Osasun Sistema Nazionalaren datuetan oinarritutako azterlan batek agerian uzten du genero-desberdintasun handiak daudela osasun mentalaren diagnostikoetan eta psikofarmakoen kontsumoan 0-18 urte bitarteko haur eta nerabeen artean. Mutikoek ADHNarekin gehiago diagnostikatzen dira eta psikoestimulatzaile gehiago kontsumitzen dituzte, neskatoen artean, ordea, antsietate- eta depresio-nahasmenduak nagusitzen dira, bai eta antsiolitikoen eta antidepresiboen kontsumoa ere..
Txostena "Osasunaren Gizarte Determinatzaile eta Aldaketa Demografikoari buruzko Ikerketa Taldeak" (OPIK) egin du, eta 2022ko erregistro klinikoak aztertu ditu, generoak osasun mentalaren diagnostikoetan eta psikofarmakoen preskripzioan haur eta nerabeengan duen eragina ezagutzeko. Azterketa horren emaitzek arrakala bat erakusten dute: jokabide-nahasmenduak eta ADHNa ohikoagoak dira mutikoetan, eta psikoestimulatzaile eta antipsikotiko gehiago kontsumitzen dituzte. Nerabezaroan, berriz, antsietate- eta depresio-diagnostikoek gora egiten dute neskengan, bai eta antsiolitikoen eta antidepresiboen erabilerak ere. 17-18 urterekin, helduen ereduekin berdintzen dira.
Datu horiek erakusten dute generoak nola eragiten duen ondoeza adieraztean eta hari klinikoki heltzeko moduan. Desberdintasunen zati bat diagnostikoek berek azaltzen duten arren, desberdintasunak sendagaien preskripzioan ere identifikatzen dira.
Era berean, lanak haurren sufrimendua medikalizatzeko gero eta joera handiagoa nabarmentzen du, farmakoekin faktore sozial eta emozionaletatik eratorritako egoerei aurre eginez, hala nola presio estetikoa, autoexijentzia akademikoa edo genero-rolak, batez ere nesken kasuan. Ikuspegi farmakologiko horrek, ondoezaren egiturazko kausak ikusezin bihurtzeaz gain, praktika klinikoan dauden genero-estereotipoak indartu ditzake.
Autonomia-erkidegoen arteko desberdintasunei dagokionez, guztietan ikusten dira antzeko ereduak, nahiz eta tipologian desberdintasunak egon. Galizian, adibidez, nesken antidepresiboen kontsumo handiena dago, eta Kanarietan diagnostikoen prebalentzia handiena. Aldiz, Andaluzia edo Balearrak bezalako erkidegoek genero-desberdintasun txikiagoak dituzte
Azterlanaren arabera, ezinbestekoa da haurren eta gazteen osasun mentalean genero-ikuspegitik jardutea. Praktika kliniko bidezkoagoak bultzatzeak, osasunaren baldintzatzaile sozialak lantzen dituzten politikekin batera, sufrimendua murriztu ez ezik, haurtzaroko eta nerabezaroko askotariko errealitateekiko arreta bidezkoagoa eta sentikorragoa eraikitzen ere lagunduko du. Gainera, komunitatean ikerketa kualitatiboak eta kuantitatiboak egiten jarraitzearen garrantzia azpimarratzen du, haurren eta nerabeen osasun mentala diagnostikotik haratago baitoa.
Informazio gehiago nahi izanez gero, kontsultatu OPIKek egindako "Haurren eta nerabeen osasun mentala eta psikofarmakoen kontsumoaren-desberdintasunak psikofarmakoen kontsumoan" (2025) dokumentua.