- Eusko Jaurlaritzak 2025a itxi, eta datorren urterako etxebizitza, lurzoru eta hirigintzaren arloko bide-orria aurkeztu du: eskaintza handiagoa, eskaerarako babes handiagoa eta alokairua arautzeko tresna berriak
- 2026ko lehen hiruhilekoaren amaieran “Premiazko Neurriei buruzko Dekretua” onartzearekin batera, Etxebizitza Sailak “Euskadin Etxebizitza Eskuratzeko Plan Integrala” osatuko du. Plan horrek dokumentu bakar batean bilduko ditu egungo eskaintza-krisiari erantzuteko helburua duen “tresna-kutxa”, bai pertsona zaurgarrienentzat, bai klase ertain zabalarentzat
Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak, 2025aren amaieran, herrialdeko erronka sozial eta ekonomiko nagusietako bati, zehazki etxebizitza duina eta eskuragarria izateari, erantzuteko erreforma- eta plangintza-zikloa finkatu du. Urteko balantzeak berresten ditu babestutako etxebizitzen ekoizpena bizkortzeko eta espedienteen tramitazioaren denborak eta eraikuntza bera laburtzeko aurrerapenak eta erreformak. Era berean, Eusko Jaurlaritzak aurrekaririk gabeko apustua egin du eskaria funtsezko tresnen bidez babesteko, hala nola, bizitegi-merkatu tentsionatuko eremuen deklarazioaren bidez eta Gipuzkoarako alokairuaren erreferentzia-indizeen garapenaren bidez —zazpi udalerritan aplikatzen da jada—.
Hartara, 2026an, Sailaren jardueraren ardatza izango dira: Premiazko Neurrien Legearen ezarpena, eskariaren babesa hobetuko duen Dekretuaren onarpena eta hedapena, eta tentsionatutzat jotako udalerri bakoitzarekin adostutako hiru urteko ekintza-planetan hartutako konpromisoen jarraipena.
1) Premiazko Neurrien Legea: hedapen eraginkorra 2026an
Etxebizitza, Lurzoru eta Hirigintza arloko Premiazko Neurrien Legea Legebiltzarrean onartu eta abenduaren 29ko EHAAn argitaratu ondoren, 2026. urtea izango da Lege hori benetan abian jarriko den urtea, honako helburu hauetarako tresnak garatu eta aplikatuta:
- Tramiteak bizkortzea eta administrazio-epeak murriztea, sustapenak erraz aktiba daitezen.
- Lurzorua mobilizatzeko eta udal-autonomia handiagoarekin hirigintza-operazioak desblokeatzeko tresnak bultzatzea.
- Eremu tentsionatuekin lotzen diren neurriak indartzea, hauek aplikatzen diren lekuetan etxebizitza turistikoen ugaritzeari mugak jarrita.
Denis Itxaso sailburuaren hitzetan, “etxebizitzaren arazoak konponbidea du”, eta legealdiak, 2026an, berrikuntzak dakartza eta Eusko Jaurlaritzak etxebizitzarako inoiz jarri duen baliabide ekonomikorik handiena, eskaintzaren arloko emaitza zehatz batzuetara begira ez ezik, eskaerara begira ere bai.
2) "Eskaerari buruzko dekretua" hobetzea: estaldura zabaltzeko arau-doikuntzak
2026an araudia hobetzeko lan egingo da, eskaeraren babesa indartze aldera eta etxebizitzaren eskuragarritasuna hobetuko duen Euskal Autonomia Erkidegoko sistemaren irismena handitze aldera. Aurreikusten diren mugarrien artean sartzen da 147/2023 Dekretua aldatzea eta, horretarako, eskubide subjektiboaren eta Gaztelagun edo Bizigune gisako programen onuradunen kopurua handitzeko baldintzak doitzea.
Erreforma sorta hori bat dator Premiazko Neurrien Legearen bidez 2025ean bultzatutako eguneratzeekin, eta arreta jartzen dio eskaintzaren arazoei aurre egiteari eta, horrela, etxebizitza duina eta eskuragarria eskuratzeko eskubidea baliatzeko funtsezkoak diren programa eta prestazioetarako sarbidea hobetzeari. 2026ko lehen hiruhilekoaren amaieran “Premiazko Neurriei buruzko Dekretua” onartzearekin batera, Etxebizitza Sailak “Euskadin Etxebizitza Eskuratzeko Plan Integrala” osatuko du. Plan horrek dokumentu bakar batean bilduko du egungo eskaintza-krisiari erantzutea helburua duen “tresna-kutxa”, bai pertsona zaurgarrienentzat, bai klase ertain zabalarentzat.
