Nola errematatu ihesaldiak Tourrean etapak irabazteko: David Etxebarria bizkaitarra irakasgai hau emateko maisu onenetakoa izango litzateke. Beste aldaera honekin, are onuragarriagoa: nola galdu xehetasun txikiren batengatik. Izan ere, berak jada transmititzen ditu lezio horiek, orain Eulen euskal taldeko kirol zuzendaria baita, 23 urtez azpiko txirrindularien taldea.

1999ko Tourreko hamabigarren etapan, Etxebarria hamalau txirrindularik osatutako ihesaldian sartu zen Frantziako Erdialdeko Mendigunean zehar, Saint-Flourrera bidean. Taldea erdi mailako mendiko sei pasaguneetan sakabanatzen joan zen, eta 24 kilometro falta zirenean, bigarren mailako mendate baterako igoeran, Etxebarriak bizkortu egin zuen.

- Ez nuen eraso egin helmugara bakarrik joateko asmoz. Taldea murriztu nahi nuen, hiruzpalauk jarraituko zidatela pentsatu nuen, baina inork ezin zuela ikusi nuen.

Etxebarria, Abadiñon jaioa, txirrindulari txikia zen, indartsua erdi mailako mendian eta abiadura puntu bizi batekin. Horregatik, Lieja-Bastogne-Lieja bezalako klasikoak, non 2000. urtean garaipenetik zentimetro gutxira geratu zen, edo Tourreko etapa uhinduak, Saint-Flourreko haren bezalako etapak bikain ematen zitzaizkion.

- Iritsiera ezin hobea zen niretzat esprintean iristen baginen. Baina bakarrik igo nuen mendatea, hogeita piku segundorekin, eta inori itxaron gabe jarraitu nuen.

Hogei kilometro falta ziren eta Etxebarriak Tourrean etapa bat irabazteko aukera garbia aurkitu zuen. Egun batzuk lehenago, pentsatu ere ez zuen egingo. ONCEko txirrindulariek, bere taldeak, helburu argi batekin korritzen zuten: Abraham Olanori laguntzea, Pariseko podiuma lortzeko faborito nagusirik gabeko edizio oso irekian. Gipuzkoarrak 1998ko Vuelta irabazi zuen, 1997ko Tourrean laugarren izan zen erlojupeko garaipen batekin eta lehen hiruren artean sailkatzea zuen helburu. Baina planak berehala aldatu ziren. Lance Armstrongek aitzin-etapa, lehen erlojupeko luzea eta mendiko lehen etapa irabazi zituen, eta Olano sufritzen hasi zen.

- Jada gaizki pasatu zuen Galibierren, Tour hartako lehen mendate handian -dio Etxebarriak-. Egun hartan Olanok txundituta utzi ninduen: lehen hogeita hamar edo berrogeien taldetik aldendu zen, minutu bat galdu zuen, baina maldan behera bota zuen bere burua, burukoekin bat egin zuen, sufritu egin zuen, eutsi egin zion, eta azken igoeran Sestrierera bederatzigarren iritsi zen. Batzuetan, onen eta oso onen arteko aldea buruan dago: Olanok erresistentzia mentala eta sufrimendurako aparteko gaitasuna zituen.

Dena den, Olanok mendian minutuak galtzen jarraitu zuen eta erlojupekoan zuen ahalmenak ez zirudien nahikoa podiuma lortzeko. Beraz, Manolo Saiz ONCEko zuzendariak estrategia moldatu zuen: Olanori laguntzen jarraituko zuten, baina txirrindulari batzuk ihesaldietan sartu beharko ziren etapa garaipen bat lortzen saiatzeko.

Eta horrela ikusi zuen bere burua Etxebarriak, Saint-Flourretik hogei kilometrora bakarrik ihes eginda, atzetik jazarpenean zebilen txirrindulari multzo batekin eta minutu erditik igaro ez zen abantailarekin.

- Hogei kilometro horiek amaiezinak egin zitzaizkidan -gogoratzen du-. Oso sentsazio berezia izan nuen: topera nindoan, baina ez nuen hanketako minik. Ez dakit Tourreko adrenalinagatik zen, baina ez nuen sentitzen beste batzuetan sentitzen duzun mina. Autotik oihuka ari zitzaizkidan irratian: “Topera, topera, topera!” Hamabost kilometroren faltan entzungailua kendu nuen, estutzen ari zitzaizkidalako, eta ni topera, topera, topera nindoan, ezin nuen besterik egin.

