- Gazteek eta adineko autonomoek apartamentu independenteak izango dituzte hainbat komunitateren barruan, irisgarriak eta auzoekin lotuak
- Sailak “Habitar de otra manera” dokumentala kaleratu du, apartamentu dotazionalen euskal sarearen bilakaera eta dimentsioa azaltzen duena
Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak eta Alokabidek belaunaldien arteko zuzkidura-apartamentuen euskal ereduaren diseinuan aurrera egin dute. Gizarte-berrikuntzako ekimen horrek emantzipazio-prozesuan dauden gazteak eta adineko autonomoak bilduko ditu sustapen berean. Egoiliar bakoitzak bere apartamentua izango du, eta pribatutasuna, independentzia eta erabakitzeko ahalmena izango ditu. Sustapenen diseinuak, espazio komunek eta laguntza komunitarioak bizikidetza, eguneroko harremana eta borondatezko laguntza-sareak sortzea erraztuko dute.
Ereduak bi erronka nagusiri erantzun nahi die aldi berean: gazteek etxebizitza lortzeko dituzten zailtasunei eta adinekoei aukera irisgarriak, egokituak eta komunitateari lotuak eskaintzeko beharrari. "Etxebizitza publikoak emantzipazioa erraztea, autonomiaz zahartzea eta loturak dituzten komunitateak eraikitzen laguntzea nahi dugu", adierazi du Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agenda sailburuak.
Autonomia eta belaunaldien arteko bizikidetza
Proiektuak ez du planteatzen asistentzia-egoitzarik, ezta nahitaezko bizikidetzarik ere. Erabiltzaileek espazio pribatuak izango dituzte, eta beren borondatez parte hartu ahal izango dute jarduera eta dinamika komunetan. Lan teknikoek barne hartzen dituzte bizikidetza-protokoloak, bitartekaritza-mekanismoak, barne-gobernantzako arauak eta partekatutako espazioak erabiltzeko irizpideak.
Era berean, denbora-bankuak, elkarrekintza erraztuko duten tresnak, laguntza-sareak eta laguntza profesionala ere aztertzen dira, erakunde espezializatuekin hitzarmenak eginez. Patricia Val Alokabideko zuzendari nagusiak azaldu duenez, "bizikidetzak diseinua, laguntza eta arau argiak behar ditu. Aurreikusi behar da nola erabiltzen diren espazioak, nola hartzen diren erabakiak, nola prebenitzen diren gatazkak eta zer laguntza dauden eskuragarri".
Uztailean, Alokabidek hitzarmena sinatu zuen Urban Bat, Gizagune Fundazioa, Zabalduz eta Aubixarekin, eredua diseinatu eta ezartzeko. 2025ean eta 2026an, Sailak adineko pertsonetan espezializatutako erakundeekin eta egoitza-formula berriekin ere egin ditu bilerak, besteak beste, Aubixa Fundazioarekin, Elkarbidean-ekin, Matia Fundazioarekin eta KUVUrekin.
Gazteen emantzipazioa eta zahartze autonomoa
Gazteentzat, zuzkidura-apartamentuek kanon eskuragarria eta aldi baterako egonaldia eskaintzen dute, normalean bost urtera artekoa, emantzipazio-prozesuan laguntza gisa pentsatua. Premiazko Neurriei buruzko Dekretuak alokairuko etxebizitza babestuen eta zuzkidura-apartamentuen erreserba % 50eraino igo du 36 urtetik beherakoentzat.
Adineko autonomoentzat, ereduak apartamentu irisgarriak eta egokituak aurreikusten ditu. 70 urtetik gorakoek sustapen jakin batzuetarako sarbidea eskatu ahal izango dute, etxebizitza Bizigune programari lagata, alokairu eskuragarrian sartzeko. Formula horri esker, adinekoa apartamentu egokiago batera sar daiteke, eta aurreko etxebizitza beste familia batek erabili ahal izango du sistema publikoaren barruan. Aukera hori 2026ko apirilean onartutako arau-aldaketaren bidez gaitu zen.
