– Sarrera.

Istripuen ondorioz larrialdi egoerak sortzen dira, normaltasuna hausten dutenak. Egoera horien aurrean erreakzionatuaz, ondorioei aurre egiteko erantzun batzuk abiarazten dira, izan diren biktimak lagundu eta erreskatatzeko, eta kalte eta galera gehiago ez izateko. Eta hartarako, honelaxe jarduten da: istripuak daukan izaria murriztuaz, istripua neutralizatuaz, eta, amaitutakoan, eraginik izan duten oinarrizko zerbitzuak berriro abian jarriaz.

Istripuei aurre egiteko, mobilizatu egin behar izaten dira zenbait zerbitzu (baliabide materialak, giza baliabideak). Baina, zerbitzu horien funtzioak aldez aurretik eduki beharko dira zehaztuta, eta horretaz gain, zehatz-mehatz koordinatuta egin beharko dituzte eskuhartzeak, hain justu ere, helburu komuna ahalegin txikienaz eta eraginkortasun handienaz lortzearren. Ahalik eta programa zehatzenaren araberakoak izan behar dute aipatu jarduerek –istripu-motaz eta istripuari berari eragiten dioten faktoreez eskura dagoen informazioaren araberakoak–. Programa hori jarduera-prozeduran jaso behar da, zeinak aldez aurretik prestatutakoa ezeze, aplikatuko deneko arloan diren arriskuei egokitutakoa ere, izan beharko baitu.

Euskal Autonomia Erkidegoari dagokionez, baliabideek, bitartekoek, egitasmoek, prozedurek eta protokoloek osatzen dute (LABI) Larrialdiei Aurregiteko Sistema, zeinak integratu egiten baititu edozein larrialdi eta premialdiri aurre egiteko baliabideak —ekainaren 24ko 153/97 Dekretuan araututako taktika operatiboek osatzen dute baliabide nagusienetariko bat.

– Taktika operatiboei buruzko kontzeptua.

Larrialdiak Kudeatzeari buruzko apirilaren 3ko 1/1996 Legeko III. kapituluan aipatzen diren egoera gorabeheratsuetan —hondamendi ez direnetan— larrialdiei aurre egiteko sistemak erantzunak emateko duen baliabidea osatzen dute taktika operatiboek, eta, bestalde, SOS-Deiak Larrialdiak Koordinatzeko Zentroek daukaten oinarrizko tresna dira.

– Eta hartarako, deiaren edo alarmaren mezua denbora errealean identifikatu eta ebaluatzeko prozesuak zehazten dituzte, eta bai baliabideak eta bitartekoak mobilizatzeko irizpideak eta hartu beharreko neurriak —gorabehera-motaren eta larrialdiaren fasearen araberakoak— ere (Larrialdiak Kudeatzeari buruzko apirilaren 3ko 1/1996 Legearen 26. artikulua).

– Taktika operatiboen egitura.

Izan litekeen gorabehera tipifikatu bati erantzuna emateko egitasmo sinoptiko baten egitura bezalakoa da taktikena ere, hartarako, deiaren edo alarmaren mezua denbora errealean identifikatu eta ebaluatzeko irizpideak zehazten dituena, eta bai mobilizatu daitezkeen zerbitzuak, bitartekoak eta baliabideak, eta horietariko bakoitzarekin egin beharreko funtzioak ere –egoerari eragiten dioten faktoreen, gorabehera motaren eta larrialdiaren fasearen arabera, aldez aurretik ezarritakoak–. Bestalde, baliabideak, bitartekoak eta zerbitzuak mobilizatzeko jarraibideak eta irizpideak ere finkatzen ditu.

– Baliabideen eta bitartekoen katalogoa.

– Larrialdiei aurre egiteko euskal sistemak berea den baliabideen eta bitartekoen katalogoa dauka, etengabe eguneratzen dena eta honako hauek ere kontsideratzen dituena: baliabide edo bitarteko bakoitzak duen erantzuteko gaitasuna (denbora-, kalitate- eta kantitate-izariak kontuan dituena), titularitatea, kopurua, egoera, baliatu ahal izateko aukerak, mobilizatzeko sistema egonkorrak eta erantzuna emateko denborak.

– Larrialdiei Aurregiteari buruzko apirilaren 3ko 1/1996 Legearen 25. artikuluan zehaztutako erakunde eta entitate publikoek zein pribatuek laguntza emateko obligazioa dute, ondoko hauei buruzko informazioa emanez: kokapenaz, langile kopuruaz, baliabide teknikoez, zerbitzuak emateko sistemez eta, oro har, larrialdietan eta premialdietan erabili daitezkeen baliabideez eta bai esandako horiei dagokienez jazotzen diren muntako aldaketez ere.

– Taktika aktibatzea.

– SOS-Deiak gorabehera bat jakinarazi, eta taktika operatiboak erabiltzeko aurreikusitako kasutzat jo eta identifikatu ezkero, SOS-Deiak Zentroko operadoreak, eskatutako eskuhartzea burutzeko, beharrezko argibideak jaso eta bildu beharko ditu. Hartarako, honako honetaz baliatu beharko da: erabili beharreko taktika operatiboari dagokionez aurreikusitako oinarrizko argibideak biltzeko inprimakiaz

– Gorabehera baten gaineko argibideak bildu eta katalogatu ostean, taktika egokia aktibatu beharko da —taktikan bertan zehaztutakoaren arabera.