Etxebarria giro irreal batean murgilduta zebilen, ahaleginean kontzentratuta, ikusleen orroen, motoen, autoen, helikopteroen artean hegan. Irudiak datozkio burura flasharen argi bizi moduan:

- Berrehun pultsaziotara nindoan eta errepidea besterik ez nuen ikusten, baina bat-batean jendetzaren artean Karmele ikusi nuen, Abrahamen emaztea, bide bazterrean animatzen. Gero, ikurrina bat gogoratzen dut azken kilometroko hesietan, ezagutzen nuen Laudioko mutiko batena. Bitxia da, flash horiek geratu zaizkit.

Azken kilometroan maldan gora, atzetik François Simon txapeldun frantziarra eta Alberto Elli italiarra atera ziren, baina segundo gutxi batzuk baino ez zizkioten moztu. Etxebarriak helmuga gurutzatu zuen besoak airean zabalduz, begiak zerura altxatuz eta ahokada nekatu bat askatuz.

- Une horretan ez duzu sinesten, ez dakizu zer egiten duzun, ia ez duzu ulertzen zer gertatzen ari den. Orain ez dut keinu horietaz ezer gogoratzen. Valentin Dorronsoro masajistarekin besarkatu nintzela baino ez dut gogoan, lepotik hain gogor besarkatu genuen elkar min ematen zidala. Baina hain zoriontsua nintzen, zen zoriontsua...

Garaipen bi bost egunetan

Etxebarria ihesaldi handi batean sartu zen berriro Aspin, Tourmalet, Soulor eta Aubisqueko igoerak eta amaieran hirurogei kilometroko jaitsiera eta Pauerainoko tarte laua zituen Pirinioetako etapa handian.

- Ihesaldietan sartzeko agindua genuen. Horrela, Olano portuetan atzeratzen bazen, itxaron geniezaiokeen hari tira egiteko. Eta ihesaldia amaierara iristen bazen, etapa lehiatu ahal izango genuen.

Iheslarien taldean, Pavel Tonkovek hain indartsu igo zuen Tourmalet, bi txirrindularik bakarrik jarraitu ahal izan ziotela: Alberto Ellik eta David Etxebarriak.

- Ez dut inoiz ahaztuko: Tourmalet ihes eginda igotzea aparta da, oraindik oilo ipurdia jartzen zait. Eskenatoki mitikoa da, euskal zalez gainezka zegoen ikurrinekin, nire izena oihukatzen zuten, mendi osoak animatzen ninduela ematen zuen. Sinestezina. Horrek puntu bat gehiago ematen dizu.

Etxebarriari kosta egin zitzaion Tonkoven eta Elliren gurpilei jarraitzea Tourmaleten.

- Gailurretik bostehun metrora, Ellik gero eta bizkorrago jo zuen, gero eta gehiago, eta nik ez nuen ulertzen. “Mendiko puntuak nahi baditu, esan dezala eta kito, nik ez diot esprinterik egingo”. Sei mila euro zeuden lehenengoarentzat Tourmaleten. Nik ez nekien. Tourra korritu eta oraindik heldugabea izan zaitezkeela ikus dezazun... -barre egiten du.

Tonkovek, Ellik eta Etxebarriak ere elkarrekin igaro zituzten Soulor eta Aubisque, baina jaitsiera luzean beste bederatzi txirrindularik harrapatu zituzten, tartean Armstrong, Zülle eta Escartin, Tour hartako lehen hirurak. Haiekin ONCEko beste kide bat zetorren: Marcos Serrano galiziarra. Hortaz Etxebarriak ihesari errematea emateko modu bat asmatu behar izan zuen berriro.

- Ihesaldian taldekide bat izatea abantaila da. Baina egun hartan garrantzitsuena, niretzat, bost egun lehenago irabazi izanaren lasaitasuna zen. Ez nuen estutasunik, ez nuen arinegi jokatuko.

Izan ere, Manolo Saiz zuzendariak errieta egin zion Etxebarriari, bospasei kilometro falta zirenean mugi zedin. Alberto Ellik eraso egin zuen eta Serrano atzetik joan zitzaion, beraz, ONCE taldeak txirrindulari bat zeraman aurrean, baina Elli azkarragoa zen esprintean, eta Saizek ez zuen batere gustuko egoera hura. Oihu egin zion Etxebarriari, haien bila atera zedin. Bizkaitarrak erasoa jo zuen, Vinokurov, Arrieta eta Contreras atzetik joan zitzaizkion, eta Serrano eta Elli harrapatu zituzten.

