Aurkezpena

Arrisku psikosozialak, funtsean, lanaren kontzepzio, antolaketa eta kudeaketa desegokiaren ondorioz sortzen dira, baita ingurune soziolaboral eskasaren ondorioz ere; izan ere, faktore horiek, berez edo elkarren artean konbinatuta, arazo psikologikoak, fisikoak eta sozialak sor ditzakete, eta horiek pairatzen dituzten langileentzat ondorio oso negatiboak ekar ditzakete.

Badakigu arrisku psikosozialeko faktoreek langileengan duten inpaktuak laneko baja luze samarrak eragiten dituela askotan, eta arrisku psikosozialeko faktore horien prebentzio-kudeaketa eskasa izan daitekeela patologia mentalak agertzeko arrazoi nagusia. Horri gehitzen badiogu osasun mentaleko arazoak dituzten langile horien lanera itzultzeko prozesuaren kudeaketa eskasa, haien errekuperazioa oztopa daiteke, baldin eta sendatze-prozesuan sartzen badira. Gainera, kudeaketa eskasak beste arazo batzuk betikotzea eragin dezake, hala nola aldi baterako ezintasun-egoeran berriro gaixotzea, lan-ingurunera ez egokitzea eta abar, eta horrek zaildu egiten du lan-jarduerara etengabe eta arrakastaz itzultzea.

Laneko Segurtasun eta Osasunerako Europako Agentzia arrisku psikosozialei eta osasun mentalari buruzko ikerketa-proiektu bat egiten ari da (2022-2025). Proiektu horren helburua lanarekin eta osasun mentalarekin lotutako arrisku psikosozialei buruzko informazio zehatza eta fidagarria biltzea da, politiken, prebentzioaren, sentsibilizazioaren eta praktikaren ondorioetarako.

Ikerketa-proiektu horren barruan, gaixotasun mentala duten pertsonak lanera itzultzeko eta haiei laguntzeko moduak aztertzen dituen atal bat dago, eta lanarekin zerikusia duen edo ez duen osasun mentaleko arazo bat duten pertsonei laguntzeko jardunbide egokiak jasotzen ditu, lanean jarraitu ahal izateko edo gaixotasun-baja baten ondoren lanera behar bezala itzultzeko (https://osha.europa.eu/es/themes/psychosocial-risks-and-mental-health/research).

Estatu mailan, 1116 Ohar Tekniko Prebentiboa: "Lana mantentzea eta lanera itzultzea: prozedura" dugu horren helburua da enpresei gidoi bat ematea, baja-egoeran dauden langileak lanera itzultzeko prozedura bat egin dezaten, osasun-baldintza onenetan eta ahalik eta ingurune onenean. Prozedura hori, NTPn adierazten denez, lan-arriskuen prebentzioari buruzko araudian ezarritakotik harago doa.

Baina, horrez gain, azterlan eta lan ugari daude, edozein lan-erakundek abian jarri behar dituen tresnak eta prozesuak aztertzen dituztenak. Beraz, azterlan horietako batzuk aztertuko ditugu, eta baita lanpostura behar bezala itzultzeko eraginkortzat jo diren praktikak ere.

Amaitzeko, sindikatu-ordezkaritzak lanera itzultzeko prozesu horretan izan dezakeen zeregina aztertuko dugu. Berriz lanean hasten den pertsonari laguntzea funtsezko faktorea izan daiteke pertsona horrek bere lan-jarduerari konfiantzaz ekin diezaion. Aztergai dugu nori dagokion laguntza hori: enpresari, prebentzio-zerbitzuei edo prebentzio-ordezkariei. Gure ustez, eragile bakoitzak ondo definitutako zeregina izan behar du berriz lanera bueltatzeko protokoloetan, baina, edonola ere, ahal den neurrian koordinatuta aritu behar dute.