– Baliabideak mobilizatzea.

– Taktika operatibo baten aurreikusitako baliabide-mobilizazioa, taktikan bertan zehaztutakoaren arabera egin beharko da, beti ere ondoko fase hauetan:

1. Fase automatikoa: taktikan aurreikusitako baliabideak automatikoki mobilizatzea dakarrena, eta bai jardueraren gaineko segimendua, baliabideak koordinatzea eta baliabide-mobilizazioari dagokionez neurri-zuzentzaileak ezartzea ere.

2. Fase diferitua: Larrialdietan Koordinatuta Eskuhartzeko Zerbitzuko teknikari mobilizatuak eskatuta baliabideak mobilizatzea dakarrena, eta bai teknikari horrek eskatutako gestioak dokumentatu eta egitea ere.

– Mobilizazio-irizpideek larrialdiko premiak izan beharko dituzte kontuan, beti ere honako printzipio hauek errespetatuaz: erantzuna berehalakoa izatearena, larrialdia jazotzen den lekuarekiko hurbiltasunarena, bitartekoak izatearena, profesionalizazioarena, eskuhartzen dutenen espezializazioarena, baliabideen eta bitartekoen osagarritasunarena, eta subsidiaritatearena.

– Taktika operatiboa garatzea.

– Koordinazio teknikoa: Taktika operatiboan xedatutakoa garatzeko koordinazio teknikoa bultzatu beharko du SOS-Deiak Larrialdiei Aurregiteko Zentroak. Eta esandakoari dagokionez, gorabeheran sortzen den informazioa bideratu eta zentralizatzea jotzen da koordinazio teknikotzat, eta bai langintza bateratua bultzatzeko eta eskuhartzeko baliabideak hobeto kudeatzeko ekintzak ere.

Fase diferitutako mobilizazioari dagokionez, Larrialdietan Koordinatuta Eskuhartzeko Zerbitzuko teknikariak zuzendu eta ikuskatu beharko ditu aipatu eginkizunak.

– Eskuhartzea: larrialdiari aurre egiteko, mobilizatutako zerbitzuek burutzen dutena, hain justu ere, zerbitzuen aginte pean, eta erabili beharreko taktika operatiboak, eginkizunak banatzeko finkatutako irizpideak kontuan izanik.

Larrialdietan Koordinatuta Eskuhartzeko Zerbitzuko teknikari mobilizatuak bere gain hartu beharko ditu: erabiliko den taktikan aurreikusitako koordinazioa, zehazki, eskuhartzen dutenen ekintzak bateratuak izan daitezen bultzatzea, eta SOS-Deiak-ekiko lotura egitea.

Ekintzak bateratuak izan daitezen eta beharrezkoa bada, larrialdia jazo denetik hurbil aginte-postu bateratu bat atondu beharko da. Postu hori agintearen zentroa izango da, hau da, istripu-lekura doazen zerbitzuen ordezkariak integratuko ditu, eta, bestalde, erabili daitezkeen bitarteko eta baliabideen ekintzak zuzenduko ditu. Aginte-postu bateratua eratu izana eta dituen kideak berehala jakinarazi beharko zaizkio SOS-deiak-i.

– Ekintza bateratuak inplementatzeko neurriak: Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurregiteko zuzendariak edo, horrek ezin badu, Larrialdietan Koordinatuta Eskuhartzeko Zerbitzuko arduradunak, larrialdiari aurre egiteko unean uneko jarraibideak xeda ditzake, edo eskuhartzen duten pertsonatariko bat —bere dohainak kontuan izanik— operazioen zuzendari izenda dezake, beti ere ondoko kasuetan:

1. Pertsonek bizia galtzeko arrisku handia eta larria duten egoeretan.

2. Eskuhartzen dutenek ekintza bateratuak burutu ditzaten behar-beharrezkoa denean.

   Premia larriko aparteko egoeretan, Larrialdietan Eskuhartzea Koordinatzeko Zerbitzuko teknikariak har ditzake gorago aipatu neurriak, edo, horrek ezin badu, Larrialdiak Koordinatzeko Zentroko txandetako buruak. Kasu horietan, Larrialdietan Eskuhartzea Koordinatzeko Zerbitzuko teknikariak, beharrezkoa bada, bere gain har ditzake operazioak zuzentzeko eginkizunak.

   Aginte-postuan integratutako zerbitzuen arduradunei jakinarazi beharko zaizkio erabakiak eta jarraibideak, SOS-Deiak-en bitartez edo Larrialdietan Eskuhartzea Koordinatzeko Zerbitzuko teknikariaren bitartez, hain justu ere.

   8. – Gorabehera amaitzea

      Operazio-zuzendariak joko du amaitutzat gorabehera –zuzendaririk izendatu bada–, edo, bestela, Larrialdietan Koordinatuta Eskuhartzeko Zerbitzuko teknikariak, gorabeheran bertan denak. Larrialdiari aurre egiteko aktibatutako dispositiboa indargabetzea dakar gorabehera amaitutzat jotzeak