3) Eremu tentsionatuak: eremu horiek finkatzea eta 2026an berriak sartzea
Euskal Autonomia Erkidegoak, 2025ari itxiera ematean, ofizialki bizitegi-merkatu tentsionatuko eremu izendatutako hamaika udalerri izango ditu, indarrean dauden Estatuko eta Autonomia Erkidegoko araudien arabera deklaratuta eta BOEn argitaratuta. Hauek dira: Errenteria, Zumaia, Lasarte-Oria, Barakaldo, Irun, Galdakao, Donostia, Bilbo, Astigarraga, Usurbil eta Vitoria-Gasteiz. Hamaika udalerri horietan 1.048.000 herritar inguru bizi dira, hau da, Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleriaren % 47,7. Zerrenda horri, pixkanaka, legean ezarritako irizpide objektiboak betetzen dituzten eta deklarazioa formalki eskatzen duten beste udalerri batzuk gehituko zaizkio; udalerri horiei, Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren lan teknikoaren babesa eta udalentzako gida eskainiko zaie.
Lurralde-estaldura hori nabarmen handituko da 2026. urtearen hasieran. Aurki egingo den Hernani, Tolosa eta Lezoren deklarazioarekin (urtarrilaren amaierarako dago aurreikusita), eremu tentsionatuetan bizi diren biztanleak Euskal Autonomia Erkidegoko guztizkoaren % 50etik gora izango dira.
Horrez gain, Saila tramiteak jada hasita dituzten beste herri batzuekin ari da lanean; besteak beste, Arrasate, Zestoa, Pasaia eta Basaurirekin. Horiek ondorengo faseetan sartu ahal izango dira, dagozkien prozedurak amaitutakoan. Hortaz, datorren urterako helburua izango da deklarazio bakoitzarekin lotzen den hiru urteko ekintza-planetan sakontzea eta Euskal Autonomia Erkidegoko herritarren % 53,36 babestea, hain zuzen 18 udalerri horietan bizi diren herritarrak.
Euskadiko eremu tentsionatuen irismenari eta egoerari buruzko informazio eguneratu oro zonatensionadaeuskadi.eus atari espezifikoan kontsultatu ahal izango da. Atari horretan, bestalde, Eusko Jaurlaritzari eremu tentsionatuen inguruko edozein arau-hauste jakinarazteko salaketa-postontzi bat dago, baita alokairu-prezioak ez betetzearen inguruko arau-hausteak eta lizentziarik gabeko etxebizitza turistikoen jardueraren inguruko arau-hausteak jakinarazteko ere.
4) Alokairuaren erreferentzia-indizeak: argitalpena eta eraginkortasuna Bizkaian eta Araban
Sailaren aurreikuspenen arabera, 2026. urtean argitaratuko dira / operatibo bihurtuko dira eremu tentsionatuetan errentei eustearekin lotzen diren erreferentziazko indizeak. Prozesu hori errentatzaileen eta errentarien zerga-datuen mende dago —Euskadin tokiko ogasunen pertsona fisikoen errentaren gaineko zergen deklaraziotik lortzen dira datu horiek—.Horrela, bada, Foru Aldundien lankidetza funtsezkoa da indize horiek Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurraldeetan ezartzeko beharrezkoak diren datuak lortzen eta partekatzen direla ziurta dadin. Arabak eta Bizkaiak jakinarazi dute Eustati bidali diotela indizea egin ahal izateko beharrezkoa den informazio fiskala (2024koa barne), eta espero da 2026ko lehen seihilekoan bi lurraldeek alokairuen prezioa mugatzeko erreferentziazko indizeak aplikatu ahal izango dituztela Estatuko etxebizitza-legeak ezarritako kasuetan.
Gainera, Euskadik, https://eremutentsionatua.euskadi.eus/inicio/ web-orriaren bidez, informazio-tresnak eskaintzen dizkie herritarrei eta etxebizitzaren balio-katean parte hartzen duten eragileei, hala nola eremu tentsionatuekin lotzen diren erreferentziazko indizeen simulagailua, Euskadiko planak, bizitoki-larrialdiari aurre egiteko udalerri tentsionatuetako planak edo kalkuluak egiteko kontsumo- eta etxebizitza-prezioen indizea gisako tresnak —tresna horiei esker, gardentasunez jakin daiteke alokairu-kontratuei dagokien gehieneko errentaren eguneratzea, indarreko legeriaren arabera—.
Bide-orri horrekin, 2026. urtea hedapen- eta finkatze-urte gisa planteatzen da: etxebizitza eskuragarri gehiago sortzeko aldaketak egitea, eskaera hobeto babesteko erregulazio-hobekuntzak sartzea, eremu tentsionatuen hedapena antolatzea eta alokairuaren prezioari eusteko mekanismoak osorik aplikatzeko behar diren erreferentzia-indizeak abian jartzea.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)