Eusko Jaurlaritzaren Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailak 344.236.000 euroko aurrekontua proposatu du 2027rako, langileen atala barne, ongizate integralaren hiru dimentsiotan antolatuta: bizitza duin baterako baldintza materialak eta eskubideak bermatzea; ongizate emozionala eta loturak indartzea; eta bizi-proiektu bat garatzeko autonomia eta aukerak erraztea. Hala azaldu du Nerea Melgosa sailburuak Eusko Legebiltzarrean egindako agerraldian.
«Euskadin ondo bizitzea bizitza-etaparen eta norberaren abiapuntuaren baldintzen menpe ez egotea nahi dugu», adierazi du Melgosak. Orientazio hori, Gizabidean, ongizate integraleko euskal agendan oinarritzen da. Agenda horrek erakunde publikoen, familien, komunitate-sareen, Hirugarren Sektore Sozialaren eta akademiaren arteko erantzukidetasuna artikulatzen du. Planteamenduak prestazioak, zerbitzuak, laguntza, prebentzioa eta berrikuntza uztartzen ditu, genero-ikuspegiarekin eta ikuspegi intersekzionalarekin.
Ongi izatea eta egotea: segurtasun materiala, eskubideak eta aukerak
Lehen dimentsioan, seme-alabengatiko laguntzak eta kontziliazioa 160,97 milioi euro izango dira. 2026an laguntzak lau urtera arte luzatu ondoren, 2027an zortzi urtera arte luzatuko dira hirugarren eta hurrengo seme-alabentzat eta guraso bakarreko familientzat. Familiei eta Haur eta Nerabeei Laguntzeko Erakunde arteko V. Planaren jarraipenak 67.000 euro izango ditu. Gazteen emantzipazioa ere abiapuntuko segurtasun horren parte da. Emantzipak 26,7 milioi euro izango ditu, eta horietatik 10,04 milioi 2027ko deialdiari dagozkio. GazteAvalek 1,87 milioi izango ditu lehen ohiko etxebizitza eskuratzea erraztuko duten abalak gauzatzeko.
Sail osoak ia 65 milioi euro bideratuko ditu egoera ahulenean dauden pertsonen ongizate materiala indartzeko. 41 milioi baino gehiago Gizarte Larrialdietarako Laguntzetarako (GLL), 14,3 milioi bonu termikorako, 2,85 milioi genero eta sexu indarkeriaren biktima diren emakumeentzako laguntzetarako, 4,04 milioi Oinarrizko Laguntza Materialerako Programarako eta 1,5 milioi oinarrizko beharretara eta pobrezia energetikoari aurre egitera bideratuak. Gainera, bizitegi-bazterketa larriari aurre egiteko 1.523.500 euro erabiliko dira guztira. Tratu-berdintasuna eta eskubideen bermea, besteak beste, 720.000 eurotan zehazten dira, tratu-berdintasunerako eta diskriminaziorik ezerako.
Ondo sentitzea: laguntza, ongizate emozionala eta aurreratzen diren zerbitzuak
Bigarren dimentsioak erantzun publikoaren erdigunean jartzen ditu loturak eta laguntza. Familiek 700.000 euro izango dituzte FamiliaK egitasmoarentzat eta 435.500 euro udalerrietara informazioa eta baliabideak hurbilduko dituen autobus ibiltari batentzat. Horrez gain, 400.000 euro aurreikusten dira Kontziliazioko unibertsitate-katedrarako, eta 903.000 euro familia-bitartekaritza zerbitzurako, gurasotasun positiboa sustatzearekin batera.
Haurtzaroan eta nerabezaroan, 2/2024 Legearen garapenak 295.000 euro biltzen ditu ongizate emozional eta digitalerako eta arriskuen detekzio goiztiarrerako; 300.000 euro umeen eta nerabeen entzute eta parte-hartze eraginkorra sustatzeko; eta 397.000 euro inguru Zeuk Esan ekimenerako. Sexu-indarkeriaren biktimei arreta integrala emateko Barnahus ereduak 203.194 euro izango ditu, eta inklusioari eta hezkuntza-laguntzari lotutako Aukerak Suspertzenek 1,8 milioi.
GAZ zerbitzuak 650.000 eurotik 923.974 eurora igoko du bere zuzkidura gazteen emantzipazio-ibilbideetan laguntzeko. Bizimodu duina izateko emantzipazio-hitzarmenak 1,1 milioitik 1,5 milioira igaroko dira. Erroak programak 80.000 euro izango ditu gazteen osasun mentalaren arloan lan egiteko.