Helburuak

• Arrisku psikosozialen faktoreak eta langilearen baja eragin duen egoera behar bezala aztertzearen garrantziari erreparatzea: ikerketa- eta ebaluazio-metodologia.
• Lanera itzultzeko prozesuan inplikatutako operadoreak identifikatzea: prebentzio-zerbitzuak, osasuna zaintzeko arloa, giza baliabideen organoak, etab.
• Berriz sartzeko prozesua diseinatzeko funtsezko elementuak identifikatzea: jarduera-protokoloak.
• Prebentzio-zerbitzuen arlo sanitarioaren eta teknikoaren arteko koordinazioa zehaztea, langilea lanera itzultzeko neurri egokiak zehaztean.
• Osasunaren zaintza indibidualaren eta kolektiboaren zeregina.
• Lanpostua egokitzeko neurriak zehaztea, beharrezkoa bada.
• Aztertzea zer eginkizun esleitzen zaion sindikatu-ordezkaritzari lanera itzultzeko prozesuetan.

Laburpena

Gaur goizean Osalanen Arrisku Psikosozialei buruzko XIV. Jardunaldiak egin dira Bilbon, aurtengo edizioan lanpostura itzultzeko, osasun mentaleko arrazoiengatik baja luzea izan ondoren.

Lan-egoera batean aurki daitezkeen arrisku psikosozialek lotura zuzena dute ingurumen-baldintzekin (agente fisikoak, kimikoak eta biologikoak), antolamenduarekin, lan-prozedura eta -metodoekin, langileen arteko harremanekin, lanaren edukiarekin eta zereginak egitearekin, eta mekanismo psikologiko eta fisiologikoen bidez eragin dezakete, bai langilearen osasunean, bai bere lana egitean. Faktore psikosozialak, beraz, lan-baldintzak dira eta ez dira langilearen ezaugarriak.

600 profesional baino gehiago bertaratu dira, eta gaurko jardunaldiaren lehen hitzaldia Julia Flintrop Laneko Segurtasun eta Osasunerako Europako Agentziako Prebentzio eta Ikerketa Unitateko proiektuen kudeatzaileak eman du. Azken horrek arrisku psikosozialei eta osasun mentalari buruzko ikerketa-proiektua azaldu du. Proiektu horren helburua da informazio zehatza eta fidagarria biltzea, eremu horretako politikak, prebentzioa eta sentsibilizazioa hobetzeko.

Halaber, hainbat hausnarketa-mahai garatu dira. Lehenengoa Nerea Ruiz Palomarrek moderatu du, eta osasun mentaleko arrazoiengatik baja luzea izan ondoren lanpostura itzultzeko protokoloetan zentratu da.

Bigarrenak, Yolanda Aguayo Benitok moderatuta, enpresa batzuetan beren prebentzio-zerbitzuen bidez abian jarritako jardunbide egokien adibideak aurkeztu ditu.
Eta hirugarren mahaia, Inés Álvarez Vázquez moderatzailea, langileen ordezkarien parte-hartzeari buruzkoa izan da.

Osalaneko zuzendari nagusiak, Lourdes Íscarrek, inaugurazioan gogorarazi duenez, lanarekin lotutako estresak galdutako lanegun guztien % 50-60 hartu zuen Europan, eta Europako eskulanaren % 22k estresa du, batez beste. Izan ere, Laneko Segurtasun eta Osasunerako Europako Agentziak datozen urteetan laneko arrisku garrantzitsuenen artean kokatzen ditu faktore psikosozialak Europako 27 herrialdeetako langile guztientzat, osasun-arazoak ekar baititzakete, hala nola depresioa, estresa, antsietatea edo lo-arazoak, besteak beste.

Horregatik, Íscarrek azpimarratu duenez, "funtsezkoa da arrisku horiei laneko arriskuen prebentzioaren beste alderdi batzuei aplikatzen diegun seriotasun eta zorroztasun berarekin heltzea".

Bideoa

Argazkiak