- Jardunaldia EITBren egoitzan egingo da, eta lan-prozesu bat irekiko du lehentasunak identifikatzeko eta ingurune digitalean eskubideei eta ongizateari buruzko etorkizuneko politika publikoen oinarriak ezartzeko.
- Euskadin 7.600 haur eta nerabe baino gehiagori egindako diagnostikoak egiaztatzen du % 93 sare sozialen batean erregistratuta dagoela, eta % 4,3k erabilera problematikoaren adierazleak dituela.
- Eduki kaltegarrien, alfabetatze digitalaren, familia-bitartekaritzaren, online izaten den indarkeriaren eta plataformen erantzukizunaren aurkako babesa izango da topaketaren ardatza.
- Haurren eta nerabeen eskubideak babesteak eta defendatzeak gidatuko du Euskadik garatu nahi duen lana, Europako estrategiarekin bat etorriz eta Familiak, Haur eta Nerabeen V. Planaren esparruan.
Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko Sailak eta UNICEF Euskadiko Batzordeak hainbat arlotako adituak bilduko dituzte datorren urriaren 21ean Bilbon, ingurune digitalak haur eta nerabeentzat planteatzen dituen erronken aurrean erantzun partekatuan aurrera egiteko.
Jardunaldia 09:00etatik 14:00etara egingo da EITBren Multibox aretoan, eta haur eta nerabeei, hezkuntzari, osasunari, esku-hartze sozialari, familiei, ikerketari, teknologiari, komunikazioari eta eskubide digitalei lotutako profilak izango ditu. Helburua beharrak eta lehentasunak identifikatzea eta oinarri komun bat ezartzea izango da Euskadin etorkizuneko ongizate digitaleko politika publikoak garatzeko.
Hitzordua belaunaldi berrien eguneroko bizitzaren parte den errealitate batetik abiatzen da. Umeek eta nerabeek beren nortasunaren zati bat espazio digitaletan ere ikasten, erlazionatzen, informatzen, entretenitzen eta eraikitzen dute. Eusko Jaurlaritzaren ustez, erronka ez da soilik pantailen erabilera-denbora arautzea, baizik eta ingurune horietan segurtasunez, irizpidez eta autonomiaz moldatzea bermatzea, beren eskubide babestuekin eta adingabearen interes gorenarekin, jarduteko printzipio gisa.
Topaketa, gainera, Haurtzaroa, Nerabezaroa eta Ongizate Digitala txostena argitaratu ondoren egiten da. Emaitzak duela gutxi UNICEF Euskadik argitaratu duen, 10 eta 20 urte bitarteko 7.675 haur eta neraberen erantzunetan oinarritu dira.
Errealitate digitalak erantzun partekatuak eskatzen ditu
Datuek fenomenoa dimentsionatzen laguntzen dute. EAEko eskola-adinean dauden haur eta nerabeen % 93 gutxienez sare sozial batean erregistratuta dago, eta % 77,7k hiru edo gehiago erabiltzen ditu. 13 urtetik beherakoen artean ere, % 73,7 erregistratuta dago sare sozialen batean. WhatsApp, YouTube, TikTok eta Instagram dira plataforma hedatuenak.
Haur eta nerabe gehienek espazio horien erabilera normalizatua egiten dute, baina txostenak arreta behar duten seinaleak ere identifikatzen ditu. Nerabeen erdiak baino gehiagok ingurune digitaletik deskonektatzeko nolabaiteko beharra adierazi du, eta % 4,3k sare sozialen erabilera problematikoa garatu ahal izan du; ehuneko hori % 5,5era igotzen da nesken artean eta % 5,6ra Batxilergoan.
Azterketak erabilera problematiko jakin batzuen eta ongizate emozionalaren arteko lotura ere aztertzen du. Euskadin, haurren % 13,9k ondoez emozionalaren sintoma argiak ditu, eta sare sozialen erabilera problematikoaren eta bizi-kalitate okerragoaren eta antsietate, somatizazio eta depresio-maila handiagoen arteko loturak ikusten dira. Nolanahi ere, txostenak ohartarazten du datu horiek loturak dituztela eta ez dutela kausa eta efektu-erlazio zuzenik ezartzeko aukerarik ematen.
Arreta behar duten beste eremu bat eduki desegokiak eskuratzea da. Eskolatutako haur eta nerabeen % 30ek adierazi du noizbait pornografia ikusi duela, lehen kontaktua batez beste 12 urte ingurukoa da, eta horrelako edukiak eskuratu dituzten lau gaztetik hiruk uste dute hori egitea nahiko edo oso erraza gertatu zitzaiela.
Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko Sailaren ustez, datu horiek alarmismorik gabe heldu behar diote gaiari, baina ez hutsalkeriatik, haurren eskubideetan, haien babesean, prebentzioan, prestakuntzan eta erantzukizun partekatuan oinarritutako ikuspegi integral batetik.
Lau lan-eremu
Hilaren 21eko jardunaldia lau gai nagusiren inguruan egituratuko da:
- Lehenengoak teknologiarekin lotutako erabilera problematikoak edo gehiegizkoak jorratuko ditu, bai eta indarkerien aurrean babesa eta erantzuna eskaintzeko beharra ere, ingurune digitalaren barruan edo kanpoan gertatzen diren gorabehera.
- Bigarren bloke batean, haurrak eta nerabeak eduki eta zerbitzu kaltegarri edo desegokietarako sarbidearen aurrean duten babesa aztertuko da.