- Marcosi esan nion: “Zuk zure aukera baliatu. Saiatu berriro ihes egiten”-dio Etxebarriak.

Serranok pare bat aldiz eraso egin zuen, baina hurbiletik markatu zuten. Bi kilometroren faltan, sei txirrindulariak taldean zihoazela, estrategia aldatu egin zen: Serrano tiratzen hasi zen erasoak eragozteko eta Etxebarriari esprinta prestatzeko.

- Lan bikaina egin zidan. Urrutitik abiatu nintzen, ni ez harrapatzeko, eta Ellik ezin izan ninduen gainditu. Topo egiten dugunean, oraino ere, Serranok esaten dit: “Aizu, Tourreko etapa bat zor didazu”. Eta arrazoi du.

Pare bat kasu

Tourreko etapa batean irabazten duen txirrindulariak tropelaren errespetua irabazten du, esaterako, posizioak aurreratu nahi dituenean eta aurkariek eskulekua jada ez diotenean beste batzuei adina sartzen. Baina susmoak ere pizten ditu.

- Behin Tourrean irabazten duzunean, beste edozein garaipen askoz zailagoa izango da -dio Etxebarriak-. Askoz gehiago kontrolatzen zaituztelako.

2001eko Tourrean, Etxebarriak Bradley McGee eta Sergei Ivanovekin ihes egin zuen. Bost kilometroren faltan, bizkaitarrak jaitsiera zuzen eta luze bat aprobetxatu nahi izan zuen azken ur tragoa edan eta bidoia botatzeko. Akats ia hautemanezina egin zuen.

- Zurrutada, beste biek ikusten ez ninduten hirugarren posizioan hartu beharrean, bigarrenean hartu nuen. Ivanov nire atzetik zihoan, ni ustekabean harrapatzeko unea bilatzen arituko zen, nirekin esprintera ez iristeko, eta, bidoia ahoan nuela ikusi ninduen bezain laster, atzetik tximista bezala atera zen. McGeek begiratu egin zidan. Erreakzionatu nuenerako, Ivanovek metro batzuetako aldea hartu zuen, eta ezin izan genuen harrapatu. Tourrean dagoen mailarekin, metro gutxi batzuetan despistatzen bazara, agur.

Etxebarria bigarren iritsi zen, kopetilun.

Eta bere esperientzia guztia ere ez zitzaion nahikoa izan hurrengo urtean. Ondo aukeratu zuen eguna -erdi mailako mendiko beste etapa bat Frantziako Erdialdeko Mendigunean zehar-, ihesaldi egokian sartu zen -hamaika txirrindulariz osatutako taldean, besteak beste Laurent Jalabert, David Millar edo Michael Boogerd bezalako txirrindulari ahaltsuekin- eta ezkutuko mugimenduak antzeman zituen.

- Jalabert eta Millar elkarrekin hizketan ari zirela ikusi nuen. Konturatu nintzen zer hitzartu zuten: euretariko batek eraso egiten zuenean, bestea ez zen haren atzetik joango. Eta beste txirrindulariren batek eraso egiten bazuen, harrapatzeko elkarlanean arituko ziren. Beraz, haietako bat ateratzen zen bakoitzean irtetea erabaki nuen. Millar abiatu eta bere bila joan nintzen. Jalabert abiatu eta bere bila joan nintzen. Millarrek berriro ekin zion, bere bila joan nintzen eta oraingoan taldea hautsi egin zen. Bost geratu ginen buruan.

Azken kilometroak gorantz egiten zuen: ezin hobea Etxebarriarentzat. Millarrek oso urrutitik esprintatu zuen eta Etxebarriak gurpila hartu zion: ezin hobeto.

- Ziur nengoen helmugara eramaten ari zitzaidala, irabazi egingo niola, baina bere gurpiletik irten bezain laster eta airearen kontra…  Ezinezkoa. Oso indartsu zihoan, erraz irabazi zidan.