BetiONek 16,1 milioi euro izango ditu, eta bakardadearen prebentzioa bizi-zikloaren ikuspegitik, zaintzaileentzako laguntza eta telelaguntza prediktiboa txertatuko ditu 4.000 etxe baino gehiagotan. Beste 223.000 euro erabiliko dira hiriguneetan eta landa-inguruneetan bakardadeen aurkako jarduerak egiteko. SATEVIk 600.060 euro izango ditu indarkeria matxistaren biktima diren emakumeei eta haien ingurukoei 24 orduko arreta emateko.
Ondo bizitzea: autonomia, harrera, komunitatea eta gizarte-berrikuntza
Hirugarren dimentsioak pertsonek gizartean nola bizi eta parte hartu erabakitzeko duten gaitasuna zabaldu nahi du. Desgaitasuna duten pertsonentzako Bizitza Independentearen Ereduak 70.000 euro jasoko ditu, eta etorkizuneko Bizitza Independentearen Legearen oinarri izango da. Autismoaren eremuak 60.000 euro izango ditu Euskal Planerako, eta 120.000 euro elkarteetarako.
Sailak Adinekoekiko Euskal Estrategia 2026-2029 zabalduko du, Zaintzaileen Estatutuan aurrera egingo du, eta Hezkuntzarekin lankidetzan arituko da 2030era arte, laguntza eta zainketen profesionalak prestatzeko, urtean 158.400 euroko ekarpena eginez. European Social Network-en (ESN) Nazioarteko Kongresua antolatzeko ere 150.000 euro esleitu dira.
Euskal Harrera Ereduan, Trapezistak programak bost milioi euro izango ditu familia-erreferenterik gabeko gazte migratzaileentzat. 1,81 milioi bideratuko dira udalekin Harreraguneak sarea hedatzera, 1,07 milioi Aholku Sarera laguntza juridikorako eta kulturarteko bizikidetzarako, eta 651.900 euro laguntza eta autonomia programetara, Loturak barne. Belaunaldien arteko bizikidetzak eta loturek 632.000 euro izango dituzte belaunaldien arteko elkartasunerako, eta 432.841 euro Euskadi Lagunkoia Berriarentzat.
633.214 euro bideratuko dira sexu eta genero-aniztasunera, Berdindu barne, landa-eremuetara zabalduko dena; eta 225.000 euro ijito-herrira eta erlijio-aniztasunera. Migrazioei eta bizikidetzari buruzko Ikuspegi unibertsitate-katedrak 400.000 euro izango ditu. Hirugarren Sektore Sozialerako 3,7 milioi euro baino gehiago aurreikusten dira GIZentzat eta 600.000 euro ELKrentzat, eta 90.000 euro boluntariotzaren estrategiarentzat.
Gizarte-berrikuntzaren tresna nagusia Gizalab izango da, eta milioi bat euroko zuzkidura izango du administrazioak, ezagutza, hirugarren sektorea eta komunitatea lotzeko, konponbideak esperimentatzeko eta emaitzak ematen dituztenean hedatzeko. Ildo horretan, ezagutza kudeatzeko JAK laguntzak sartuko dira. Biziaria proiektuak 187.234 euro izango ditu bizitza-luzerari eta laguntzei buruzko ebidentzia zientifikoa sortzeko.
2035erako aurreikuspenen aurrean — 64 urtetik gorako biztanleria % 4,2 handitzea eta 15 urtetik beherakoa % 2 jaistea —, Erronka Demografikoaren Berrikuntzarako Plan Estrategikoak 300.000 euro izango ditu. Helburua da politikak aurreikusitako aldaketa sozial eta demografikoetara egokitzea.
Erantzun publikoen ebaluazioak eta kalitateak proposamena osatzen dute: 30.000 euro Ongizatea Ebaluatzeko Euskal Sarearentzat; 175.000 euro Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoa ebaluatzeko eta hirugarrena prestatzeko; 60.000 euro gizarte-zerbitzuetan adineko pertsonei tratu txarrak ematea eta tratu etikoei aurre egiteko; eta 400.000 euro Gizarte Zerbitzuen Informaziorako Euskal Sistema indartzeko. Halaber, egoitza-zentroak Hobezain bidez ebaluatzea aurreikusten da.
«Aurrekontu arduratsu batek herritarren bizitza hobetzeko ez ditu baliabideak bakarrik esleitzen: helburu argietara bideratzen ditu eta emaitzak ebaluatzen ditu, », laburbildu du Melgosak. Sailburuak defendatu duenez, Euskadin pertsona guztiak ondo egon daitezke, ondo sentitu eta ondo bizi daitezke, segurtasun materialarekin, eta komunitatean bizitzeko proiektuak garatzeko laguntza eta aukerekin.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)