• Letren Nazioarteko Jaialdia zabaldu egin da eta beste horizonte eta hizkuntza artistiko batzuetara zabaldu da, urtean zehar programatzen jarraitzeko

• Lehen saioa datorren astelehenean, apirilaren 15ean, izango da. Bertan, Oskar Alegría zinemagileak bere azken filma, Zinzindurrunkarratz, aurkeztuko d

• Ondoren Maialen Lujanbio bertsolaria, Xabier Erkizia artista sonatua eta Irene Solà idazlea izango dira

Gutun Zuria Bilbao, Azkuna Zentroko Letren Nazioarteko Jaialdia, urte osoan egongo da irekita Gutun Zuria Zabalik programaren bidez. Programa berri honek literaturaren inguruko elkarrizketak eta eztabaidak zabaltzen ditu, zinemaren edo musikaren inguruko beste hizkuntza artistiko batzuen inguruan. Apirilaren 15ean, astelehena, hasiko da saioa, Oskar Alegria zinemagilearekin. Ondoren, maiatza eta ekaina bitartean, Maialen Lujanbio bertsolaria, Xabier Erkizia artistarekin batera; eta Irene Solà idazlea, Iván de la Nuez saiogile eta curatorearekin. 

Euskadin estreinaldia

Programazioa apirilaren 15ean, astelehena, hasiko da Azkuna Zentroko Auditorioan, Oskar Alegria (Iruñea, 1973) zinemagilearen azken filma, Zinzindurrunkarratz (2023), Euskadin estreinatuz. Ikus-entzunezko ibilbide poetikoa da, beste garai bateko oroimenez egina, eta zatiak baino ez dira geratzen.

Bere super-8arekin aztoratuta, Alegriak bere herriko artzainek mendietara egiten zuten transhumantziaren bidea berreskuratzea erabaki du, eta aitona-amonek Artazuko mendietan (Nafarroa) ibili ziren bidezidorretara itzuli da, existitzen ez den mundu baten oihartzunak erregistratzeko. 41 urtez familiaren super 8 kamera zaharra erabili gabe egon ondoren, ez du soinua jasotzen.

Ahaztutako bidea eta kamera isila bihurtuko dira, Paolo izeneko astoarekin batera, oroitzapenez, galderaz eta isiltasunez betetako bidaia baten protagonistak. Irudi mutu eta soinu itsuetatik abiatuta, filma eguneroko gisa eraikiko da. Izenburuak euskarazko ahoskera onomatopeiko bati egiten dio erreferentzia: brisa arin bat (zinzin), erortzen den harri bat (durrundurrun) eta tximista batek jotako gailur bat (kurruzkarratz).

Tellurideko (AEB) zinema-jaialdian estreinatu zenetik, OC NYC, Amerikako dokumentalen jaialdirik handiena, eta Florentziako Popoli, zinema dokumentalaren Europako dekanoa, Alegriaren dokumentala saritu dute. Gainera, film onenaren DOC saria jaso du azken Seminci-n, Valladolideko Nazioarteko Zinema Astean.

Lehenengo saio honek irudia eta hitzak erlazionatzen baditu, hurrengoak espazioak eta isiltasuna izango ditu ardatz, Maialen Lujanbio bertsolari eta idazlearen eta Xabier Erkizia soinu-artistaren arteko elkarrizketaren bidez. Espazioak, soinuak, ahotsak, hitzak izenburuarekin, topaketa aHUTSAK HARTUa proiektuaren aurrekaria da (itzulpen librea gaztelaniaz: tomar el vacío, cubierto por el polvo, tomada por la voz), zeina Bilboko Arte Ederren Museoan zehaztu zen, 2020ko konfinamenduan.

Erkiziak eta Lujanbiok museoaren soinu- eta zentzumen-paisaia erregistratu zuten, bere urratsak, presentziak, erreberberazioak, makinen eta pertsonen soinu-aztarna, burdinazko eskulturen bibrazio-grabazioak, gertaera ultrasonikoak, isiluneak... Topaketa honetan, hizketan arituko dira, esperientzia horretatik abiatuta, eta espazioak eta soinuak, ahotsak, hitzak eta isiltasunaren modulazioak, soinuak eta haien nahasketak, ahotsak, hitzak, modulazioak eta musika izango dituzte mintzagai.

Irene Solà idazlea eta Iván de la Nuez, Gutun Zuria Bilbaoko batzorde aholku-emaileko kidea, izango dira hiruhileko honetako hirugarren topaketako protagonistak. La lengua por venir saioan, idazle eta artista bisualak bere literaturako ibilbideari eta arte garaikideari buruz hitz egingo du saiogilearekin, eta, aniztasun horretatik hitz egin badaiteke, XXI. mendeko hizkuntza berri batez.

