Telesforo Monzón 1904, Bergara – 1981, Baiona

Funtsezko pertsonaia izan zen euskal abertzaletasunak XX. mendean izan zuen bilakaera eta Euskal Herriaren historia ulertzeko. Idazlea, politikaria eta lider petoa, oso gaztetatik sartu zen mugimendu nazionalistetan, 1930ean EAJko zinegotzia izan zen Bergaran, diputatua Espainiako Gorteetan eta Agirre lehendakariaren kontseilaria lehen Eusko Jaurlaritzan.

Trantsizio garaian, bere musika-sorkuntzak, "Itziarren semea", "Batasuna", "Lepoan hartu" edo "bai euskarari", belaunaldi oso baten soinu-banda bihurtu ziren. Euskaltzaleak elkarteko kide aktiboa izan zen eta, euskal literaturazale gisa, ondare oso interesgarria utzi dio gure kulturari. Prentsan egindako kolaborazio ugariei, berak idatzitako lan ugari gehitu behar zaizkie: poema liburuak: Urrundik (1945), Gudarien eginak (1947); antzeriki antzezlanak: Odol Bidea, Zurgin Zaharra, Menditarrak (1958), Gure behia hil da, Azparneko Anderea, Eneko Bizkai eta Maria Lorka (1966), Lau kantari eta xori bat, Hazparneko bozkarioa, Ur garbia, Behorraren ostikada.