Hasiera: Zierbena 
Helmuga: Ondarroa
Eguerdi-iluntzeetan Euskadiko arrantza portuetan paseatuz gero, txingarretan erretzen daudela sardinek eta txitxarroek zabaltzen duten usain gozoa sumatuko dugu. Baxurako arrantzaleek ekartzen dituzten arrain urdinak kalean bertan prestatzen dituzte, parrilletan, eta, hala, oso fresko eta zaporez beterik iristen dira portuetako jatetxeetako mahaietara. Arrainon zaporea ozpin, baratxuri, pipermin eta olio errearen ukitu soil batez indartzen dute. Zierbenan, Bizkaiko mendebaldeko muturrean, hasiko dugu ibilaldia. Bertakoek eta bisitariek gogoko dute arrantzale herri horretako erretegi eta jantokietan txingarretan erretako arraina jatea.
Santurtzin, berriz, arranparrilak ia desagertu dira karriketatik. Dena den, udan, parrilla batzuk jartzen dituzte herri honetan hain ohikoak diren sardina erreak jateko. Bestalde, bakailaoa nabarmendu behar dugu Abrako sukaldaritzan. Oro har, euskal gastronomian eta, bereziki, Bizkaian eta Bilbon, asko estimatzen duten arraina da. Modu askotara presta daiteke, baina bi errezeta dira gustukoenak; pil-pilean eta Bizkaiko erara. Lehenengoan, gezatu ondoren, bakailaoak askatzen duen jelatinak eta oliba olioak bat egiten dute, saltsa bikaina sortu arte.
Bizkaiko erari dagokionez, granate koloreko saltsa erabiltzen da; tipula gorria eta eguzkitan lehortutako piper txorizeroa erabilita lortuko dugu saltsa berezi hori. Atzean utziko ditugu Bilbo eta inguruak, eta, ekialderantz, Bizkaiko kostaldean barrena abiatuko gara. Han, Bizkaiko arrantzaleen ospe ona zabaltzen lagundu duten portuetan egingo dugu geldialdia; Bermeon eta Ondarroan, hain zuzen.
Portua da Bermeoko herriaren bihotza eta hortik abiatzen dira herriko kale malkartsuak. Kaian bertan, kolore biziak dituzten itsasontzien ondoan, arrain freskoa jateko aukera dugu taberna eta jantokietan, modu tradizionalean prestatuta gainera. Ondarroak, aldiz, alturako arrantza flota garrantzitsua du, eta, horrexegatik, kontserba-industriak pisu handia du hemen ere. Hala, itsasoko produktuen zapore ona gordetzen dute, gazituta edo beste hainbat modutara.
Gaurko ibilbidea amaitu aurretik, ezin gara marmitakoaz ahaztu. Kostaldeko gisatu bikain hori prestatzeko hegaluzea erabiltzen dute. Arrain hori goitik behera aprobetxatzen da, txerriarekin gertatzen den bezalaxe. Halere, marmitakoa egiteko, hegaluzetik probetxu gutxien duten zatiak erabiltzen dituzte.
Antzina, jaki hori prestatzeko erabiltzen zuten lapikotik (marmita) datorkio izena marmitakoari. Eltzean, patatek, tipularekin, tomatearekin eta piper berde eta gorriekin nahastuta, hegaluzearen itsasoko lurrin guztia xurgatzen dute, gisatu hori ahogozagarri bihurtzeko.
