Osasuna, minbizia. Horizon, EIC, IHI programak. I+G+Bko nazioarteko partzuergoentzako laguntzak. Eusko Jaurlaritzaren jardunaldia, Enterprise Europe Network eta beste bazkide batzuekin. Digitalizazioa, gailuak, datu klinikoak, pertsonalizazioa, zahartzea, minbizia, iraunkortasuna, diagnostikoak, teknologia disruptiboak, adimen artifikala, bio eta nanomedikuntza, garuna, botikak, osasun mentala

EEN Basque "Europako enpresa-sarearen" euskal partzuergoko kideek, SPRIk eta Innobasquek, euskal erakundeek proiektuetan parte hartzea sustatuko dute. Horizon Europe (Osasuneko 1. Klusterra eta Minbiziaren Misioa), EIC Pathfinder Challenges ("erronka aitzindariak"), EIC Transition, Europako Berrikuntza Kontseiluaren (EIC) eta Osasun Berritzailearen Ekimenaren (IHI) programak aurkeztuko dira.

 JARDUNALDIAREN EDUKIAK

Europak azkartu nahi du ikerketa zientifikotik aplikazio klinikoetara eta osasun-sistemetarako irtenbideetara igarotzeko prozesua, eta, horrenbestez, Europako finantzaketa jasotzen duten proiektuen tipologia eta enpresek zein zentro teknologikoek erakutsi behar dituzten gaitasunak birdefinitzen ari da.

Testuinguru horretan, Enterprise Europe Network sareko kide diren SPRIk eta Innobasquek Euskadin antolatutako jardunaldi teknikoak, Eusko Jaurlaritzak SPRIren bitartez bultzatutakoak eta CDTIrekin (Garapen Teknologikorako eta Berrikuntzarako Zentroa), Basque Health Clusterrekin (osasun-enpresen euskal klusterra), BIOEFekin (Berrikuntza eta Ikerketa Sanitariorako Euskal Fundazioa) eta Kataluniako Unibertsitate Politeknikoarekin batera garatutakoak, Horizon Europa programaren barruan I+G+b arloan nazioartean lankidetzan aritzeko finantzaketa-aukerak nola garatzen diren eta bizitza-zientzien euskal ekosistemarentzat zer inplikazio izan ditzaketen berrikustea ahalbidetu du.

Bereiki, ekimen europarrak baliabideen zati esanguratsu bat bideratzen du arlo honetara, 1. Klusterraren bidez (Osasuna), eta bertan jorratzen dira erronka nagusiak, hala nola biztanleriaren zahartzea, osasun-sistemen jasangarritasuna edo diagnostiko zehatzagoen garapena.

Testuinguru honetan, deialdi hauetan dagoen lehia handiak proposamenak aldez aurretik prestatzea eta nazioarteko partzuergo sendoak eraikitzea eskatzen du.

Ikerketatik osasun-eraginera

Jardunaldian nabarmendu den alderdi garrantzitsuenetako bat da gero eta orientazio handiagoa dagoela osasun-sistemetan benetako eragina izango duten proiektuetara. Proposamenek hasieratik azaldu behar dute nola balioztatuko den teknologia ingurune klinikoetan eta nola txerta daitekeen ospitaleetan edo osasun-sistemetan.

Horizon Europe-ren barruan, European Innovation Council-en (Europako Berrikuntza Kontseilua, EIC) tresnak, hala nola EIC Pathfinder ("bide berriak bilatzeko edo irekitzeko" programa) eta EIC Transition, fase goiztiarretako teknologia disruptiboak babesten dituzte eta merkatutik hurbilago dauden heldutasun teknologikoko mailetarantz eboluzionatzea errazten dute. Ikuspegi honen helburua "Heriotzaren Harana" delakoa murriztea da, ikerketa akademikoaren eta bere aplikazio industrial edo klinikoaren arteko arrakala.

Halaber, nabarmentzekoa da EU Mission on Cancer ekimena (EBren Minbiziaren Misioa); haren helburua da 2030a baino lehen hiru milioi pertsonaren bizitza hobetzea, minbiziaren prebentzioan, diagnostikoan eta tratamenduan oinarritutako proiektuen bidez.

Era berean, Innovative Health Initiative (Osasun arloko Berrikuntza Ekimena) bezalako lankidetza publiko-pribatuek 2.400 milioi euroko aurrekontua dute eta industriaren parte-hartze esanguratsua eskatzen dute.