Oskar Alegria

Oskar Alegria (Iruña, 1973) 2013tik 2016ra Nafarroako Punto de Vista Nazioarteko Zinemaldiko zuzendari artistikoa da. Bere estreinako film luzea Emak Bakia baita (2012, Man Rayk Emak Bakia filma grabatu zuen lapurdiko kostaldeko etxearen bilaketari buruzkoa) BAFICI, Edinburgo, Telluride, Donostia, Shanghai, Yamagata, DocLisboa, San Frantzisko eta Denverreko festibaletan proiektatu zen. 16 hizkuntzatara itzulia dago eta 17 sari irabazi zituen. Bere bigarren film luzea Zumiriki (2028, bere haurtzaroko ibaian murgildutako irla baten istorioa) Veneziako Orizzonti Mostran estreinatu eta fikziozko ez den film onenaren saria irabazi zuen Sevillako Europako Zinemaldian.

Maialen Lujanbio

Maialen Lujanbioren ibilbide profesionala erabat lotuta dago letren munduarekin. 30 urtetik gora daramatza bertsolari lanetan. 2009an, 2017an eta 2022an lortu du txapela Bertsolari Txapelketa Nagusian; beraz, txapelduna da eta bertsolaritzaren bilakaeraren erreferentzia nagusietako bat. Arlo horretan egiten duen lanagatik da batez ere ezaguna, baina hainbat proiektu artistiko, performatibo, musikal, irratiko eta abar garatu ditu, beti hitzetik, ahotsetik, inprobisaziotik eta ahozkotasunetik abiatuta. Arte Ederretan lizentziaduna da, Euskal Herriko Unibertsitatean.  

 

Xabier Erkizia

Soinu artista, ikerlari independientea, ekoizle artistikoa, kuradorea eta entzulea. Azken 30 urteotan alor anitzetan lan egin du entzumena eta soinugintzarekin zerikusia duten egitasmotan. Musikaren arloan, bakarkako lanak nahiz kolaboratzaile zerrenda luzearekin egin du lan, nagusiki rock esperimentala, inprobisazio askea edo musika elektronikoa bezalako estiloak jorratuz. Zinemaren eta arte eszenikoen munduan soinu diseinatzaile lanak bete ditu 100 film eta ikuskizun baino gehiagotan, haietako batzuengatik sariak jasoz. 2021ean O GEMER bere film luzea estreinatu zuen. Bere soinu instalazioak eta bestelako lanak hainbat nazioarteko jaialdi, kultur zentru eta museotan erakusten dira.

Kuradore gisara, ERTZ Bertze Musiken jaialdiaren ko-zuzendari izan da (1999-2017), Arteleku arte garaikideko ekoizpen zentruaren soinu departamentua (2002-2014) zuzendu zuen eta bestelako ekitaldi, ziklo eta erakusketetan komisario lanak bete ditu internazionalki. AUDIOLAB elkarteko kide da. Hezkuntzaren arloan ere aritzen da, EQZE zine eskolan eta puntualki hainbat hezkuntza zentro eta unibertsitaterekin elkarlanean.

Irene Solà

Irene Solà idazlea eta artista bisuala Bèstia poema-liburuaren egilea da (Premi de Poesia Amadeu Oller; Galerada, 2012), zeina alemanera, gaztelaniara, ingelesera eta italierara itzuli duten. Horrez gain, gaztelaniara eta ingelesera itzulita dagoen Els dics eleberria idatzi zuen (Documenta 2017 saria; L’Altra, 2018), eta hogei bat hizkuntzatara itzulitako Canto jo i la muntanya balla ere bai (Premi Llibres Anagrama 2019; Anagrama, 2019). Haren testuak eta lanak CCCBn (Bartzelona), Whitechapel Galleryn eta Jerwood Arts Centre-n (Londres) erakutsi eta irakurri dira, besteak beste. George Mason Unibertsitateko (Virginia) Alan Cheuse International Writers Center-eko idazle egoiliarra izan da, eta Writers Art Omi-Ledig House (New York) programan parte hartu du.

GUTUN ZURIA ZABALIK PROGRAMAZIOA | Azkuna Zentroko Auditorioa

Apirilak 15, astelehena

Oskar Alegria
Zinzindurrunkarratz
18:00etan: Oskar Alegriaren aurkezpena eta pelikularen proiekzioa (90')

Maiatzak 28, asteartea

Maialen Lujanbio eta Xabier Erkizia
Espazioak, soinuak, ahotsak, hitzak
Elkarrizketa

Ekainak 18, asteartea

Irene Solà eta Iván de la Nuez
La lengua por venir
Elkarrizketa