ONCE eta Euskaltel, bi ekipo karismatiko

Etxebarriak bere bi garaipenak Tourrean ONCE taldearekin lortu zituen eta bere bigarren postu biak Euskaltel taldearekin, bere ibilbidea markatu zuten bi talde bereziekin.

- ONCEri buruz hitz egiten jarraitzen dugu hogeita bost urte geroago, Kas edo beste talde mitiko batzuei buruz hitz egiten den bezala. Eta hori ez du lortzen txirrindulari batek, izar batek, baizik eta urte askoan modu ezaguterrazean lehiatzen den txirrindulari-multzo oso batek. ONCEri buruz hitz egitean, batez ere Manolo Saiz zuzendariaz hitz egiten dugu. Berarekin ohi baino lan gehiago egiten genuen, lan handia egiten genuen urteko lasterketa guztietan, tropeletik tiratzen tiratu behar zenean, edo erasoak jotzen, dena taldean egiten genuen. Gero, Tourra bezalako lasterketa garrantzitsuenetan une kritikoak iristen zirenean, txirrindulari batek ere ez zuen zalantzarik zer egin behar zuenari buruz. Horrela, historiara igaro ziren etapa batzuk antolatu ziren, Mendekoa kasu.

Egun horretan, 95eko Tourraren erdian, Miguel Indurain liderra soken kontra jarri zuten: Maurik, Stephensek eta Jalabertek, ONCEko hiru txirrindularik, berrehun kilometroz ihes egin zuten beste hiru txirrindularirekin Frantziako Erdialdeko Mendigunean barrena, Indurainen Banesto taldea indargabetu zuten, hamar minutuko aldea lortu zuten (horrek Jalaberti maillot hori birtuala ematen zion) eta frantziarrak etapa irabazi eta sei minutu lortu zituen. Egun horretan ONCEk Zülle bigarren jarri zuen sailkapen nagusian, Jalabert hirugarren eta Maur bosgarren. Ez zuten Indurain mendean hartu, baina taldeko erasoa izan zen egoera zailean jartzeko modurik eraginkorrena.

- Etapa horiek denboraldi osoan horrela korritu baduzu bakarrik ateratzen dira, talde osoa prest eta mentalizatuta badago oldarkortasun, anbizio eta estrategia ausart horiekin korritzeko -dio Etxebarriak.

2001ean Euskaltelek fitxatu zuen, talde xumeagoa, Tourra lehen aldiz korritzen zuena baina euskal zaleen artean fenomeno masiboa sortzen zuena.

- Lehenengo etapetako bat Anberesetik ateratzen zen. Taldearen autobusean iritsi ginen plazara, jendez gainezka zegoen plazara, eta bat-batean gune bat ireki zen eta dantzari batzuk agertu zitzaizkigun aurreskua dantzatzeko, euren jantziekin, txistua, danbolina… Harri eta zur eginda gelditu ginen. Konturatzen zinen talde berezi batean zeundela, etxeko taldean.

2001eko uztailaren 22an, milaka euskal zale zeuden  Aspin, Tourmalet eta Luz Ardidenen zain.

- Euskalteleko nire urteetan, Tourrera etapa markatuekin joaten nintzen, hobekien zetozkidanak aukeratzen nituen irabazten saiatzeko. Gainerako egunetan, nire helburu bakarra indarrak aurreztea zen -adierazten du Etxebarriak-. Pirinioen aurretik bigarren geratu nintzen etapa hartan Ivanovekin. Pirinioetan energiak gorde nahi nituen, eta horregatik hasi nuen Luz Ardideneko etapa tropelaren atzealdean, ahalik eta lasaien. Badakizu nor zegoen nire ondoan? Roberto Laiseka. Buruan erasoak hasi ziren, guk isatseko zartadak jasaten genituen, ihesaldi handi bat atera zen eta bat-batean Laisekak esan zidan: “David, gaur sekulako hankak ditut, gurin hutsezkoak ditut. Taldea tiraka jarri behar da, gaur etapa irabaziko dut eta”.

Etxebarria harritu zen:

-Roberto, zer diozu? Hogei tipo doazela, bi minutuko aldearekin. Hau Tourra dela, guk ez dugula inoiz tropeletik tiratu…

Laisekak ekin eta ekin eta Euskalteleko txirrindulariek buruan tiratu zuten ikurrinez eta kamiseta laranjez betetako Tourmalet baterantz.

(Jarraituko du).

Egilea: Ander Izagirre