Finantzaketa-eredu berriak

Bestalde, Europako finantzaketak gero eta gehiago txertatzen ditu plangintza estrategiko handiagoa eskatzen duten ereduak. Saioan aipatutako aldaketa garrantzitsuenetako bat Lump Sum justifikazio-sistema da; sistema horrek ordainketak aldez aurretik definitutako mugarri teknikoak betetzeari lotzen dizkio. Eredu honek administrazio-kudeaketa sinplifikatzen du, baina proiektuaren arrisku teknikoa handitzen du.

Gainera, partzuergoek hainbat herrialdetako bazkideak integratu behar dituzte eta araudi-eskakizun espezifikoak bete, hala nola giza parte-hartzea duten proiektuetan saiakuntza klinikoen eranskinak sartzea edo berdintasun-planak eskuragarri izatea.

Lehentasunezko teknologiak

Esparru honetan, Horizon Europek osasunean eragin eraldatzaile handia izan dezaketen teknologiak lehenesten ditu, besteak beste diagnostikoari aplikatutako adimen artifiziala, giza biki digitalak, terapia aurreratuak, nanomedikuntza, ehunen bioinprimaketa, radioteragnostikoa edo diagnostiko eramangarriko irtenbideak  ("point of care" edo "zaintza-lekua" esapidearekin ezagutzen dira).

Aldi berean, biomedikuntzarekin lotutako adimen artifiziala bezalako eremuetan proposamenen hazkundeak deialdien lehiakortasun-maila handitu du; horrek bikaintasun zientifikoa eta balioztatze klinikorako eta ustiapen teknologikorako estrategia argia uztartzea eskatzen du.

Euskal sistemaren gaitasunak

Euskal sistemak dagoeneko parte hartzen du arlo horiekin lotutako Europako proiektuetan. Jardunaldian deialdi hauetan lortutako arrakasta-kasuen berri izan dugu. CIC biomaGUNE (Biomaterialen Ikerketa Kooperatiboko Zentroak ) CROSSBRAIN bezalako proiektuetan parte hartzen du, garun-estimulaziorako nanomaterialetan oinarritua, edo SMARTdrugs proiektuan, radiofarmako “adimentsuen” garapenera bideratua.

Bestalde, BioKeralty enpresak IN-ARMOR bezalako proiektuetan parte hartzen du, mikrobioen aurkako erresistentziaren aurrean epigenetikan oinarritua, eta OPADE proiektuan; azken horrek depresio-nahasmendu larria duten pazienteentzako antidepresiboen eraginkortasuna optimizatzea eta aurreikustea du helburu, analisi multiomikoaren eta AAko tresna prediktibo baten bidez.

Gainera, eskualde mailan, Basque Digital Innovation Hub (Berrikuntza Digitaleko Euskal Nodoa) bezalako ekimenek posizionamendu hori indartzen dute, enpresei teknologia digital eta jasangarriak txertatzen lagunduz. BDIHren Gailu Medikoen eta Osasun Digitalaren nodoak 50 aktibo teknologiko baino gehiago ditu, eta horiei esker kontzeptu-frogak eta balioztatzeak egin daitezke teknologia horietan inbertsioak egin aurretik.

Deialdien aurreko prestaketa

Ondorioz, osasun-arloko Europako programetan parte hartzeak aurreikuspena eskatzen du. Partzuergoak askotan deialdien argitalpen ofiziala baino lehen eratzen dira, lan-programen aurretiazko zirriborroetan oinarrituta.

Bioteknologian, teknologia medikoan edo osasun digitalean soluzioak garatzen dituzten euskal enpresentzat, Europako deialdiek berrikuntza-estrategiak osatu ditzakete, baldin eta haien gaitasun teknologikoen eta programaren lehentasunen artean egokitzapen argia badago.

Testuinguru honetan, Enterprise Europe Network sarearen euskal nodoak (EEN Basque, "Europako enpresa-sarea"), SPRIk koordinatua, laguntza espezializatua eskaintzen die euskal enpresei Horizon Europe programan parte hartzea sustatzeko. Aholkularitza pertsonalizatuaren, nazioarteko bazkideen bilaketaren, proposamenen kalitatea hobetzeko prestakuntzaren eta proiektuen kudeaketan emandako laguntzaren bidez, EEN funtsezko baliabide bihurtzen da ETEen arrakasta-aukera handitzeko Europako programa honetan.