartela
Gaur egun, pertsona bati atzerrian desgaitasun-izaera aitortzen ez zaionean, ezin ditu baldintza bereziak eta lehentasunezko tratua lortu beste estatu kide batzuk bisitatzean, hala nola doakoa edo lehentasunezkoa izatea, tarifa murriztuak edo laguntza pertsonala. Gai horri heltzeko, Batzordeak proposatu du Desgaitasunaren Europako Txartel normalizatua sortzea.
Desgaitasunaren Europako Txartelak desgaitasunaren proba aitortu gisa balioko du EB osoan, eta baldintza berezietara iristeko berdintasuna eta lehentasunezko tratua bermatuko ditu zerbitzu publiko eta pribatuetan, hala nola garraioan, kultura-ekitaldietan, museoetan, kirol- eta aisialdi-zentroetan eta jolas-parkeetan. Agintari nazional eskudunek emango dute, eta dauden txartel edo ziurtagiri nazionalak osatuko ditu.
Aparkatzeko Europako Txartela hobetzea
Desgaitasuna duten pertsona askorentzat, autoz egindako garraio pribatuak autonomia bermatzen du, eta independentziaz bidaiatzeko eta mugitzeko modurik onena edo bakarra izaten jarraitzen du. Egungo Aparkatzeko Europako Txartelean proposatutako hobekuntzek aukera emango diete desgaitasuna duten pertsonei beste estatu kide batean eskuragarri dauden aparkatzeko eskubide berberak eskuratzeko. Formatu komun loteslea izango du, desgaitasuna duten pertsonentzako aparkatzeko txartel nazionalak ordeztuko dituena, eta EB osoan aitortuko da.
Txartelen eskuragarritasuna bermatzea
Erabilera errazteko eta administrazio-karga murrizteko, proposatutako Zuzentarauak honako hauek eskatuko dizkie estatu kideei: txartelak bertsio fisikoan zein digitalean ematea; txartelak formatu irisgarrietan emateko edo kentzeko baldintzak eta arauak jendearen eskura jartzea; eta zerbitzu-hornitzaileek desgaitasuna duten pertsonentzako baldintza bereziei eta lehentasunezko tratamenduari buruzko informazioa formatu irisgarrietan eskaintzen dutela ziurtatzea.
Betetzen dela bermatzeko, estatu kideek zaindu egin behar dute desgaitasunen bat duten pertsonek, haien ordezkaritza-erakundeek eta kasuan kasuko organismo publikoek, beharrezkoa izanez gero, neurriak har ditzaten estatuko legeriaren arabera. Estatuko Zuzenbidean Zuzentaraua onartu ondoren, estatu kideei isunak jartzeko eta arau-hausterik gertatuz gero neurri zuzentzaileak aplikatzeko eskatzen zaie.
Hurrengo etapak
Batzordearen proposamena Europako Parlamentuan eta Europar Batasuneko Kontseiluan eztabaidatuko da orain. Proposamenak aurreikusten du, onartu ondoren, estatu kideek hemezortzi hilabete izango dituztela zuzentarauko xedapenak estatuko legerian txertatzeko.
Desgaitasunen bat duten pertsonentzako Europako Txartela eta Aparkatzeko Europako Txartela ezartzen dituen zuzentarau-proposamena desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideei buruzko EBren 2021-2030erako Estrategian iragarri zen. Proposamena lagungarria da EBk Nazio Batuen Desgaitasunen bat duten Pertsonen Eskubideei buruzko Konbentzioa (CPDP) aplikatzeko. Konbentzio horren parte dira EB eta haren estatu kide guztiak. CDPDak betebeharrak ditu, estatu alderdiek aitortu ditzaten desgaitasuna duten pertsonek zirkulazio-askatasunerako dituzten eskubideak, gainerakoen baldintza berberetan. Era berean, estatu kideei eskatzen die neurri eraginkorrak har ditzatela desgaitasuna duten pertsonen mugikortasun pertsonala bermatzeko, ahalik eta independentziarik handienarekin, eta, bereziki, mugikortasun pertsonal eskuragarria errazteko, pertsona horiek aukeratzen duten moduan eta unean. Proposamena bat dator, halaber, eskubide sozialen Europako zutabeko aukera-berdintasunaren eta desgaitasuna duten pertsonen inklusioaren printzipioekin.
