Azkuna Zentroak - Alhóndiga Bilbaok, Bilboko Udaleko Gizarte eta Kultura Garaikidearen Zentroak, Gutun Zuria Bilbao - Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren edizio berria ospatuko du martxoaren 28tik apirilaren 1era.

Jaildia egin aurretik, BBK-k eta Azkuna Zentroa - Alhóndiga Bilbaok BBK Gutun Zuria Bilbao Ohorezko Saria ematen dute, euskal eta nazioarteko literaturako funtsezko eragileen sormen-lana saritzeko, ibilbide, obra espezifiko edo kultura-proiektu garrantzitsu bat aitortuz.

BBK Gutun Zuria Bilbao saria, Ohorezko makila forman, Anjel Lertxundik eta Cristina Rivera Garzak jasoko dute aurten. Euskal makila tradizionalaren bidez, pertsona batenganako errespetua eta aintzatespena erakusten dira. Anjel Lertxundi eta Cristina Rivera Garza, ibilbide literario desberdinak dituzten bi idazle dira, baina beren arrasto sozialak lotzen ditu.

Eleberrigile, poeta, ipuingile eta saiakeragilea, Cristina Rivera Garza Mexikoko literatura garaikideko ahots garrantzitsuenetako bat da. Anjel Lertxundi, berriz, idazle, literatur kritikari, kazetari eta gidoilaria, euskarazko literaturaren erreferentea da, eta 30 urte eta erdi baino gehiagoko ibilbide oparoa du haur eta gazte literaturako, eleberriko eta saiakerako lanetan.

Sariak gaur goizean banatu dira, eta bertan parte hartu dute Juan Mari Aburto, Bilboko Alkateak; Gorka Martínez, BBK-ko Zuzendari Nagusiak, eta Fernando Pérez, Azkuna Zentro - Alhondiga Bilbaoko zuzendariak, baita sarituek ere.

Zentroa inauguratu zenetik, BBK-k Mediateka BBK babesten du eta Nazioarteko Letren Jaialdiaren kolaboratzaile nagusia da. Fundazioak eta Azkuna Zentroa - Alhóndiga Bilbaok kulturaren, literaturaren, hiriaren eta gizartearen misio inklusibo, parte-hartzaile eta kritikoa partekatzen dute. Azkuna Zentroa - Alhóndiga Bilbaok proiektu artistikoak bultzatzen ditu, laguntzaren, konplizitatearen eta elkarrekiko itzuleraren bidez. Sorkuntzarako pizgarri bat, BBKren gizarte-lanarekin bat datorrena, eta arteei, oro har, eta literaturari, bereziki, etengabeko laguntza ematen diena.

Sari banaketa honetan, Juan Mari Aburto, Bilboko Alkateak bi saridunen ibilbideak nabarmendu ditu: «Gaur egungoak bezain sendoak, Euskal Herriko eta Mexiko garaikideko geografia eta historia desberdinak zeharkatzen dituztenak. Orainarekin aurrez aurre jartzea, izen hori merezi duen etorkizuna nahi badugu ezkutatu ezin den iragana gardenduz».

Gorka Martinezek, bi egile ezagunen lanaren gizarte-arrastoa aipatu du, baita kulturala ere, «Bizkairako aukeratzen dugun etorkizunaren ardatz egituratzaileetako bat den aldetik. Kultura kohesionatu eta gainditu egiten du, Gutun Zuria liburuetako orrialdeen muga gainditzen duen hitza gainditzen duen bezala, eta irudiaren, musikaren eta praktika garaikideen bidez adierazten da, kortserik gabe, aldez aurreko kontzepziorik gabe. Askea, pentsamenduak izan behar duen bezala».

Saria jaso ondoren, Cristina Rivera Garzak Isabel de Naverán dantza kuradorea eta idazlearekin hitz egingo du gaur arratsaldean (18:30ean, Kubo Baltzan). Elkarrizketa horretan, biek gurutzatuko dituzte beren biografiak eta lanak, galeraz markatuak, dolua estatutu ezberdin baterantz eramateko gai diren bezainbat.

Bestalde, Anjel Lertxundik Jaialdiari hasiera emango dio martxoaren 28an, Adan Kovacsics idazle eta itzultzaile txiletarrarekin solasean.

CRISTINA RIVERA GARZA

Eleberrigile, poeta, ipuingile eta saiakeragilea, Cristina Rivera Garza Mexikoko literatura garaikideko ahotsik garrantzitsuenetako bat da, eta Sor Juana Inés de la Cruz Nazioarteko Saria bi aldiz jaso duen bakarra.

Houstongo Unibertsitateko espainierazko Idazketa Sortzaileko doktoregoa sortu zuen. Bere lanen artean, La cresta de Ilión (Tránsito argitaletxea, 2020) nabarmentzen da. Istorio kezkagarria da, indarkeriak gorputzetan nola eragiten duen erakusteko balio dio, eta zalantzan jartzen ditu errealitatearen mugak eta generoaren markatzaileak.

Bere azken liburuak, El invencible verano de Liliana (Random House, 2021) izenekoak, 2021eko José Donoso Letren Iberoamerikako Saria irabazi du Txilen, eta Xavier Villaurrutia Saria Mexikon. Liliana Rivera Garzaren istorioa da: feminizidioaren biktima, 20 urterekin bere bikotekideak eraila, eta bere arrebaren ahotsez kontatua. Memoriak berreskuratu, eta Lilianarentzat eta guztientzat justizia bilatzen duen nobela.?