Txurdinaga eta Loiolako Erriberak, lehen erreferentziak
Txurdinagako (Bilbo) 107 zuzkidura-apartamentuak eta Loiolako Erriberako (Donostia) lehen fasea (belaunaldien arteko 83 zuzkidura-apartamentu barne hartzen ditu, 55 gazteentzat eta 28 adineko autonomoentzat) izango dira eredu berri horren lehen erreferentziak Euskadin.
Txurdinagako sustapena dagoeneko obra aurreratuan dago, eta 13 milioi euro inguruko inbertsioa egin da; Loiolako Erriberakoa, berriz, 17,67 milioi eurokoa izango da, eta 24 hilabeteko egikaritze-epea izango du. Eragiketa zabalago baten parte da, eta Donostian 283 zuzkidura-apartamentu izatea ahalbidetuko du.
Adinekoentzako apartamentuek bi logela izango dituzte, eta horrek, beharrezkoa denean, laguntzaile edo zaintzaile bat egotea erraztuko du. "Loiolako Erriberak aukera emango du benetako sustapen batean eredua ebaluatzeko, harreman komunitarioen bilakaera ezagutzeko eta ikaskuntzak etorkizuneko proiektuetara eramateko", azaldu du Itxasok.
3.298 apartamentuko sare identifikatua
Belaunaldien arteko eredua zuzkidura-apartamentuak hedatzeko estrategia zabalago batean txertatzen da. Euskadik 992 apartamentu ditu alokairuko parke publikoan integratuta, 255 obran, 1.151 proiektu edo garapenean eta 900 hartunean. Guztira, 3.298 zuzkidura-apartamentu identifikatu dira hainbat fasetan. Lurraldeka, Arabak 656 unitate ditu; Bizkaiak 979 eta Gipuzkoak 1.663.
Jarduketen tipologiaren arabera, 2.730 apartamentu oin berriko sustapenei dagozkie; 367, birgaitze-eragiketei; 12, lokalak beheko solairu bihurtzeari; eta 189, jasotze-lanen lehen proiektu pilotuei. Estrategiak beste 2.000 apartamenturen potentzial zenbatetsia gehitzen du, altxagarrien, handitze arinen eta industrializatuen bidez, lehendik dauden eraikinen estalkien gainean. Horrela, 5.298 zuzkidura-apartamentu daude. "Aukera guztiak erabili behar ditugu: eraikinak eraikitzea, birgaitzea, ondarea berreskuratzea, lokalak eraldatzea eta estalkiak eta zuzkidura-lurzoruak hobeto aprobetxatzea", adierazi du Itxasok.
"Beste era batera bizi"-ren jaurtiketa
Ereduaren aurkezpena bat dator Irekian eta Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren YouTubeko kanalean "Beste modu batean bizi" dokumentala kaleratzearekin. Piezak aurpegia jartzen dio politika publiko horri zuzkidura-apartamentuetan bizi diren pertsonen esperientziaren bidez, eta ereduak belaunaldien arteko formuletarantz izan duen bilakaera azaltzen du. Dokumentalak honako kontzeptu hauek jorratzen ditu: alokairu eskuragarria, emantzipazioa, autonomia, irisgarritasuna, auzo-bizitza eta komunitatea. Erakusten du zuzkidura-apartamentuak etxe independenteak direla, beren ingurunean integratuak eta udalerriko zerbitzuekin eta eguneroko bizitzarekin konektatuak.
Pieza "Etxearen bihotza" bideo-podcastaren 0 kapituluaren barruan aurkeztu zen, Irunen duela gutxi esleitutako zuzkidura-apartamentuen sustapen batetik igorria. Denis Itxaso sailburuak, Iñigo Ocamica arkitektoak eta Jon Tellechea zuzenekoaren esleipendun eta anfitrioiak parte hartu zuten saioan. "Datuek ahalegin publikoa dimentsionatzea ahalbidetzen dute, baina pertsonek hobeto azaltzen dute zer den leku propioa izatea, emantzipatu ahal izatea edo autonomiaz bizitzen jarraitzea", esan du Itxasok.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)