Ekimena 2016 eta 2018 artean Belgikan, Zipren, Estonian, Finlandian, Italian, Maltan, Errumanian eta Eslovenian egindako Desgaitasunaren Europako Txartelaren proiektu pilotuaren emaitzetan oinarritzen da. Gainera, duela gutxi egindako kontsulta publiko baten bidez eskuratutako ezagutzak biltzen ditu. Kontsulta horrek 3 300 erantzun baino gehiago jaso zituen, eta horietatik % 78 desgaitasunen bat zuten pertsonenak ziren.
Euskadiren ekarpena
Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak hainbat ideia eman zituen otsailean Europako Batzordeak urte honen amaierarako aurreikusitako Desgaitasunaren Europako Txartela sortzeko. Bruselak egindako kontsulta-fasean, Nerea Melgosa sailburuak adierazi zuen "dokumentu berriak aukera asko emango dizkiela Europar Batasuneko eskualdeetako eta estatu kideetako desgaitasunen bat duten pertsonei". Txartel horrek aukera emango die EBko herrialdeetako txartelen titularrei ezgaitasun-egoera elkarri aitortzeko.
Prozesuan, arlo horretan interesa duten erakundeen, estatu-, eskualde- eta toki-agintarien ia 300 ekarpen eta proposamen bildu dira, bai eta desgaitasuna duten pertsonekin elkartutako pertsonek egindakoak ere (senideak, lagunak, enplegatzaileak, etab.). ("Have you say"). Europako Batzordeak bermatzen du eraginaren ebaluazioak eta Desgaitasunaren Europako Txartelaren proposamenak interes publiko orokorra islatuko dutela Batasun osoan.
"Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko 2021-2030 estrategiak ekimen hau bultzatzen du orain", adierazi du Nerea Melgosak. Datozen hilabeteetan, Parlamentuak eta Kontseiluak Txartelaren behin betiko sorrera onartuko dute, Batasuneko estatu guztiek onar dezaten. Kulturan, aisialdian, kirolean eta garraioan oinarritutako proiektu pilotuarekin lortutako esperientzian oinarrituko da, eta zerbitzu sorta zabalago bati aplikatuko zaio ".
Beste instituzio eta erakunde batzuek bezala, Eusko Jaurlaritzak ere hainbat ideia eman ditu kontsultan, eta horiek kontuan hartu beharko lirateke. Batez ere, Desgaitasunaren Europako Txartelari buruzko legedi berriarekin estatu edo eskualde autonomo bakoitzean ezarpenean ezberdintasunak ekiditea. Txartelak informazio-euskarri argia eta eskuragarria izan behar du, eta datu irekiak izan behar ditu, datuen errespetua eta babesa bermatuta ".
Eusko Jaurlaritzak adierazi duenez, "Europar Batasuneko sektore eta zerbitzu publiko guztiei aplikatu behar zaie txartela, aisialdiaz, kulturaz, turismoaz eta garraioaz haratago, osasuna, enplegua eta hezkuntza barne. Desgaitasunen bat duen pertsona bat aldi baterako edo etengabe beste estatu kide batera lekualdatu bada bere jatorrizko dokumentuekin, desgaitasunen bat duten pertsonei zuzendutako gizarte- eta osasun-zerbitzuetarako sarbidea emango du ".
Era berean, Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak honako hau proposatu zion Bruselari: "Desgaitasunaren Europako Txartela, ikusezinak diren ezintasunak dituzten pertsonentzat, tresna bat da zerbitzuetarako sarbidea errazteko, haien desgaitasunaren xehetasunak jakinarazi gabe. Horri dagokionez, funtsezko funtzioa izango du, Europako Osasun Txartelarekin batera, sistema medikoaren barruan, ospitaleari edo zentroari informazioa emateko: adibidez, alderdi medikoarekin zerikusirik ez duen adimen-urritasun baten jakinarazpena. Laguntza eta zerbitzu gehigarriak eskatzeko erabil daiteke ".
Eusko Jaurlaritzak Europako Batzordearen kontsultari egindako iradokizunen artean, honako hau aipatzen zen: "desgaitasuna duten neskek eta emakumeek arrisku handiagoa dute isolamendua eta ikusezintasuna jasateko, eta zaurgarritasun handiagoa dute abusuen eta indarkeria-egoeren aurrean. Ildo horretan, lehentasunezko arreta izan beharko dute etorkizuneko txartelaren barruan ".
EIES - Europako Informazioaren Euskal Sarea