- Hirugarren gaia alfabetatze digitala izango da, txiki-txikitatik, eta familia-bitartekaritzaren zeregina. Diagnostikoaren arabera, gurasoen % 51,6k seme-alabekin hitz egin ohi dute Interneteko arriskuei buruz; % 32,5ek, berriz, mugak ezartzen dituzte sartzen diren edukiari dagokionez, eta % 27,5ek argitaratzen duten edukiari dagokionez.
- Azkenik, haur eta nerabeentzako ingurune eta zerbitzu digital seguruak sortzea landuko da, plataforma eta konpainia teknologikoen erantzukizuna eztabaidatuz.
Haurrak ingurune digitalean ere babestea
Eusko Jaurlaritzak premisa bat du abiapuntu: umeen eta nerabeen eskubideak ez dira pantaila batera sartzen direnean amaitzen. Ongizate digitala ez da soilik erabilera-denbora mugatzea, baizik eta espazio digitaletan haren babesa eta eskubideak bermatzea ere bai.
Honako hauek dakartza: eskubideak, osasuna eta ongizate emozionala; prestakuntza eta pentsamendu kritikoa; harremanak eta bizikidetza; familien laguntza; indarkeriaren prebentzioa; pribatutasuna; eta ingurune digitalak diseinatu eta kudeatzen dituztenen erantzukizuna. Adingabearen babesak eta haren interes gorenaren defentsak esparru horretako edozein jarduketa publikoren erdigunean egon behar dute.
Horregatik, Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografiko saila garatzen ari den erantzunak babesa, prebentzioa, ikaskuntza digitala, pentsamendu kritikoa, familia-laguntza, plataformen erantzukizuna eta gizarte-erantzunkidetasuna uztartzen ditu. Helburua ez da haurrak eta nerabeak mundu digitaletik aldentzea, baizik eta mundu digitalean segurtasunez, autonomiaz eta irizpidez moldatzea bermatzea.
Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuaren ustez, gai horretan kokatu behar da eztabaida: "Ezin ditugu gure haurrak eta nerabeak hezi jada existitzen ez den mundu baterako. Ingurune digitala beren bizitzaren parte da. Gure erantzukizuna da haien eskubideak hor ere defendatzea, segurtasunez, irizpidez eta autonomiaz bizitzen laguntzea, beharrezkoa denean babestea eta familiei laguntzeko tresnak ematea ".
Euskadik hainbat jarduera-ildo ditu dagoeneko. 2026an, adin desberdinetara egokitutako familientzako sei gida egin dira, 0-3 urtetik 16-18 urtera bitartekoak; gailuen erabilera orekatuari buruzko sentsibilizazioa bultzatu da; Hezkuntzarekin eta UNICEFekin batera lan egin da diagnostikoaren emaitzetatik abiatuta; eta gizarte- eta familia-eragileekiko elkarrizketa indartu da. Lan-ildo horiei sentsibilizazio-ekimenak gehitu behar zaizkie, hala nola Mugikorrik gabeko Eguna, baliabideekiko eguneroko harremanari eta teknologiaren erabilera kontzienteagoa eta orekatuagoa sustatzeko beharrari buruzko hausnarketa soziala eta familiarra zabaltzen laguntzen dutenak.
Jarduera horiei Zeuk Esan (116111) batu behar zaie, haurrak eta nerabeak entzuten, orientatzen eta laguntzen dituen zerbitzu publikoa, doakoa, konfidentziala eta anonimoa, haien ongizateari eragiten dioten egoeretan, sare sozialekin, pantailekin edo ingurune digitalekin lotutakoak barne. Halaber, familiei eta helduei orientabideak ematen dizkie balizko arrisku-egoeren aurrean.
Herrialde-erantzun baterantz, Europarekin konektatua
Urriaren 21eko jardunaldia prozesu zabalago batean txertatzen da, eta Familiei, Haurrei eta Nerabeei buruzko V. Planaren lan-ildoekin lotzen da. Helburua da ongizate digitala haurtzaroari eta nerabezaroari buruzko begirada integral baten parte izatea, ongizate emozionalarekin, familia-harremanekin, ikaskuntzarekin, parte-hartzearekin, prebentzioarekin eta edozein indarkeria-motaren aurreko babesarekin batera. Euskadik erantzun hori garatu nahi du adingabeak ingurune digitalean babesteko Europako estrategiarekin bat etorriz. Lehendakariak Politika Orokorreko Eztabaidan pantailak arduraz erabiltzeko Euskal Akordio Sozial baterantz aurrera egiteko konpromisoa iragarri ondoren, Eusko Jaurlaritza lanean ari da dauden jarduketak lotzeko eta erakundeen, hezkuntza-komunitatearen, familien, profesionalen, hirugarren sektorearen, ezagutza adituaren eta agente teknologikoen artean erantzun partekatu bat eraikitzeko.
Helburua ez da eztabaida jardunaldi bakar batean ixtea, baizik eta ebidentzian, adituen ezagutzan eta haurrekin eta nerabeekin zuzenean lan egiten dutenen esperientzian oinarritutako lan-prozesu egonkor bat irekitzea, betiere haien babesa, eskubideak eta ongizate integrala zentroan kokatuz.
Izan ere, ongizate digitala ez dago soilik haurrak eta nerabeak pantaila baten aurrean zenbat denbora igarotzen duten kontuan hartuta. Beste aldean zer aurkitzen duten, nola eragiten dien, nork laguntzen dien eta ingurune horretan zer berme aurkitzen dituzten ere kontuan hartu behar da.
Informazio gehiago Irekia atarian (Leiho berrian irekiko da)