ANJEL LERTXUNDI

ur- eta gazte-literaturako, eleberri eta saiakerako 50 lan baino gehiagorekin, Anjel Lertxundi erreferentea da euskarazko literaturan. Idazlea, literatura-kritikaria, kazetaria eta gidoilaria. Bere lanik aipagarrienen artean, Otto Pette (Alberdania, 1994) eleberria dago, harekin 1994an Literaturako Sari Nazionaleko finalista izan baitzen narratiba modalitatean.?

Eskarmentuaren paperak lanarekin 2010eko Saiakerako Sari Nazionala jaso zuen, eta bi aldiz irabazi zuen Literaturako Euskadi Saria: 1983an Hamaseigarrenean aidanez (Erein, 1983) eta 2001ean Argizariaren egunak (Alberdania, 1998) liburuekin. Halaber, Kritikaren Sari Nazionala jaso zuen 1983an eta 1991n.

Haltzaren muinoa eleberriarekin (Elkarlanean – Elkar argitaletxea, 2020) Haur Literaturako Euskadi Saria irabazi zuen (2021). Bere ibilbide literarioaren aitorpen gisa, Rosalia de Castro saria jaso du. Bere azken argitalpenak Itzuliz usu begiak (Alberdania, 2019) eta Desertuan behatxuloa (Alberdania, 2022) dira.

GUTUN ZURIA BILBAO 2023

Gutun Zuria Bilbao. Letren Nazioarteko Jaialdiak XV. edizioa beteko du. Jaialdia hitzaren inguruko urteroko topagunea da, fikzioaren, poesiaren, saiakeraren, eleberri autorearen eta literatura garaikidearen erreferenteen eta egungo narratibaren ahots berrien bidez.

Idatzi / Editatu / Irakurri izenburuarekin, 2023ko edizioak gizartearen ezaugarri diren aldiberekotasun eta ugaritasunaren premisa hartzen du abiapuntu, eta idazketari, edizioari eta irakurketari begiratzen die praktika beraren zati gisa hartuta.

Horrela, jaialdiak modu berriak islatzen ditu literatura asmatu, ekoitzi, banatu, komunikatu eta kontsumitzeko. Betiere, Azkuna Zentroak hegemonikoak eta homogeneoak ez diren formatu eta edukiak hartzeko eta bultzatzeko egin duen apustutik abiatuta. Horregatik, aurtengo programan nabarmentzen diren egile batzuei literatura-prozesu osoa ardura zaie, idazketatik aktibismora, estudiotik tailerrera, idazketatik komunikaziora, fikziotik ediziora, bakarkako lanetik abian jartze kolektibora.

Gutun Zuria Bilbao gune dibertsoa da, zeharkakoa eta sorkuntza garaikideari irekia, ez du hizkuntza-kuotarik, ezta publiko eta sormen-diziplinako kuotarik ere, eta euskal kulturak garrantzi nabarmena du bertan.

Jaialdian, hogeita hamar jarduera baino gehiago egingo dira Azkuna Zentroan, hainbat formatutan, egun osoan zehar. Idazleekin solasaldiak izateaz gain, hitzaldi musikatuak, eztabaidak, tailer artistikoak, topaketak eskola-publikoarekin eta argitalpenen aurkezpenak ere izango dira.

AZKUNA ZENTROA – ALHÓNDIGA BILBAO

Azkuna Zentroa – Alhóndiga Bilbao Bilboko Udalaren Gizarte eta Kultura Garaikidearen Zentroa da, tokiko eta nazioarteko begirada daukana, eta publiko komunitateekin hitz egiteko prest dagoena.

Kultura, praktika, prozesu eta esperientzia gisa bizitzeko lekua da, programazio-ildoaren bidez: Ikusizko arteak, zuzeneko arteak, zinema eta ikus-entzunezkoak eta literatura; sorkuntza, gizartea eta kultura digitalak zeharkako ildo gisa hartuta. Guztiek elkarrekin hitz egiten dute, programazio hibridoa, anitza eta hedatuta sortuz, arte garaikidearen egunerokotasuna erraztuz, hezkuntza ezagutza kritikoa sortzeko bide gisa erabiliz eta artearen eta artisten bidez gizartea eraldatzeko bide bezala erabiliz.

Kultur programazioa jarduera osoaren erdigunean dago. Auditoriotik, zinema-aretoetatik eta erakusketa-aretotik Lantegiraino. Ideien laborategia, proiektu artistikoak ekoizteko eta bistaratzeko habitata da; Mediateka BBK, sorkuntza artistikorako, ikaskuntzarako eta esperimentaziorako XXI. mendeko liburutegia; DendAZ. This is Basque Design, Azkuna Zentroaren denda, diseinuaren eta sormen- eta artisau-lanaren esperientziara irekia; eta Jarduera Fisikoaren Zentroa, espazio irekia eta programazioarekin lotua, gorputzari eta osasunari lotua.

SARRERAK GUTUN ZURIA 2023. gutunzuria.azkunazentroa.eus Az Info: Martxoaren 7tik 27ra | liburudendAZ: martxoaren 28tik apiliraren 1era