• Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailak Emantzipazioa Begiratzen txostena aurkeztu du Urduñan, Euskadiko landa-gazteei buruzko diagnostiko parte-hartzailea.
• Azterlanak etxebizitza, enplegua, mugikortasuna, zerbitzuak eta konektibitatea identifikatzen ditu landa-eremuko gazteen autonomia baldintzatzen duten faktore gisa.
• Inkestatutako bost gaztetik batek nahiago luke antzeko herrietan emantzipatu, eta soilik % 6,7k aukeratuko luke hiri bat.
Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailak Emantzipazioa Begiratzen txostena aurkeztu du gaur Urduñan. Gazteen emantzipazioa landa-inguruneetan, diagnostiko parte-hartzaile bat, EAEko landa-gazteek emantzipazioaren aurrean dituzten baldintzak, beharrak eta itxaropenak aztertzen dituena.
Azterlanaren ondorio nagusietako bat landa-gazteek beren lurraldearekin duten lotura da. Inkestatutako gazteen % 51,9k nahiago luke bere udalerrian emantzipatu, eta % 20,7k inguruko eta antzeko ezaugarriak dituzten herriak aukeratuko lituzke. % 6,7k soilik aukeratuko luke hiri bat. Horrela, txostenak zalantzan jartzen du beren ingurunearekin loturarik ez duen landa-gazteen ideia, eta politika publikoak diseinatzeko elementu garrantzitsutzat jotzen du sustraitzea.
Azterlanak, Sailak Bitar-Bask-en lankidetzarekin bultzatuta, hiru lurralde historikoetako gazteen zuzeneko ahotsa jasotzen du, eta teknika kuantitatiboak, kualitatiboak eta parte-hartzaileak konbinatzen ditu. Helburua da landa-ingurunean gazteen emantzipazioaren irakurketa kokatua egitea eta erakundeen erantzunak udalerrien errealitate zehatzetik bideratzeko lan-oinarri bat eskaintzea.
Aurkezpenean, Nerea Melgosa sailburuak adierazi du udalerrian bertan edo inguruan geratzeko borondateari buruzko datua «emantzipazio-politiketan lurralde-ikuspegia txertatzeko dei gisa» irakurri behar dela. Sailburuaren hitzetan, "kontua ez da soilik gazteek geratu nahi duten, baizik eta geratzeko baldintza nahikoak dauden benetako aukera izan dadin".
Txostenak ondorioztatzen du gazteen emantzipazioa ezin dela banakako erabaki atzeratutzat soilik hartu. Etxebizitzak, enpleguak, mugikortasunak, zerbitzuetarako sarbideak, konektagarritasunak eta laguntza-sareek zuzenean baldintzatzen dituzte gazte batek bizi-proiektu autonomo bat eraiki ahal izateko benetako aukerak.
Euskadin, 18 eta 34 urte bitarteko gazteen % 31 baino ez dago emantzipatuta, eta batez besteko emantzipazio-adina 29,8 urte ingurukoa da. Gainera, gazteen % 70ek baino gehiagok aitortzen dute zailtasun estrukturalak dituztela bizitza autonomoko proiektu bat eraikitzeko. Landa-inguruneetan, zailtasun horiek ezaugarri espezifikoak dituzte. Etxebizitza da oztopo nagusia: inkesta egin duten gazteen % 91,8k adierazi dute ez dutela aukera eskuragarririk emantzipatzeko. Atzetik datoz lan-aukeren eskasia ( % 58,2), aisia- eta kultura-alternatibarik eza ( % 21,6) eta oinarrizko zerbitzuen eskasia ( % 19,7).
Diagnostikoak erakusten du, halaber, autonomia-ibilbideak nabarmen aldatu direla. Lana izateak ez du jada nahitaez bermatzen etxebizitza bat eskuratu ahal izatea, ezta bizi-proiektu independente bati eustea ere. Behin-behinekotasunak, soldata eskasek, kontratu egonkorrak lortzeko zailtasunek eta alokairuko etxebizitzen eskaintza mugatuak batez ere udalerri txikietan edo landa-eremuetan bizi direnei eragiten diete.
Faktore horiei mugikortasunean, konektibitatean eta zerbitzuetarako sarbidean dauden desberdintasunak gehitu behar zaizkie. Landa-eremuko udalerri askotan, ibilgailu pribatuarekiko mendekotasunak, garraio publikoaren maiztasun txikiak, hezkuntza-, osasun-, kultura- edo aisialdi-baliabideetarako distantziak eta konektibitate-mugek areagotu egiten dituzte emantzipazioari lotutako kostu ekonomikoak eta logistikoak.
Txostenak, gainera, prozesuaren dimentsio emozionala jasotzen du. Emantzipazioa ilusioarekin, itxaropenarekin eta autonomiarekin lotzen da oraindik ere, baina beldurra, segurtasunik eza, antsietatea eta frustrazioa ere indar handiz agertzen dira. Azterlanak ez ditu emozio horiek ekimen-falta gisa interpretatzen, baizik eta erabakiak hartzea zailtzen duen eta bizi-proiektuak atzeratzen dituen ziurgabetasun-testuinguru baten adierazpen gisa.
Familiaren laguntzak funtsezko elementua izaten jarraitzen du landa-eremuko gazteen emantzipazio-prozesuetan. Inkestatuen erdiak baino gehiagok dio familiak asko laguntzen diola, eta % 27,4k dezente. Hala ere, txostenak ohartarazten du emantzipazioa familia bakoitzaren laguntza-gaitasunean oinarritzeak desberdintasunak eragin ditzakeela gazteen artean.
Melgosak azpimarratu duenez, "ez da gauza bera hiriburu batean emantzipatzea eta landa-udalerri batean emantzipatzea" eta "abiapuntuko baldintzak, kostuak eta aukerak ez direla berdinak". Horregatik, landa-eremuko gazteen emantzipazioari erakundearteko eta zeharkako ikuspegi batetik heltzeko beharra defendatu du, udalekin, foru-aldundiekin, tokiko eragileekin eta landa-garapenarekin eta gazteriarekin lotutako erakundeekin lankidetzan.
Urduñako aurkezpenak, Aiarako eskualdeko landa-izaera duen udalerriak, aukera ematen du eztabaida hirigune handietatik kanpo kokatzeko eta erronka horiek zuzenean bizi diren lekuetara hurbiltzeko. Sailburuak nabarmendu duenez, tokiko esperientziak eta proiektu pilotuak lagungarriak izan daitezke behar zehatzak identifikatzeko, neurriak kontrastatzeko eta politika publikoen diseinua hobetzeko.
Sailaren ustez, diagnostiko hori abiapuntua da gazteen emantzipazio-politiketan aurrera egiten jarraitzeko, etxebizitza, enplegua, mugikortasuna, zerbitzuak, konektibitatea, ongizate emozionala eta gazteen parte-hartzea barne hartuta. "Politika publikoen helburuak benetako aukerak zabaltzea izan behar du: geratzea posible izatea eta, hori gertatzen denean, alde egitea aukera bat izatea, eta ez betebehar bat", amaitu du Melgosak.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)