• Euskadin, 80 urte edo gehiagoko pertsonen % 42 pertsona bakarreko etxeetan bizi da, eta % 11 inguruk dio maiz bakarrik sentitzen dela.
• Esparru berriak 20 kalitate-irizpide eta adierazle-sistema bat proposatzen ditu pertsonalizazioari, parte-hartzeari, irisgarritasunari, tratu onari, koordinazioari, komunitate-loturari, gogobetetasunari eta inpaktuari buruz.
• Nerea Melgosa sailburuak baliabide horiek "zerbitzu bisagra" gisa aldarrikatu ditu, hauskortasunari, bakardadeari eta lehen mendekotasun-egoerei aurre egiteko.
• "Ongizate-sistema sendo bat ez da neurtzen soilik mendekotasuna jada instalatuta dagoenean erantzuteko moduaren arabera; baita aurrea hartzeko duen gaitasunaren arabera ere", defendatu du sailburuak.
Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburu Nerea Melgosak gizarte-zerbitzuen izaera prebentiboa eta komunitarioa indartzeko beharra defendatu du gaur, Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistemaren adinekoentzako eguneko arreta-zerbitzurako esparru komun berria eta kalitate-irizpideak Bilbon aurkeztean. Melgosak jardunaldi bat ireki du gaur Euskadiko Artxibo Historikoan, udal-eskumeneko eta komunitate-osagai handiko zerbitzu horren oraina eta erronkak aztertzeko. 185/2015 Dekretuak berariaz sartu zuen Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistemaren Prestazio eta Zerbitzuen Karteran.
"Ondo zaintzeak lehenago iristea ere esan nahi du. Hauskortasuna mendekotasun bihurtu baino lehen iristea, isolamendua bakardade bihurtu baino lehen eta pertsona batek pixkanaka autonomia eta komunitatearekiko harremana galdu baino lehen ". Sailburuak azpimarratu du eguneko arretak espazio espezifiko bat hartzen duela zahartze aktiboko baliabideen eta intentsitate handiagoko zaintzak eskaintzen dituzten gailuen artean. Dokumentu berriak, hain zuzen ere, honela definitzen du: prebentzio-baliabide bat, hurbiltasunekoa eta intentsitate txikikoa, autonomia-maila handia duten baina zailtasun funtzionalak, kognitiboak, emozionalak edo harremanetakoak izaten hasten diren pertsonei laguntzeko gai dena.
Bakardadeari eta autonomia-galerari aurrea hartzea
Dokumentuak garrantzi berezia ematen dio prebentzioari. Bildutako datuek erakusten dutenez, Euskadiko 80 urteko edo gehiagoko pertsonen % 42 pertsona bakarreko etxeetan bizi da, % 8 inguruk familia-bakardade objektiboa bizi du, % 20k familiakoa ez den bakardadea du lagunik ezarekin lotuta, eta % 11 inguruk dio maiz bakarrik sentitzen dela. "Ez dugu pertsona batek gizarte-zerbitzuekin duen lehen harreman esanguratsua haren premiak oso handiak direnean gertatzea nahi", adierazi du Melgosak. "Sistema bat nahi dugu, gai izango dena lehenago detektatzeko, lehenago laguntzeko eta oraindik dauden gaitasunak indartzeko".
Arreta goiztiarrak gaitasun fisikoei, kognitiboei eta harreman-gaitasunei eusten, ohitura osasungarriak sustatzen, isolamendua murrizten, narriadura-egoerak goiz detektatzen eta pertsonak bere etxean jarraitzea errazten lagun dezake. Esparruak, halaber, familia eta sare zaintzaileengan duen eragina nabarmentzen du, babesa eta atsedena eman baitiezaieke, baita egoitza-baliabideen edo intentsitate handiagoko baliabideen beharra atzeratzeko gaitasuna ere.
"Kalitatea" zer den jakiteko 20 irizpide
Dokumentuaren aurrerapen nagusietako bat kalitatearen kontzeptua ebalua daitezkeen elementuetara itzultzea da. Esparruak 20 kalitate-irizpide ezartzen ditu, eta egiturari, prozesuari eta emaitzei buruzko adierazle kuantitatibo eta kualitatiboak proposatzen ditu, Gizarte Zerbitzuen Kalitatearen Europako Esparruaren printzipioekin lerrokatuta. Proposatutako erreferentzien artean, honako hauek daude: erabiltzaileek arreta-plan indibidualizatua edo bizi-historia dokumentatua izatea; parte hartzeko mekanismo errealak izatea; irisgarritasun fisiko, sentsorial eta kognitiboko baldintzak; gizarte- eta osasun-zerbitzuekiko koordinazioa; tratu onerako eta kexei erantzuteko mekanismoak; gogobetetasunaren aldizkako ebaluazioa; eta esku-hartzeak dimentsio funtzionalean, emozionalean, kognitiboan eta erlazionalean duen eragina neurtzea. Melgosak hiru aditzetan laburbildu du marko berriaren helburua: "lehenago iristea, gertu egotea eta pertsonarekin erabakitzea". "Ez dugu Euskadi unformizatu nahi. Kalitatezko lurzorua partekatu nahi dugu, arreta pertsona bakoitzarengan benetan zentratuta egongo dela bermatzeko, bizi den lekuan bizi ", gaineratu du.
200 eta 1.200 plaza artean, hamarkada batean baino apur bat gehiagoan
Zerbitzu honen garapena bereziki esanguratsua izan da azken urteotan. Esparruan bertan jasotako datuen arabera, zuzkidura 2012an 200 plaza ingurukoa izatetik 2023an 1.200 plaza ingurukoa izatera igaro zen, hau da, sei aldiz handitu zen. 2019 eta 2023 artean soilik % 41 igo zen, 849tik 1.200 plazara. Aldi berean, txostenak egiaztatzen du aldeak daudela ezarpen-erritmoan eta lurralde-estalduran, eta hori da, hain zuzen ere, zerbitzuaren etorkizuneko garapena bideratzeko erreferentzia partekatua izatea justifikatzen duen arrazoietako bat, errealitate oso desberdinak dituzten udalerriei eredu berdin-berdina ezarri gabe. Ildo horretan, esparrua berariaz hartzen da tresna malgu, modular eta errealistatzat: nukleo komun bat ezartzen du, baina aukera ematen du prestazioak, intentsitateak eta formatuak udalerriaren dimentsiora, sakabanatze geografikora, baliabide komunitarioetara eta erabiltzaileen profilera egokitzeko.
Jardunaldiarekin jarraitzeko, Gizarte Zerbitzuen Goi Ikuskaritzako Organoaren zuzendari Lide Amilibiak argitalpena aurkeztu du, EDE Fundazioko Claudia Calderón eta Ainara Cantó jaunek esparrua aurkeztu dute, eta esperientziei eta erronkei buruzko mahai-inguru bat egin da Bilboko, Portugaleteko, Gizarte Ongizaterako Foru Erakundeko, Donostiako eta Gasteizko ordezkariekin, SIISeko Raquel Sanzek moderatuta. Iván Larraza Ongizateko sailburuordea arduratu da topaketari amaiera emateaz.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)